[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference

Streszczenie

Debian Reference z założenia stanowić ma podręcznik poinstalacyjny Debiana, będąc jednocześnie szerokim omówieniem tego systemu. Dokument opisuje wiele aspektów administracji, ilustrując je przykładowymi poleceniami. Zawarte w nim samouczki, porady i inne informacje dotyczą tematów takich jak: podstawowe założenia systemu Debian, wskazówki instalacyjne, zarządzanie pakietami, jądro Linuksa, dostrajanie systemu, konfiguracja bramy sieciowej, edytory tekstu, CVS, programowanie oraz GnuPG (dla zwykłych użytkowników).

Prawa autorskie

Copyright © 2001–2003 by Osamu Aoki <osamu@debian.org>.
Copyright (Rozdział 2) © 1996–2001 by Software in the Public Interest.

Ten dokument może zostać użyty zgodnie z warunkami GNU General Public License w wersji 2 lub wyższej.

Udziela się zgody na dystrybuowanie wiernych kopii tego dokumentu pod warunkiem opatrzenia wszystkich kopii informacją o prawach autorskich a także niniejszym pozwoleniem.

Udziela się zgody na tworzenie i dystrybucję zmodyfikowanych wersji tego dokumentu na warunkach takich, jak w przypadku wiernych kopii, pod warunkiem, że całe zmodyfikowane dzieło rozprowadzane jest na zasadach identycznych do zawartych w niniejszym pozwoleniu.

Udziela się zgody na kopiowanie i dystrybucję tłumaczeń tego dokumentu w innym języku, zgodnie z powyższymi warunkami dotyczącymi modyfikowanych wersji dokumentu, z tym wyjątkiem, iż tłumaczenie niniejszego pozwolenia musi zostać zatwierdzone przez Free Software Foundation lub pozostać w brzmieniu oryginalnym.

Powyższe tłumaczenie nie zostało zatwierdzone przez Free Software Fundation i w związku z tym nie jest w żadnym stopniu wiążące. Ma jedynie charakter informacyjny, a w przypadku redystrybucji lub modyfikacji dokumentu należy stosować się do oryginału zamieszczonego poniżej.

Permission is granted to make and distribute verbatim copies of this document provided the copyright notice and this permission notice are preserved on all copies.

Permission is granted to copy and distribute modified versions of this document under the conditions for verbatim copying, provided that the entire resulting derived work is distributed under the terms of a permission notice identical to this one.

Permission is granted to copy and distribute translations of this document into another language, under the above conditions for modified versions, except that this permission notice may be included in translations approved by the Free Software Foundation instead of in the original English.

Spis treści

[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference
Część 1 - Wstęp

Celem Debian Reference jest dostarczenie szerokiego przeglądu systemu Debian w postaci instrukcji poinstalacyjnej. Docelowym czytelnikiem jest osoba, która jest skłonna do czytania skryptów powłoki systemowej (ang. shell). Oczekuję od czytelnika posiadania podstawowych umiejętności poruszania się w systemach uniksopodobnych.

Podjąłem świadomą decyzję nie wyjaśniania wszystkiego w szczegółach, jeśli są one do odnalezienia na stronach podręcznika systemowego, stronach systemu pomocy info lub w dokumentach Jak to zrobić (HOWTO). Zamiast szczegółowych wyjaśnień, starałem się raczej udzielić praktycznych porad dostarczając dokładnych zestawów poleceń w głównym tekście lub umieszczonych w katalogu examples/ plikach z przykładami. Musisz zrozumieć zawartość przykładów zanim wykorzystasz je w prawdziwym systemie. Musisz również pamiętać, że w Twoim systemie mogą występować niewielkie różnice w tych poleceniach.

Wiele zamieszczonych informacji składa się z przypomnień lub odsyłaczy do pozycji z listy Zasoby, Rozdział 15.1. Jest to częściowo spowodowane tym, że ten dokument to krótkie wprowadzenie.

Krótkie i proste (KISS=Keep it short and simple) to moja główna zasada.

W sytuacji zagrożenia dla systemu, po pomoc udaj się natychmiast do rozdziału Polecenia zapewniające przetrwanie w Debianie, Rozdział 6.3.

1.1 Oficjalny dokument

Najnowszy oficjalny dokument znajduje się w archiwum Debiana, w pakiecie debian-reference oraz pod adresem http://www.debian.org/doc/manuals/debian-reference/.

Natomiast najnowszą wersję rozwojową możesz znaleźć pod adresem http://qref.sourceforge.net/Debian/. Strona domowa projektu to http://qref.sourceforge.net/. Możesz tam znaleźć ten dokument w wersji tekstowej, HTML, PDF, SGML oraz PostScript.

1.2 Konwencje w dokumencie

Dokument o nazwie: ,,Debian Reference'' zawiera informacje przedstawione w postaci krótkich poleceń powłoki systemowej Bash. Użyto następujących konwencji: 

     # polecenie wykonane z konta administratora
     $ polecenie wykonane z konta użytkownika

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o powłoce systemowej Bash, zerknij do Bash – interaktywna powłoka zgodna z GNU, Rozdział 13.2.1.

Odsyłam również do:

W dokumencie używane są skróty LDP, DDP i oznaczają:

Przedstawiono tutaj tylko odwołania do LDP w postaci odsyłaczy URL, ale mogą być one pozyskane jako pakiet i zainstalowane do /usr/share/doc/HOWTO/. Zobacz także Zasoby, Rozdział 15.1.

1.3 Przykładowe skrypty

Przykładowe skrypty są dostępne w podkatalogach z przykładami zainstalowanych w /usr/share/doc/Debian/reference/; początkowy znak dla ukrytych plików to : ,,.''. W nazwach plików został on przerobiony na podkreślenie: ,,_''. Dodatkowe rozszerzenia są dodawane w przypadku kilku alternatywnych wersji skryptów.

1.4 Podstawowe ustawienia

Jeśli system został zainstalowany z minimalnym zestawem pakietów, upewnij się, że wykonane zostało polecenie: 

     # apt-get install info man-db doc-base dhelp apt apt-utils auto-apt \
                       dpkg less mc ssh nano-tiny elvis-tiny vim sash \
                       kernel-package \
                       manpages manpages-dev doc-debian doc-linux-text \
                       debian-policy developers-reference maint-guide \
                       apt-howto harden-doc install-doc \
                       libpam-doc glibc-doc samba-doc exim-doc cvsbook \
                       gnupg-doc
     # apt-get install debian-reference # w przypadku Sarge, wykonaj także to :)

instalujące główne pakiety i kilka kluczowych dokumentów.

1.5 Podstawowe informacje o dystrybucjach Debiana

Debian występuje w 3 ,,smakach'':

Zasubskrybuj przynajmniej kluczową listę debian-devel-announce@lists.debian.org informującą o uaktualnieniach Debiana.

W marcu 2002 roku te trzy wersje odpowiadały kodowym nazwom: Potato (jakość produkcyjna), Woody (testy, bardzo stabilna, gdyż nadchodziło kolejne wydanie) oraz Sid (testy alfa). W sierpniu 2002, już po wydaniu wersji Woody, odpowiednie wersje (stabilna, testowa, niestabilna) oznaczają: Woody (jakość produkcyjna), Sarge (testy, będzie w takim stanie jeszcze przez jakiś czas) oraz Sid (jak zwykle testy alfa). Gdy pakiety z wersji niestabilnej nie mają zgłoszonych żadnych krytycznych błędów (RC) po tygodniu, są automatycznie przenoszone do wersji testowej. Zobacz: Archiwa Debiana, Rozdział 2.1.

Są dwa sposoby na używanie najnowszych wersji oprogramowania.

Używanie wersji testowej Debiana niesie ze sobą zagrożenie w postaci wolnego pojawiania się uaktualnień związanych z bezpieczeństwem. Zachowaj więc ostrożność.

Jeśli mieszasz smaki Debiana, używając części testowej lub niestabilnej w wydaniu stabilnym, możesz nieumyślnie zainstalować kluczowe pakiety w wersji, która może zawierać błędy. Również zachowaj ostrożność.

Używanie testowych lub niestabilnych wersji pociąga za sobą zwiększone ryzyko natknięcia się na istotny błąd. Nad ryzykiem tym można zapanować instalując dodatkowo wersję stabilną lub korzystając z programu ,,chroot'' (opisano to w chroot, Rozdział 8.6.34. Ostatni sposób umożliwia uruchamianie różnych smaków równocześnie, na różnych konsolach.

Po wyjaśnieniu kilku elementarnych sposobów dystrybucji Debiana w Debian – Podstawy, Część 2, zaprezentuję kilka podstawowych informacji ułatwiających posługiwanie się najnowszym oprogramowaniem oraz wykorzystywanie wersji testowej i niestabilnej. Niecierpliwi powinni natychmiast zajrzeć do Polecenia zapewniające przetrwanie w Debianie, Rozdział 6.3. Miłego uaktualniania!

[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference
Część 2 - Debian – Podstawy

Ten rozdział dostarcza podstawowych informacji o systemie Debian dla osób nie będących deweloperami. Sprawdzone i oficjalne wiadomości należy czerpać z:

wymienionych w Zasoby, Rozdział 15.1.

Jeżeli szukasz mniej szczegółowych ,,jak-to-zrobić'' (,,how-to''), przejdź bezpośrednio do Zarządzanie pakietami Debiana, Część 6 lub innych zasobów.

Niniejszy rozdział zawiera dokumenty wzięte z ,,Debian FAQ'', poddane gruntownej reorganizacji dla ułatwienia startu początkującemu administratorowi systemu Debian.

2.1 Archiwa Debiana

2.1.1 Struktura katalogów

Pakiety z oprogramowaniem systemu Debian dostępne są poprzez FTP lub HTTP z katalogów znajdujących się na serwerze lustrzanym Debiana.

Na każdym z takich serwerów w katalogu debian można znaleźć następujące podkatalogi:

dists/:
Ten katalog zawiera ,,dystrybucje'', a niegdyś był to kanoniczny sposób uzyskiwania dostępu do aktualnych pakietów w stabilnych i niestabilnych wydaniach Debiana. Wciąż można tam znaleźć trochę starych pakietów i pliki Packages.gz.
pool/:
Nowe miejsce umieszczenia pakietów należących do wszystkich końcowych i testowych wydań Debiana.
tools/:
DOSowe programy użytkowe, umożliwiające tworzenie dyskietek startowych, partycjonowanie dysków, kompresję i dekompresję plików oraz uruchomienie Linuksa.
doc/:
Podstawowa dokumentacja Debiana, np. FAQ, instrukcje dotyczące zgłaszania błędów, itp.
indices/:
Pliki Maintainers i override.
project/:
przeważnie materiały dla deweloperów takie, jak:
project/experimental/:
Pakiety i narzędzia, które jeszcze nie zostały ukończone i znajdują się w fazie alfa. Nie należy ich używać ponieważ mogą się okazać niebezpieczne i szkodliwe nawet dla najbardziej doświadczonych.
project/orphaned/:
Pakiety osierocone przez dotychczasowych opiekunów i wykreślone z dystrybucji.

2.1.2 Dystrybucje Debiana

W katalogu dists normalnie znajdują się informacje o trzech dystrybucjach Debiana. Katalogi z nimi (i same dystrybucje) noszą nazwy stable (dystrybucja stabilna), testing (dystrybucja testowa) i unstable (dystrybucja niestabilna). Czasami też występuje tam dystrybucja frozen (,,zamrożona''). Katalog każdej dystrybucji stanowi symboliczne dowiązanie do rzeczywistego katalogu o odpowiednim kryptonimie w katalogu dists.

2.1.3 Dystrybucja stabilna

Dane pakietów należących do dystrybucji stabilnej, Debian Woody (3.0r0), są zapisywane do katalogu stable (dowiązanie symboliczne do Woody/):

Wyżej wymienione katalogi zawierają informacje o pakietach. Same pakiety zaś mieszczą się w katalogu pool (Katalog pool, Rozdział 2.1.10).

Aktualny stan błędów w dystrybucji stabilnej podaje strona WWW Problemy ze stabilną dystrybucją (po angielsku) .

2.1.4 Dystrybucja testowa

Informacja o pakietach zawartych w dystrybucji testowej, czyli Debian Sarge, jest zapisywana w katalogu testing (dowiązanie symboliczne do Sarge/) po tym, jak przejdą testowanie wstępne w dystrybucji niestabilnej. Pakiety, których dotyczą informacje zapisane w katalogu testing, są umieszczane w katalogu pool (Katalog pool, Rozdział 2.1.10). Oczywiście, w katalogu testing istnieją również podkatalogi main, contrib oraz non-free, pełniące takie same funkcje, jak ich odpowiedniki w stable.

Pakiety w dystrybucji testowej muszą działać na wszystkich architekturach, na których zostaną zbudowane i nie mogą posiadać zależności uniemożliwiających instalację; muszą mieć również mniej błędów o priorytecie release-critical (o znaczeniu krytycznym dla wydania), niż wersje znajdujące się w unstable. W ten sposób można mieć nadzieję, że dystrybucja testowa zawsze jest dystrybucją bliską wydania. Więcej informacji o mechanizmach testowania znajduje się na http://ftp-master.debian.org/testing/ (po angielsku).

Najświeższe informacje o stanie dystrybucji testowej zawierają następujące strony WWW:

2.1.5 Dystrybucja niestabilna

Informacje o pakietach wchodzących w skład dystrybucji niestabilnej, zawsze nazywanej ,,Sid'', są zapisywane do katalogu unstable (dowiązanie symboliczne do sid/) po umieszczeniu tych pakietów w archiwum Debiana i pozostają tu, aż zostaną przeniesione do testing/. Odpowiadające wpisom pakiety umieszcza się w katalogu pool (Katalog pool, Rozdział 2.1.10). Również istnieją tu podkatalogi main, contrib i non-free, spełniające te same zadania, co w katalogu stable/.

Dystrybucja niestabilna jest obrazem systemu w najnowszym stadium jego rozwoju. Nic nie stoi na przeszkodzie w używaniu i testowaniu tych pakietów, trzeba jednak uważać, bo mogą być jeszcze nie w pełni dopracowane. Zaletą korzystania z dystrybucji niestabilnej jest to, że jest się zawsze ,,na czasie'' ze wszystkimi nowinkami w projekcie Debian, ale jeżeli coś nawali, to licz na siebie, a nie na pomoc.

Na stronie WWW Problemy z dystrybucją niestabilną (po angielsku) można się zapoznać z aktualnym stanem błędów w dystrybucji niestabilnej.

2.1.6 Dystrybucja frozen (zamrożona)

Gdy dystrybucja testowa osiągnie wystarczającą dojrzałość, zostaje zamrożona, co oznacza, że nie przyjmuje się do niej już żadnego nowego oprogramowania z wyjątkiem koniecznych poprawek (bugfixes). W katalogu dists/ tworzy się nowy podkatalog dla dystrybucji testing, dowiązany do nowego kryptonimu. Dystrybucja zamrożona przechodzi przez kilkumiesięczny okres próbny składający się na przemian z aktualizacji i z okresów głębokiego zamrożenia nazywanych ,,cyklami testowymi''. (Ostatnio proces wydania dystrybucji woody nie utworzył dowiązania symbolicznego frozen/, więc frozen nie było dystrybucją, a tylko etapem rozwoju dystrybucji testowej).

Utrzymujemy rejestr błędów w dystrybucji zamrożonej, które mogą opóźnić wydanie pakietu lub doprowadzić do wstrzymania wydania całej dystrybucji. Gdy liczba błędów spadnie do maksymalnie akceptowalnej wartości, dystrybucja zamrożona staje się dystrybucją stabilną (stable), zostaje wydana, a dotychczasowe wydanie stabilne staje się przestarzałe (obsolete) i zostaje przeniesione do archiwum.

2.1.7 Kryptonimy dystrybucji Debiana

Nazwy rzeczywistych podkatalogów w katalogu dists, na przykład Woody i Sarge, są tylko ,,kryptonimami''. Kiedy dystrybucja systemu Debian znajduje się jeszcze w etapie rozwojowym, nie posiada numeru wersji, a zamiast niego kryptonim. Kryptonimy zastosowano w celu ułatwienia tworzenia archiwów lustrzanych (mirroring) dystrybucji systemu Debian (gdyby rzeczywisty katalog taki, jak unstable nagle zmienił swoją nazwę na stable/, niejeden musiałby niepotrzebnie pobierać ponownie masę oprogramowania).

Aktualnie, stable/ jest dowiązaniem symbolicznym do Woody/, a testing/ dowiązaniem do Sarge/. Oznacza to, że Woody jest aktualną dystrybucją stabilną, a Sarge testową.

unstable/ jest już na zawsze dowiązaniem symbolicznym do sid/, ponieważ Sid jest zawsze dystrybucją niestabilną.

2.1.8 Kryptonimy używane w przeszłości

Inne kryptonimy, których już wcześniej używano, to : ,,Buzz'' dla wydania 1.1, ,,Rex'' dla wydania 1.2, ,,Bo'' dla wydania 1.3.x, ,,Hamm'' dla wydania 2.0, ,,Slink'' dla wydania 2.1 oraz ,,Potato'' dla wydania 2.2.

2.1.9 Źródło kryptonimów

Jak dotychczas wybierano postaci z filmu Toy Story produkcji Pixar.

2.1.10 Katalog pool

Dawniej pakiety przechowywano w podkatalogu katalogu dists, którego nazwa odpowiadała dystrybucji, w skład której wchodziły. Okazało się jednak, że wywoływało to różne problemy, jak np. duże obciążenie serwerów lustrzanych, gdy dokonywano większych zmian.

Obecnie pakiety znajdują się w dużej ,,puli'' (,,pool''), której struktura jest utworzona na podstawie nazw pakietów źródłowych. Dla ułatwienia zarządzania czymś takim, pula - pool jest podzielona według sekcji (main, contrib i non-free) i według pierwszej litery nazwy pakietu źródłowego. Katalogi te zawierają pewną liczbę plików: pakiety binarne dla każdej architektury (platformy sprzętowej) oraz pakiety źródłowe, z których te pierwsze zostały wygenerowane.

Miejsce, gdzie znajduje się jakiś pakiet, można określić wykonując polecenie apt-cache showsrc nazwa_pakietu i znajdując w jego wyjściu wiersz zaczynający się od ,,Directory:''. Na przykład pakiety serwera http apache znajdują się w pool/main/a/apache/. Pakietów lib* jest bardzo dużo, więc są traktowane szczególnie: na przykład pakiety libpaper są przechowywane w katalogu pool/main/libp/libpaper/.

Podkatalogi katalogu dists są w dalszym ciągu używane do przechowywania plików indeksowych używanych przez programy w rodzaju apt. Również, w czasie pisania niniejszego dokumentu starsze dystrybucje nie były przestawione na używanie katalogu pool, więc można zobaczyć takie nazwy dystrybucji, jak potato czy woody w wierszach zaczynających się od ,,Directory:'' (przytoczone powyżej polecenie apt-cache).

Nie jest to powód do zmartwień, ponieważ nowy apt i prawdopodobnie również starszy dpkg-ftp (zobacz Sposoby aktualizacji systemu Debian, Rozdział 2.3.1) radzą sobie z taką strukturą bez problemów. Więcej informacji można znaleźć w Debian Package Pools FAQ (po angielsku).

2.1.11 Nota historyczna o dystrybucji Sid

Kiedy dzisiejszy Sid jeszcze nie istniał, organizacja sieciowych archiwów Debiana miała jedną dużą wadę: kiedy dokładano nową architekturę do bieżącej dystrybucji unstable, pakiety zrobione dla niej mogły być wydane dopiero wtedy, gdy ta dystrybucja stawała się nową dystrybucją stable. Dla wielu architektur nie dochodziło do tego i trzeba było przenosić odpowiadające im katalogi, gdy dochodziło do wydania dystrybucji. Było to niepraktyczne, ponieważ przenoszenie katalogów silnie obciążało łącza.

Administratorzy archiwów sieciowych przez kilka lat obchodzili ten problem, umieszczając binaria dla architektur jeszcze nie wydanych w specjalnym katalogu o nazwie sid. Dla architektur jeszcze nie wydanych, tworzono w chwili wydania dowiązanie z aktualnego katalogu stable do sid i od tej pory tworzono je w drzewie unstable, jak zwykle. Takie rozwiązanie było trochę mylące dla użytkowników.

Z nadejściem katalogu ,,pool'' (zobacz Katalog pool, Rozdział 2.1.10) w trakcie powstawania dystrybucji Woody, zaczęto zapisywać pakiety binarne w lokalizacji kanonicznej w tymże katalogu, niezależnie od dystrybucji, więc wydanie dystrybucji przestało być związane z poddawaniem serwerów lustrzanych dużym obciążeniom (natomiast mamy do czynienia z dość sporymi, rozłożonymi w czasie obciążeniami w trakcie całego procesu rozwijania dystrybucji).

2.1.12 Pakiety umieszczone w incoming/

Pakiety umieszczane w archiwum trafiają najpierw do http://incoming.debian.org/, po sprawdzeniu autentyczności pochodzenia od jednego z deweloperów (w wypadku tzw. Non-Maintainer Upload -- NMU -- pakiety trafiają do podkatalogu DELAYED). Raz dziennie pakiety przenosi się z incoming/ do unstable/.

W nagłych wypadkach można instalować pakiety z incoming/, zanim jeszcze trafią do unstable.

2.1.13 Odzyskiwanie starszego pakietu

Podczas gdy najnowsze dystrybucje Debiana trzyma się w podkatalogach katalogu debian, na każdym z serwerów wymienionych na Stronie serwerów lustrzanych Debiana, archiwa starszych dystrybucji (np. Slink) znajdują się na http://archive.debian.org/ lub w podkatalogach katalogu debian-archive na każdym serwerze lustrzanym Debiana.

Starsze pakiety z testing i unstable można znaleźć na http://snapshot.debian.net/.

2.1.14 Podział na architektury

W obrębie każdego z głównych drzew katalogów (dists/stable/main, dists/stable/contrib, dists/stable/non-free, dists/unstable/main/, itd.), informacja o pakietach binarnych znajduje się w podkatalogach o nazwach wskazujących na platformę sprzętową (architekturę), dla jakiej zostały skompilowane.

Warto zauważyć, że pakiety binarne dla dystrybucji testing i unstable nie są już przechowywane w tych katalogach, ale w katalogu pool. Pliki indeksowe (Packages i Packages.gz) jednak, dla zachowania kompatybilności z wcześniejszymi rozwiązaniami, w dalszym ciągu przebywają tam, gdzie były.

Aby poznać faktyczny zestaw wspieranych platform sprzętowych, należy zapoznać się z Informacjami Wydawniczymi dla danej dystrybucji. Można je odnaleźć na stronach zajmujących się Uwagami Wydawniczymi dla stable i testing.

2.1.15 Kod źródłowy

Debian posiada również kod źródłowy każdego ze swoich składników. Co więcej, warunki licencji większości programów w systemie zawierają wymóg dystrybucji kodu źródłowego wraz z programem, lub przynajmniej zadeklarowania gotowości dostarczenia kodu źródłowego wraz z programem.

Normalnie kod źródłowy jest rozpowszechniany za pośrednictwem katalogów source, istniejących równolegle do wszystkich katalogów charakterystycznych dla poszczególnych architektur, a obecnie w katalogu pool directory (zobacz Katalog pool, Rozdział 2.1.10). Aby pobrać z archiwum kod źródłowy bez konieczności zaznajamiania się ze strukturą archiwum Debiana należy wykonać polecenie podobne do tego: apt-get source mojanazwapakietu.

Niektóre pakiety, na przykład pine, są dostępne wyłącznie w postaci źródeł wskutek ograniczeń licencyjnych. (Niedawno pojawił się pakiet pine-tracker ułatwiający instalację Pine). Procedury opisane w Przeniesienie pakietu do systemu stabilnego, Rozdział 6.4.10 i Pakietowanie, Rozdział 13.9 opisują sposoby tworzenia pakietów samemu.

Dla pakietów z katalogów contrib i non-free, które oficjalnie nie stanowią części systemu Debian, kod źródłowy może być niedostępny.

2.2 System zarządzania pakietami w Debianie

2.2.1 Przegląd pakietów Debiana

W ogólności pakiety zawierają wszystkie pliki niezbędne do zaimplementowania zestawu odpowiednich poleceń lub właściwości. Są dwa typy pakietów Debiana:

Instalacja oprogramowania przez system pakietów posługuje się pojęciem ,,zależności'' (,,dependencies''), troskliwie określonych przez opiekunów poszczególnych pakietów. Te zależności są wyszczególnione w pliku control wchodzącym w skład każdego pakietu. Na przykład, pakiet zawierający kompilator GNU C (gcc) jest zależny od zawierającego konsolidator (linker) i asembler pakietu binutils. Jeżeli użytkownik usiłuje zainstalować gcc nie zainstalowawszy uprzednio binutils, system zarządzania pakietami (dpkg) drukuje komunikat mówiący, że trzeba zainstalować binutils, a następnie zatrzymuje instalację gcc (uparty użytkownik może jednak zmienić to zachowanie; zobacz dpkg(8)). Z dodatkowymi szczegółami można zapoznać się w Zależności między pakietami, Rozdział 2.2.8.

Zawartych w Debianie narzędzi obsługujących pakiety można używać do:

2.2.2 Format pakietów Debiana

,,Pakiet'' Debiana (zwany też archiwum Debiana - nie mylić z umieszczoną na serwerze całą dystrybucją!) zawiera pliki wykonywalne, biblioteki oraz dokumentację związaną z konkretnym programem lub zestawem w jakiś sposób powiązanych ze sobą programów. Z reguły nazwa pakietu Debiana kończy się sufiksem .deb.

Budowę wewnętrzną pakietów binarnych w tym formacie opisuje podręcznik systemowy deb(5). Z uwagi na możliwość zachodzenia zmian w specyfikacji formatu (z jednego wydania systemu Debian na kolejne jego wydanie), przy manipulacji plikami .deb należy zawsze korzystać z dpkg-deb(8).

Wszystkie pakiety Debiana (co najmniej Woody i wcześniejsze dystrybucje), można obrabiać używając standardowych poleceń systemu Unix: ar, i tar, nawet, gdy polecenia dpkg są niedostępne.

2.2.3 Zasady nadawania nazw pakietom Debiana

Nazwy plików zawierających pakiety w Debianie przestrzegają następujących zasad: 

     foo_NumerWersji-NumerRewizjiDebiana.deb

gdzie foo stanowi nazwę pakietu. Dla sprawdzenia: mając dany plik .deb można określić nazwę zawartego w nim pakietu w jeden z następujących sposobów:

Składnik VVV jest numerem wersji, nadanym przez programistę zajmującego się danym programem/pakietem poza systemem Debian. Numery wersji nie są ustalane przez żadne normy, dlatego też mogą one mieć najrozmaitsze formaty, jak np. ,,19990513'' czy ,,1.3.8pre1''.

Składnik RRR jest numerem rewizji w Debianie i jest nadawany przez opiekuna danego pakietu lub przez indywidualnego użytkownika, jeśli ten zechce zbudować pakiet samodzielnie. Numer ten odpowiada poziomowi rewizji pakietu w systemie; z tego względu nowy poziom rewizji zwykle oznacza zmiany w plikach opisujących budowę i instalację pakietu: debian/rules (Debian makefile), debian/control (Debian control file), skrypcie instalacyjnym i deinstalacyjnym debian/p*, lub plikach konfiguracyjnych związanych z pakietem.

2.2.4 Ochrona lokalnych plików konfiguracyjnych

Mechanizm ,,conffiles'' istniejący w Debianie pozwala na otoczenie ochroną plików konfiguracyjnych w systemie. Pliki te, zazwyczaj umieszczone w katalogu /etc, są wymienione w plikach o nazwach kończących się na conffiles wchodzących w skład systemu pakietów. Mechanizm ten gwarantuje, że systemowe pliki konfiguracyjne nie będą nadpisywane podczas instalacji nowej wersji pakietu.

Jeśli możliwa jest konfiguracja systemu bez dokonywania zmian w plikach należących do różnych pakietów, dobrym pomysłem jest powstrzymanie się od ich modyfikacji nawet jeśli są to pliki ,,conffiles''. Ułatwi to i przyspieszy instalację nowych wersji pakietów.

Aby dowiedzieć się, jakie dokładnie pliki zostaną zachowane podczas instalacji nowej wersji (upgrade'u) pakietu, należy uruchomić polecenie: 

     dpkg --status pakiet

i szukać ,,Conffiles:''.

Szczegółów na temat zawartości plików conffiles dostarcza dokument Debian Policy Manual w rozdziale 11.7 (zobacz Zasoby, Rozdział 15.1).

2.2.5 Skrypty instalacyjne i deinstalacyjne

Są to skrypty automatycznie uruchamiane przed instalacją i po instalacji pakietu. Wraz z plikiem o nazwie control wchodzą w skład sekcji ,,control'' każdego pakietu w Debianie.

Są to:

preinst
Ten skrypt jest wykonywany zanim pakiet zostanie rozpakowany z pliku .deb. Wiele skryptów ,,preinst'' zatrzymuje działanie usług świadczonych przez pakiety, których nową wersję właśnie instalujemy, aż do czasu zakończenia procesu instalacji lub aktualizacji (tzn. do chwili bezbłędnego wykonania skryptu ,,postinst'').
postinst
Ten skrypt z zasady wykonuje wszelkie operacje konfiguracyjne wymagane do prawidłowej pracy pakietu po jego rozpakowaniu z pliku .deb. Skrypty ,,postinst'' często wymagają wprowadzenia pewnych informacji przez użytkownika i/lub ostrzegają go, że w wypadku akceptacji wartości domyślnych powinien pamiętać o późniejszej rekonfiguracji pakietu w miarę potrzeb. Wiele ze skryptów ,,postinst'' wykonuje następnie wszelkie polecenia konieczne do uruchomienia lub ponownego uruchomienia danej usługi po instalacji lub aktualizacji pakietu.
prerm
Z reguły, skrypt ten zatrzymuje wszystkie demony związane z pakietem, a jest wykonywany przed usunięciem plików, które zawierał ten pakiet.
postrm
Ten skrypt z reguły modyfikuje dowiązania lub inne pliki związane z pakietem i/lub usuwa pliki przezeń utworzone (zobacz również Pakiety wirtualne, Rozdział 2.2.7).

Aktualnie wszystkie pliki sterujące pakietu (te z sekcji ,,control'') można znaleźć w katalogu /var/lib/dpkg/info. Pliki związane z pakietem foo mają nazwy zaczynające się od ,,foo'' i kończące na ,,preinst'', ,,postinst'', itd. Plik foo.list w tym katalogu wymienia wszystkie pliki zainstalowane podczas instalacji pakietu foo. (Położenie tych plików jest wewnętrzną sprawą programu dpkg i może być zmienione).

2.2.6 Priorytety pakietów

Każdemu pakietowi w Debianie opiekunowie dystrybucji przypisali pewien priorytet, mający spełniać pomocnicze funkcje względem systemu zarządzania pakietami. Istnieją następujące rodzaje priorytetów:

Zwróć uwagę na różnice pomiędzy "Priority: required", "Section: base" i "Essential: yes" w opisie pakietu. "Section: base" oznacza, że ten pakiet jest instalowany w nowym systemie przed czymkolwiek innym. Większość pakietów z "Section: base" posiada ""Priority: required" lub przynajmniej "Priority: important" i wiele z nich jest oznaczona jako "Essential: yes". "Essential: yes" oznacza, że aby taki pakiet usunąć należy użyć dodatkowych parametrów do polecenia tak by wymusić to usuwanie korzystając z dpkg. Na przykład libc6, mawk i makedev posiadają w ustawieniach "Priority: required" i "Section: base" ale nie "Essential: yes".

2.2.7 Pakiety wirtualne

Pakiet wirtualny nosi nazwę odnoszącą się do dowolnego z grupy pakietów, posiadających zbliżoną funkcjonalność. Na przykład zarówno tin jak i trn są klientami grup dyskusyjnych i każdy z nich powinien spełniać wymagania innego programu, wymagającego czytnika news do działania. O obu z nich mówi się więc, że dostarczają ,,wirtualny pakiet'' o nazwie news-reader.

Podobnie, exim i sendmail są programami transportującymi pocztę (mail transport agent). Mówi się więc o nich, że dostarczają wirtualny pakiet o nazwie mail-transport-agent. Jeżeli jeden z nich zostanie zainstalowany, każdy program zależący od instalacji mail transport agent zostanie usatysfakcjonowany dzięki istnieniu tego pakietu wirtualnego.

Debian posiada również mechanizm umożliwiający administratorowi wyznaczenie preferowanego pakietu w razie, gdy kilka zainstalowanych pakietów dostarcza ten sam ,,pakiet wirtualny''. Odpowiednim poleceniem jest update-alternatives, które opisano w Alternatywne polecenia, Rozdział 6.5.3.

2.2.8 Zależności między pakietami

W systemie zarządzania pakietami w Debianie istnieje kategoria ,,zależności'' między pakietami zaprojektowanych tak, aby w prosty sposób, (za pomocą pojedynczej flagi) ukazać poziom niezależności funkcjonowania programu A od istnienia w danym systemie programu B:

Bardziej szczegółowe informacje o wykorzystaniu każdego z powyższych pojęć zawierają dokumenty Packaging Manual i Policy Manual.

Dobrze wiedzieć, że dselect umożliwia bardziej subtelną kontrolę nad pakietami zalecanymi i sugerowanymi, niż apt-get, który po prostu pobiera wszystkie pakiety oznaczone zależy a zostawia w spokoju rekomendowane i sugerowane. W nowoczesnym wydaniu obydwa programy są ,,nakładką'' na APT.

2.2.9 Znaczenie ,,pre-depends''

Pojęcie ,,zależność wstępna'' (,,pre-depend'') stanowi szczególny rodzaj zależności. W wypadku zwyczajnego pakietu dpkg rozpakuje plik pakietu (plik .deb) niezależnie od tego, czy pliki, od których dany pakiet zależy, są już w systemie. Samo rozpakowanie polega na tym, że dpkg wyciąga z pliku archiwum pliki przeznaczone do instalacji w systemie użytkownika i umieszcza je we właściwych miejscach w tym systemie. Jeżeli pakiet właśnie instalowany zależy od obecności w systemie użytkownika jakichś innych pakietów, dpkg odmówi dokończenia instalacji (co przejawiłoby się wykonaniem akcji ,,configure'') aż do czasu zainstalowania tych pakietów.

Istnieje jednak trochę pakietów, których dpkg nie będzie chciał nawet rozpakować, dopóki nie zostaną spełnione pewne zależności. Mówimy, że takie pakiety ,,pre-depend'' (zależą wstępnie) od obecności w systemie jakichś innych pakietów. Mechanizm ten został wprowadzony w projekcie Debian w celu ułatwienia bezpiecznej instalacji nowych wersji pakietów w dobie przejścia z formatu a.out na ELF, gdy nawet kolejność rozpakowywania pakietów była krytyczna. Są też inne sytuacje związane z dużymi aktualizacjami systemu, w których omawiany mechanizm okazuje się użyteczny, np. dla pakietów o priorytecie ,,Wymagane'' zależnych od libc.

Bardziej szczegółowe informacje można znaleźć w dokumencie Packaging Manual.

2.2.10 Status pakietu

Status pakietu może przybierać formę: ,,nieznany'' (,,unknown''), ,,zainstalować'' (,,install''), ,,usunąć częściowo'' (,,remove''), ,,usunąć całkowicie'' (,,purge'') lub ,,zatrzymać'' (,,hold''). Te znaczniki pokazują, co użytkownik chciałby uczynić z danym pakietem (przez dokonanie wyboru w sekcji ,,Select'' programu dselect lub przez bezpośrednie wywołanie dpkg).

Ich znaczenie jest następujące:

2.2.11 Zapobieganie instalacji nowych wersji pakietów

Są dwa mechanizmy chroniące pakiety przed instalacją nowej wersji, jeden z nich oparty jest na dpkg, a drugi od dystrybucji Woody, na APT.

Wykorzystując ten pierwszy z nich, należy najpierw wyeksportować listę zawierającą nazwy zainstalowanych pakietów i status każdego z nich: 

     dpkg --get-selections \* > selections.txt

Następnie należy dokonać edycji powstałego pliku selections.txt, zmieniając odpowiednio wiersz zawierający nazwę pakietu, który chcemy chronić (np. libc6), z czegoś takiego: 

     libc6                       install

na coś takiego: 

     libc6                       hold

Plik należy zapisać na dysku i wprowadzić go do bazy danych dpkg wykonując polecenie: 

     dpkg --set-selections < selections.txt

Jeżeli dobrze znamy nazwę pakietu, który chcemy chronić, możemy po prostu wykonać: 

     echo libc6 hold | dpkg --set-selections

Dla każdego potraktowanego w ten sposób pakietu oznacza to, że będzie on chroniony przed zainstalowaniem swojej nowszej wersji.

Taki sam wynik można uzyskać korzystając z programu dselect. Wystarczy w tym wypadku wejść do sekcji [S]elect, odnaleźć pakiet, który chcemy chronić przed zmianą i nacisnąć klawisz ,,='' lub ,,H''. Zmiana statusu będzie obowiązywać od chwili opuszczenia sekcji [S]elect.

Wiodący w dystrybucji Woody, system APT posiada nowy, alternatywny mechanizm ochrony pakietów podczas ich pobierania z repozytorium, oparty na Pin-Priority. Więcej szczegółów na ten temat dostarczy apt_preferences(5), wraz z http://www.debian.org/doc/manuals/apt-howto/ lub pakietem apt-howto; Przegląd pliku /etc/apt/preferences, Rozdział 6.2.8 również zawiera krótkie wyjaśnienie.

2.2.12 Pakiety źródłowe

Pakiety źródłowe są przechowywane w katalogu o nazwie source, można je pobierać klasycznymi metodami, można też użyć polecenia 

     apt-get source foo

do ich pobrania (o konfiguracji programu APT do tej operacji szerzej traktuje podręcznik systemowy: apt-get(8)).

2.2.13 Tworzenie pakietów binarnych ze źródłowych

Aby skompilować pliki źródłowe dla pakietu o nazwie foo, będzie trzeba użyć wszystkich, z następujących plików: foo_*.dsc, foo_*.tar.gz oraz foo_*.diff.gz. (ciekawa rzecz: dla rodzimych pakietów Debiana nie ma plików .diff.gz).

Jeśli pobraliśmy już wszystkie potrzebne pliki i mamy zainstalowany pakiet dpkg-dev, polecenie 

     $ dpkg-source -x foo_version-revision.dsc

rozpakuje pakiet do katalogu o nazwie foo-version.

Aby utworzyć pakiet binarny, należy wydać następujące polecenie (tutaj podane w wersji dla zwykłego użytkownika): 

     $ cd foo-version
     $ su -c "apt-get update ; apt-get install fakeroot"
     $ dpkg-buildpackage -rfakeroot -us -uc

Następnie, 

     $ su -c "dpkg -i ../foo_version-revision_arch.deb"

aby zainstalować świeżo utworzony pakiet. Więcej informacji - Przeniesienie pakietu do systemu stabilnego, Rozdział 6.4.10.

2.2.14 Tworzenie nowych pakietów Debiana

Szczegółowych informacji dotyczących tworzenia nowych pakietów dostarczy lektura New Maintainers' Guide, dostępnego jako pakiet maint-guide, lub pod adresem http://www.debian.org/doc/manuals/maint-guide/.

2.3 Aktualizacja systemu Debian

Jednym ze strategicznych celów Debiana jest dostarczenie spójnych metod umożliwiających bezpieczną instalację nowego oprogramowania; dokładamy starań, aby proces instalacji nowego wydania na poprzednim przebiegał jak najbardziej gładko. Pakiety będą informować użytkownika o ważnych zdarzeniach podczas instalacji, a często będą proponować rozwiązanie problemu.

Należy przeczytać Uwagi Wydawnicze (Release Notes), dokument opisujący szczegóły instalacji nowej wersji (upgrade'u) poszczególnych dystrybucji, dostarczany na każdej płytce z systemem Debian i dostępny na stronach WWW pod adresem http://www.debian.org/releases/stable/releasenotes lub http://www.debian.org/releases/testing/releasenotes.

Praktyczny poradnik traktujący o instalacji nowej dystrybucji na poprzednią jest zawarty w Zarządzanie pakietami Debiana, Część 6. Ten rozdział opisuje podstawowe szczegóły.

2.3.1 Sposoby aktualizacji systemu Debian

Zawsze można użyć anonimowego FTP lub programu wget, aby dostać się do sieciowego archiwum Debiana, przeszukać katalogi, znaleźć żądany plik, pobrać go i wreszcie zainstalować przy pomocy dpkg (dpkg instaluje nowe pakiety na właściwym miejscu, również na działającym systemie). Czasami jednak nowa wersja jednego pakietu wymaga instalacji nowej wersji innego pakietu, co może prowadzić do uniemożliwienia instalacji żądanego pakietu do czasu zainstalowania tego drugiego, wymaganego.

Dla wielu osób takie ręczne podejście jest zbyt czasochłonne, ze względu na fakt, że Debian tak szybko ewoluuje - co tydzień dochodzi tuzin lub więcej nowych pakietów. Tuż przed dużymi wydaniami ta liczba jeszcze rośnie. Żeby sobie dać radę z taką lawiną, wiele osób preferuje używanie zautomatyzowanego oprogramowania. Do tego celu powstało kilka wyspecjalizowanych narzędzi do zarządzania pakietami.

2.3.2 Przegląd narzędzi do zarządzania pakietami

System zarządzania pakietami w Debianie posiada dwa cele: manipulacja samymi pakietami oraz pobieranie plików wraz z pakietami z archiwum pakietów. Pierwsze zadanie jest wykonywane przez dpkg, drugie - przez APT i dselect

2.3.3 dpkg

Jest to główny program do manipulacji plikami z pakietami. Pełny opis można znaleźć w dpkg(8).

dpkg występuje w towarzystwie kilku prostych programów pomocniczych:

dpkg-ftp i dpkg-mountable zostały zastąpione przez system APT.

2.3.4 APT

APT (skrót od Advanced Packaging Tool - Zaawansowane Narzędzie Pakietujące) jest zaawansowanym interfejsem do debianowego systemu zarządzania pakietami składającym się z kilku programów, których nazwy z reguły zaczynają się od ,,apt-''. apt-get, apt-cache i apt-cdrom są działającymi w środowisku znakowym narzędziami do obsługi pakietów. Są również używane jako ,,back end'' (program wykonujący właściwą pracę pod osłoną interfejsu ułatwiającego użytkownikowi obsługę) dla innych narzędzi takich, jak dselect i aptitude.

Więcej informacji można uzyskać, instalując pakiet apt i czytając apt-get(8), apt-cache(8), apt-cdrom(8), apt.conf(5), sources.list(5), apt_preferences(5) (Woody) oraz /usr/share/doc/apt/guide.html/index.html.

Innym źródłem informacji może być również APT HOWTO, dostępny po zainstalowaniu pakietu apt-howto jako /usr/share/doc/Debian/apt-howto/.

apt-get upgrade i apt-get dist-upgrade pobierają tylko pakiety wymienione w polach ,,Depends:'' i ignorują wszystkie pakiety wymienione w polach ,,Recommends:'' i ,,Suggests:''. Jeżeli się tego nie lubi, używa się dselect.

2.3.5 dselect

dselect jest zaopatrzonym w menu, interfejsem systemu zarządzania pakietami w Debianie. Jest szczególnie użyteczny przy okazji pierwszych instalacji i większych aktualizacji. Zobacz dselect, Rozdział 6.2.3.

Więcej informacji zawiera dokument /usr/share/doc/install-doc/dselect-beginner.en.html z pakietu install-doc lub dselect Documentation for Beginners (Dokumentacja dselect dla początkujących).

2.3.6 Aktualizacja działającego systemu

Kernel i system plików używane w Debianie umożliwiają zastępowanie jednych plików drugimi nawet wtedy, gdy są one właśnie używane.

Dostarczamy również program o nazwie start-stop-daemon, używany do uruchamiania demonów (pracujących w tle programów użytkowych) przy starcie systemu i do ich zatrzymywania podczas zmiany trybu pracy kernela (np. z trybu wieloużytkownikowego na jednoużytkownikowy lub na ,,halt''). Tego samego programu używają skrypty instalacyjne, gdy instalowany jest nowy pakiet zawierający demony - do ich zatrzymywania i uruchamiania w miarę potrzeb.

Nawiasem mówiąc, Debian nie wymaga, aby system poddawany aktualizacji pracował w trybie jednoużytkownikowym.

2.3.7 Pobrane i chwilowo zapisane na dysku pliki .deb

Jeżeli ręcznie pobrałeś pliki pakietów na dysk (co nie jest absolutnie konieczne, wystarczy zapoznać się z wyżej zamieszczonym opisem dpkg-ftp lub APT), to po ich zainstalowaniu możesz usunąć ze swojego systemu pliki .deb.

W wypadku użycia programu APT, pakiety są zapisywane w katalogu /var/cache/apt/archives/. Można je skasować po zainstalowaniu (apt-get clean) albo skopiować do katalogu /var/cache/apt/archives/ na innej maszynie, aby nie ściągać ich kolejny raz przy powtórnych instalacjach.

2.3.8 Rejestracja zmian w pakietach

dpkg rejestruje pakiety, które rozpakowano, skonfigurowano, usunięto częściowo lub całkowicie, ale (przynajmniej obecnie) nie przechowuje rejestru tego, co się działo na konsoli w czasie poddawania pakietów tym działaniom.

Najprostszym sposobem obejścia tego problemu jest uruchamianie sesji dpkg, dselect, apt-get itd. przy pomocy programu script (script(1)).

2.4 Proces ładowania systemu w Debianie

2.4.1 Program init

Jak wszystkie Uniksy, Debian ładuje się do pamięci wykonując program init. W pliku konfiguracyjnym programu init (/etc/inittab) jest zapisane, że w pierwszej kolejności ma być wykonany skrypt /etc/init.d/rcS. Uruchamia on wszystkie skrypty znajdujące się w katalogu /etc/rcS.d/ poprzez nowe podprocesy lub ich kopie, zależnie od rozszerzenia nazwy pliku, wykonując inicjalizację systemu, w skład której wchodzi sprawdzanie i montowanie systemów plików, ładowanie modułów, uruchamianie usług sieciowych, ustawianie zegara i in. Następnie, dla kompatybilności z innymi systemami, uruchamia skrypty umieszczone w katalogu /etc/rc.boot/ (z wyjątkiem tych, których nazwy zawierają ,,.''). Skrypty umieszczone w tym katalogu są zwykle zarezerwowane do wyłącznego użytku administratora i używanie ich w pakietach nie jest pochwalane. Więcej informacji można znaleźć w Wskazówki dotyczące inicjalizacji systemu., Rozdział 9.1.

2.4.2 Poziomy startu (Runlevels)

Po załadowaniu systemu, init wykonuje wszystkie skrypty startowe w katalogu określonym przez domyślny poziom startu (default runlevel, wpis id w pliku /etc/inittab). Jak większość Uniksów kompatybilnych z System V, Linux ma 7 poziomów startu:

W Debianie ustawia się id=2, co oznacza, że domyślny poziom startu po wejściu w tryb wieloużytkownikowy wynosi 2, a uruchomieniu podlegają skrypty znajdujące się w katalogu /etc/rc2.d/.

W rzeczywistości skrypty w każdym z katalogów /etc/rcN.d/ są tylko symbolicznymi dowiązaniami (symlinkami) do skryptów w /etc/init.d/. Ich nazwy natomiast dobiera się tak, aby odzwierciedlały sposób, w jaki zostaną uruchomione skrypty znajdujące się w /etc/init.d/. W szczególności, przed wejściem na którykolwiek poziom startu uruchomione zostają wszystkie skrypty o nazwach zaczynających się na ,,K''; są to skrypty wyłączające usługi. Następnie uruchomione zostają skrypty o nazwach zaczynających się na ,,S'', które są skryptami uruchamiającymi usługi. Dwucyfrowa liczba występująca po ,,K'' lub ,,S'' określa kolejność, w jakiej skrypty zostaną uruchomione. Skrypty z mniejszymi liczbami są uruchamiane w pierwszej kolejności.

To wszystko działa, ponieważ skrypty w /etc/init.d/ pobierają argument, którego wartością może być ,,start'', ,,stop'', ,,reload'', ,,restart'' lub ,,force-reload'' i wykonują zadanie określone przez ten właśnie argument. Skryptów tych można używać również po załadowaniu systemu, sterując w ten sposób różnymi procesami.

Na przykład, (z argumentem ,,reload'') polecenie 

     # /etc/init.d/sendmail reload

wysyła demonowi programu sendmail polecenie powtórnego wczytania pliku konfiguracyjnego.

2.4.3 Modyfikacje procesu ładowania

Debian nie korzysta z pochodzącego z BSD katalogu rc.local w celu dostosowywania procesu ładowania do jakichś szczególnych życzeń użytkownika; zamiast tego oferuje następujący mechanizm.

Załóżmy, że system powinien wykonać skrypt foo przy starcie lub podczas wchodzenia na któryś z poziomów startu. Administrator powinien wtedy:

  1. Umieścić skrypt foo w katalogu /etc/init.d/.
  1. Uruchomić występujące w Debianie polecenie update-rc.d z odpowiednimi argumentami, ustawiając w ten sposób dowiązania między wymienionymi w wierszu poleceń plikami w katalogach rc?.d a /etc/init.d/foo, gdzie ? jest liczbą od 0 do 6 odpowiadającą jednemu z poziomów startu (runlevel) Systemu V.
  1. Przeładować system.

Polecenie update-rc.d ustawi dowiązania między plikami w katalogach rc?.d a skryptem w /etc/init.d/. Nazwa każdego z dowiązań będzie się zaczynać od litery ,,K'' lub ,,S'', po której wystąpi liczba oraz nazwa skryptu. Gdy system osiągnie poziom startu N, skrypty z /etc/init.d/ posiadające w katalogu /etc/rcN.d/ dowiązania o nazwach zaczynających się na ,,K'' są wykonywane z argumentem stop, następnie są wykonywane skrypty, nazwy odniesień do których zaczynają się na ,,S'', przyjmując za argument start.

Można, na przykład, spowodować uruchomienie skryptu foo w toku sekwencji startowej umieszczając go w /etc/init.d/ i instalując dowiązania poleceniem update-rc.d foo defaults 19. Argument defaults odnosi się do domyślnych poziomów startu (od 2 do 5). Argument 19 gwarantuje, że foo zostanie uruchomiony przed którymkolwiek skryptem zawierającym liczbę 20 lub większą.

2.5 Wsparcie dla różnorodności

Debian oferuje wiele sposobów spełniania życzeń administratora systemu bez groźby uszkodzenia systemu.

Wszystkie pliki w podkatalogach katalogu /usr/local/ należą do administratora systemu i Debian ich nawet nie tknie. Większość (lub wszystkie) plików w podkatalogach /etc to pliki konfiguracyjne i Debian nie nadpisze ich w trakcie instalacji nowszych wersji pakietów, chyba, że administrator wyraźnie sobie tego zażyczy.

2.6 Internacjonalizacja

System Debian jest zinternacjonalizowany: obsługuje wyświetlanie i wprowadzanie znaków w wielu językach, tak na konsoli tekstowej, jak i w Xach. Wiele dokumentów, stron podręcznika systemowego man i komunikatów systemu przetłumaczono i tłumaczy się na coraz większą liczbę języków. W trakcie instalacji, Debian zachęca użytkownika do wybrania języka instalacji (czasem nawet lokalnego dialektu).

Jeżeli zainstalowany przez Ciebie system nie obsługuje wszystkich właściwości językowych, których potrzebujesz, lub jeżeli chcesz zmienić język lub zainstalować inną klawiaturę, która obsługiwałaby Twój język, zapoznaj się z Lokalizacja i obsługa obcych języków., Rozdział 9.7.

2.7 Debian i kernel

Zobacz Jądro systemu Linux w Debianie, Część 7.

2.7.1 Kompilacja jądra ze źródeł innych, niż debianowe

Trzeba zrozumieć obowiązujące w Debianie zasady postępowania odnośnie plików nagłówkowych.

Biblioteki C w Debianie buduje się z wykorzystaniem najnowszych stabilnych wydań plików nagłówkowych jądra (kernel) (Na przykład, Debian-1.2 używał plików nagłówkowych jądra w wersji 5.4.13).

Taka praktyka jest w kontraście ze wszystkimi pakietami zawierającymi pliki źródłowe jądra, które wykorzystują również nowsze wersje plików nagłówkowych. Pliki nagłówkowe jądra rozpowszechniane z jego źródłami są umieszczone w katalogu /usr/include/linux/include/.

W razie potrzeby kompilacji programu wymagającego plików nagłówkowych kernela w wersji nowszej, niż zawarte w pakiecie libc6-dev, trzeba do linii poleceń w trakcie kompilacji dodać -I/usr/src/linux/include/. Coś takiego w pewnym momencie przydarzyło się na przykład pakietowi demona automountera (amd). Gdy nowsze jądro zmieniło trochę funkcji obsługujących NFS, amd musiał zostać o tym powiadomiony, co wymagało dołączenia najnowszej wersji plików nagłówkowych jądra.

2.7.2 Narzędzia do tworzenia jądra

Użytkowników, którzy chcą (albo muszą) utworzyć własne pakiety kernela, zachęcamy do instalacji pakietu kernel-package. Zawiera on skrypt umożliwiający zbudowanie pakietu zawierającego jądro, umożliwiając w ten sposób utworzenie Debianowego pakietu zawierającego już skompilowane jądro przez wydanie polecenia 

     # make-kpkg kernel_image

w katalogu /usr/src/linux/. Bardziej szczegółowych informacji udostępnia polecenie 

     # make-kpkg --help

oraz strona podręcznika systemowego make-kpkg(8) i Jądro systemu Linux w Debianie, Część 7.

Użytkownicy chcący skompilować najnowszy kernel (albo po prostu dowolny, wymarzony) muszą samodzielnie pobrać kod źródłowy ze swojego ulubionego archiwum sieciowego, o ile nie jest dostępny pakiet kernel-source-version, gdzie version oznacza wersję kernela. Skrypt startowy initrd wymaga specjalnej łaty na kernel o nazwie initrd; zobacz http://bugs.debian.org/149236.

Szczegółową instrukcję użytkowania pakietu kernel-package można znaleźć w pliku /usr/doc/kernel-package/README.gz.

2.7.3 Alternatywne programy ładujące system (bootloadery)

Aby skorzystać alternatywnych bootloaderów (grub lub loadlin), należy skopiować skompilowany kernel (plik bzImage) w inne miejsce, np. do katalogu /boot/grub lub na partycję MS-DOS.

2.7.4 Dyskietki startowe własnej roboty

Wykonywanie własnych dyskietek startowych jest w dużym stopniu ułatwione przez pakiet boot-floppies. Można go znaleźć w sekcji admin sieciowych archiwów Debiana. Skrypty zawarte w tym pakiecie tworzą dyskietki startowe w formacie syslinux. Są to dyskietki sformatowane w formacie MS-DOS, których główne rekordy ładujące (master boot records) zmieniono tak, aby bezpośrednio ładowały Linuksa (albo jakikolwiek inny system operacyjny, który określono w pliku syslinux.cfg na dyskietce). Inne skrypty z tego pakietu tworzą dyskietki ratunkowe lub nawet podstawowe dyskietki instalacyjne.

Więcej informacji na ten temat można znaleźć w pliku /usr/doc/boot-floppies/README po zainstalowaniu pakietu boot-floppies.

2.7.5 Specjalne wyposażenie do obsługi modułów jądra

Pakiet modconf zawiera skrypt /usr/sbin/modconf, którego można używać w celu wprowadzania własnych modyfikacji do konfiguracji modułów. Skrypt ten wyświetla menu, wypytując użytkownika o szczegóły dotyczące ładowanych sterowników urządzeń w jego systemie. Na podstawie udzielonych odpowiedzi przeprowadzana jest modyfikacja pliku /etc/modules.conf (wyszczególniającego aliasy i inne argumenty, których należy użyć w połączeniu z różnymi modułami), w powiązaniu z plikami w /etc/modutils/ i plikiem /etc/modules (zawierającym spis modułów, które trzeba załadować przy starcie systemu).

Podobnie jak źródła kernela zostały wyposażone w plik Configure.help, ułatwiający konfigurację kerneli własnej produkcji, tak i pakiet modconf daje do dyspozycji serię plików pomocy (w /usr/lib/modules_help/), dostarczających szczegółowych informacji na temat odpowiednich argumentów dla każdego modułu. Przykłady można znaleźć w Zmodularyzowane jądro 2.4, Rozdział 7.2.

2.7.6 Usuwanie starego pakietu z jądrem

Skrypt kernel-image-NNN.prerm sprawdza, czy kernel, który jest aktualnie załadowany, nie jest tym samym, który usiłujemy odinstalować. Można więc niechciane pakiety kerneli usuwać używając polecenia 

     dpkg --purge --force-remove-essential kernel-image-NNN

(Oczywiście, w miejsce NNN trzeba wpisać wersję i podwersję usuwanego kernela).

[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference
Część 3 - Wskazówki dotyczące instalacji Debiana

Oficjalna dokumentacja znajduje się na http://www.debian.org/releases/stable/, i http://www.debian.org/releases/stable/installmanual.

Natomiast wersje rozwojowe na http://www.debian.org/releases/testing/, i http://www.debian.org/releases/testing/installmanual (ciągle nad tym pracujemy).

Pomimo, że ten rozdział został napisany podczas gdy używano instalatora Potato, większość zawartości została zaktualizowana do instalatora z Woodiego, ale są one dość podobne. Ponieważ Sarge będzie używał zupełnie nowego instalatora, używaj tego rozdziału jako wprowadzenie.

3.1 Główne wskazówki dotyczące instalacji systemu Linux

Nie zapomnij sprawdzić http://www.debian.org/CD/netinst/ jeśli szukasz skromniejszego obrazu CD instalatora systemu Debian.

Używanie wersji testing lub unstable Debiana zwiększa ryzyko poważnych błędów. Ryzyko może zostać ograniczone poprzez używanie wielorozruchowego schematu z bardziej stabilną wersją, lub stosując chroot tak jak jest to opisane w chroot, Rozdział 8.6.34. Ten drugi sposób pozwoli na używanie różnych wersji Debiana jednocześnie na różnych konsolach.

3.1.1 Podstawy zgodności sprzętowych

Linux współpracuje z większością sprzętu PC i może być zainstalowany prawie na każdej maszynie. Dla mnie było to równie łatwe jak instalacja Windowsa 95/98/Me. Lista wspieranego sprzętu stale się powiększa.

Jeśli masz laptopa, sprawdź Linux on Laptops w celu uzyskania wskazówek dotyczących modelu i marki.

Moja rekomendacja dla sprzętu PC to:

Jeśli masz wolny komputer to dobrym pomysłem jest podłączenie dysku do szybszej maszyny na czas instalacji.

3.1.2 Określanie informacji o sprzęcie i układach płyty głównej.

Podczas instalacji będziesz musiał wybrać rodzaj swojego sprzętu lub układ płyty głównej. Czasami nie jest łatwo znaleźć takie informacje. Proponuję wówczas:

  1. Rozkręć swój komputer i zajrzyj do środka.
  2. Spisz numery większych układów na karcie graficznej i sieciowej, chip blisko portu szeregowego i IDE.
  3. Spisz nazwy kart PCI i ISA, patrząc na ich tylną stronę.

3.1.3 Określanie informacji o sprzęcie za pomocą Debiana;

Następujące polecenia powinny Cię naprowadzić na rodzaj sprzętu i jego konfigurację. 

     $ lspci -v |pager
     $ pager /proc/pci
     $ pager /proc/interrupts
     $ pager /proc/ioports
     $ pager /proc/bus/usb/devices

Polecenia te mogą być wydawane podczas instalacji. W celu włączenia konsoli wciśnij Alt-F2.

Urządzenia podłączone do portów USB są wyszczególnione w /proc/bus/usb/devices jako Cls=nn:

Jeśli klasa urządzenia jest różna od 255 to system je obsłuży.

3.1.4 Określanie informacji o sprzęcie za pomocą innego systemu operacyjnego:

Informacje o sprzęcie można również uzyskać, używając innego systemu operacyjnego.

Zainstaluj inną komercyjną dystrybucję Linuksa. Wykrywanie sprzętu jest w nich jak na razie dużo lepsze niż w Debianie. Ta sytuacja powinna się jednak zmienić wraz z debian-installer wprowadzonym w dystrybucji Sarge.

Zainstaluj Windows. Konfiguracja sprzętowa może być ustalona poprzez kliknięcie prawym klawiszem myszy na ikonę 'Mój komputer' w celu otworzenia właściwości, a następnie 'Menedżera urządzeń'. Spisz wszystkie informacje takie jak IRQ, I/O adresy portów i DMA. Niektóre stare karty ISA muszą być instalowane pod DOSem.

3.1.5 Mity o Lilo

,,Lilo jest ograniczone do 1024 cylindrów''. NIEPRAWDA !

Nowsze lilo używane po Debianie Potato posiada wsparcie dla lba32. Jeśli BIOS na Twojej płycie głównej obsługuje lba32 to lilo powinno być w stanie ładować spoza 1024 cylindra.

Tylko upewnij się, że istnieje wpis ,,lba32'' w pliku lilo.conf jeśli posiadasz stary odpowiednik. Zobacz /usr/share/doc/lilo/Manual.txt.gz

3.1.6 GRUB

Nowy program rozruchowy grub z projektu GNU Hurd może być zainstalowany na Debianie Woody: 

     # apt-get update
     # apt-get install grub-doc
     # mc /usr/share/doc/grub-doc/html/
     ... przeczytaj zawartość
     # apt-get install grub
     # pager /usr/share/doc/grub/README.Debian
     ... to też :)

By zmienić menu GRUB wyedytuj /boot/grub/menu.lst. Zobacz Ustawianie parametrów uruchomieniowych GRUB, Rozdział 8.1.6, żeby się dowiedzieć jak to zrobić, ponieważ program ten różni się w konfiguracji od lilo.

3.1.7 Wybór zestawu dyskietek startowych

Dla Potato i zwykłej instalacji dla domowego komputera lubię używać zestawu dyskietek IDEPCI. Dla Woodiego preferuję zestaw dyskietek bf2.4. Obie używają pakietu boot-floppies do tworzenia dyskietek startowych.

Jeśli posiadasz kartę sieciową PCMCIA, będziesz musiał użyć standardowego zestawu dyskietek (większa ilość, ale wszystkie moduły sterowników są dostępne) i skonfigurować kartę podczas ustawiania PCMCIA; nie próbuj konfigurować karty podczas standardowej konfiguracji sieci.

Dla specyficznych systemów może wystąpić potrzeba stworzenia własnej dyskietki ratunkowej. Można tego dokonać podmieniając obraz jądra o nazwie ,,linux'' na standardowej dyskietce ratunkowej Debiana, na inny skompilowany wcześniej na innej maszynie. Szczegóły są opisane w pliku readme.txt, który znajduje się na wspomnianej dyskietce. Dyskietka ratunkowa korzysta z systemu plików MS-DOS, tak więc można użyć dowolnego systemu operacyjnego by ją odczytać i zmodyfikować. To powinno uprościć życie ludziom posiadającym specyficzne karty sieciowe itp.

Dla Sarge zalecane jest używanie debian-installer i/lub pgi do tworzenia dyskietek rozruchowych.

3.1.8 Instalacja

Stosuj się do oficjalnych instrukcji przedstawionych na http://www.debian.org/releases/stable/installmanual lub http://www.debian.org/releases/testing/installmanual (ciągle nad tym pracujemy).

Jeśli instalujesz system używając boot-floppies w testowym wydaniu Debiana możesz być zmuszony do włączenia konsoli wciskając Alt-F2 i ręcznej edycji pliku /etc/sources.list w celu zmiany ,,stable'' na ,,testing'' by określić źródła APT.

Zamierzam umieścić lilo na partycji /dev/hda3, podczas instalowania mbr na dysku /dev/hda. To zmniejszy ryzyko nadpisania informacji startowych.

Podczas instalacji wybieram:

Więcej informacji na temat dselect znajdziesz tu - dselect, Rozdział 6.2.3.

3.1.9 Nazwy hostów i adresy IP używane w sieci LAN

Przykład konfiguracji sieci LAN (C podsieć: 192.168.1.0/24): 

     Internet
        |
        +--- Zewnętrzny ISP zapewnia usługę POP (dostęp poprzez fetchmail)
        |
       Punkt dostępowy zapewnia usługi DHCP i SMTP
        |                     :
       Modem kablowy       (Dialup)
        |                     :
     Bramka sieciowa, zewnętrzny interfejs: eth0 (numer IP przydzielony przez DHCP)
      używa starego notebooka PC (IBM Thinkpad, 486 DX2 50 MHz, 20MB RAM)
      uruchomione jądro Linux 2.4 z obsługą systemu plików ext3.
      uruchomiony pakiet ,,ipmasq'' (z poprawkami NAT i firewall)
      uruchomiony pakiet ,,dhcp-client'' ustawiony dla eth0 (podmienia ustawienia DNS)
      uruchomiony pakiet ,,dhcp'' skonfigurowany dla eth1
      uruchomiony ,,exim'' jako smarthost (tryb 2)
      uruchomiony ,,fetchmail'' z długimi odstępami czasu (fallback)
      uruchomiony ,,bind'' jako buforujący serwer nazw z sieci do Internetu
                         jako autorytatywny serwer nazw dla sieci wewnętrznej
      uruchomione ,,ssh'' na portach 22 i 8080 (możliwość połączenia skądkolwiek)
      uruchomiony ,,squid'' jako buforujący serwer dla archiwów Debiana (APT)
     Bramka sieciowa, wewnętrzny interfejs: eth1 (IP = 192.168.1.1, stały)
                              |
              +--- LAN Switch (10 base T) ---+
              |                              |
     Kilka klientów ze stałymi IP     Kilka klientów DHCP
     (IP = 192.168.1.2-127, stałe)    (IP = 192.168.1.128-200, dynamiczne)

Zobacz Tworzenie bramy sieciowej z systemem Debian, Część 10 by uzyskać więcej szczegółów na temat konfiguracji bramki sieciowej.

3.1.10 Konta użytkowników

By mieć poczucie spójności na różnych maszynach, na początku zakładam kilka takich samych kont.

Zawsze pierwsze konto które zakładam nosi nazwę ,,admin'' lub podobną i kieruję na nie wszystkie listy roota. Konto to przydzielam do grupy adm (zobacz ,,Dlaczego GNU su nie obsługuje grupy wheel'', Rozdział 9.2.2), która pozwala na przyznanie wielu przywilejów administratora poprzez su za pomocą PAM lub polecenia sudo. Szczegóły znajdziesz w Dodawanie konta użytkownika, Rozdział 4.2.2.

3.1.11 Tworzenie systemów plików

3.1.11.1 Partycje twardego dysku

Wolę zakładać osobne partycje dla poszczególnych katalogów z drzewa ,,/'' by uniknąć utraty danych w przypadku awarii systemu itp. 

     /          == (/ + /boot + /bin + /sbin)
                == 50MB+
     /tmp       == 100MB+
     /var       == 100MB+
     /home      == 100MB+
     /usr       == 700MB+ z Xami
     /usr/local == 100MB

Rozmiar katalogu /usr zależy od miejsca jakie zajmują aplikacje i dokumentacja X Window. /usr może mieć rozmiar 300MB jeśli ktoś używa tylko trybu tekstowego, ale 2GB–3GB nie jest niczym szczególnym podczas korzytania z wielu aplikacji Gnome. Gdy katalog /usr będzie zajmował zbyt dużo miejsca można przenieść pliki z /usr/share/ na inną partycje. Przy jądrach 2.4 katalog root może potrzebować ponad 200MB

Obecny stan mojej maszyny wygląda następująco (wydruk uzyskasz wprowadzając polecenie df -h): 

     System plików         rozm. użyte  dost. %uż. zamont. na
     /dev/hda3             300M  106M  179M  38% /
     /dev/hda7             100M   12M   82M  13% /home
     /dev/hda8             596M   53M  513M  10% /var
     /dev/hda6             100M  834k   94M   1% /var/lib/cvs
     /dev/hda9             596M  222M  343M  40% /usr
     /dev/hda10            596M  130M  436M  23% /var/cache/apt/archives
     /dev/hda11            1.5G  204M  1.2G  14% /var/spool/squid

(Duży obszar zarezerwowany dla /var/spool/squid przeznaczony jest na serwer pośredniczący dla pobierania pakietów.)

Wprowadzając polecenie fdisk -l uzyskujemy informacje o wszystkich partycjach na twardym dysku: 

     # fdisk -l /dev/hda # komentarz
     
     /dev/hda1             1        41    309928+   6  FAT16 # DOS
     /dev/hda2            42        84    325080   83  Linux # (nie używana)
     /dev/hda3   *        85       126    317520   83  Linux # Główna
     /dev/hda4           127       629   3802680    5  Extended
     /dev/hda5           127       143    128488+  82  Linux swap
     /dev/hda6           144       157    105808+  83  Linux
     /dev/hda7           158       171    105808+  83  Linux
     /dev/hda8           172       253    619888+  83  Linux
     /dev/hda9           254       335    619888+  83  Linux
     /dev/hda10          336       417    619888+  83  Linux
     /dev/hda11          418       629   1602688+  83  Linux

Istnieje kilka nieużywanych partycji. Są one założone z myślą o innych systemach operacyjnych, bądź przenoszeniu danych z obciążonych części dysku.

3.1.11.2 Montowanie systemów plików.

Poprawne montowanie powyższych systemów plików jest realizowane następującym plikiem /etc/fstab: 

     
     # /etc/fstab: statyczna informacja o systemach plików.
     #
     # (system plikow)  (punkt montowania)  (typ)    (opcje) (dump) (pass)
     /dev/hda3       /               ext2    defaults,errors=remount-ro 0 1
     /dev/hda5       none            swap    sw                      0 0
     proc            /proc           proc    defaults                0 0
     /dev/fd0        /floppy         auto    defaults,user,noauto    0 0
     /dev/cdrom      /cdrom          iso9660 defaults,ro,user,noauto 0 0
     #
     # trzymaj partycje osobno
     /dev/hda7       /home           ext2    defaults                0 2
     /dev/hda8       /var            ext2    defaults                0 2
     /dev/hda6       /var/lib/cvs    ext2    defaults                0 2
     # noatime przyspieszy odczyt plików
     /dev/hda9       /usr            ext2    defaults,noatime        0 2
     /dev/hda10      /var/cache/apt/archives ext2    defaults        0 2
     
     # bardzo duża partycja dla serwera pośredniczacego (proxy)
     /dev/hda11      /var/spool/squid ext2   rw                      0 2
     
     # zapasowa partycja rozruchowa DOS
     /dev/hda1       /mnt/dos        vfat    rw,noauto               0 0
     # zapasowa partycja rozruchowa Linux (nie zrobiona)
     /dev/hda2       /mnt/linux      ext2    rw,noauto               0 0
     #
     # punkty montowań nfs
     mickey:/        /mnt/mickey     nfs     ro,noauto,intr          0 0
     goofy:/         /mnt/goofy      nfs     ro,noauto,intr          0 0
     # minnie:/ /mnt/minnie smbfs ro,soft,intr,credentials={filename} 0 2

Przy NFS, używam opcji noauto,intr w połączeniu z domyślną opcją hard. Tym sposobem, istnieje możliwość wciskając kombinację Ctrl-C, uratowania się z sytuacji gdy nie mamy połączenia i proces montowania zawiesi się.

W przypadku maszyny z systemem Windows podłączonej poprzez Sambę (smbfs), opcje rw,auto,soft,intr powinny być odpowiednie. Zobacz Konfiguracja Samby, Rozdział 3.5.

Dla stacji dyskietek użycie opcji noauto,rw,sync,user,exec zapobiega uszkodzeniu plików przy przypadkowym wyjęciu dyskietki przed jej odmontowaniem. Dzieje się to jednak kosztem wolniejszego zapisu.

3.1.11.3 Montowanie autofs

Wskazówki do automatycznego montowania:

3.1.11.4 Montowanie NFS

Zewnętrzny serwer Linux NFS (goofy) znajduje się za ścianą ogniową (bramką sieciową). Zasady bezpieczeństwa w mojej sieci w stosunku do niego są mniej restrykcyjne ponieważ jestem jego jedynym użytkownikiem. By umożliwić dostęp do NFS, trzeba po jego stronie dodać do /etc/exports następujące wpisy: 

     # /etc/exports: the access control list for filesystems which may be
     #               exported to NFS clients.  See exports(5).
     /       (rw,no_root_squash)

Chcąc uruchomić serwer NFS potrzebne są powyższe wpisy oraz oczywiście instalacja i uruchomienie klienta i serwer NFS.

Dla uproszczenia zazwyczaj tworzę pojedynczą partycję o rozmiarze 2GB na eksperymentalne instalacje Linuksa. Opcjonalnie współdzielę pomiędzy tymi instalacjami partycję wymiany oraz /tmp. Schematy zawierające wiele partycji są również przydatne w takich instalacjach. Jeśli natomiast potrzeba nam prostego systemu w trybie konsoli, w zupełności powinno wystarczyć 500MB.

3.1.12 Wytyczne dotyczące pamięci DRAM

Bezwzględne wytyczne dotyczące DRAM. 

       4MB:  Absolutne minimum by jądro Linuksa mogło funkcjonować.
      16MB:  Minimum dla rozsądnej pracy w konsoli.
      32MB:  Minimum dla prostego systemu X.
      64MB:  Minimum dla systemu X z GNOME/KDE.
     128MB:  Komfortowa praca w systemie X z GNOME/KDE.
     256MB (lub więcej):  Dlaczego nie jeśli jesteś w stanie je zdobyć?  DRAM jest tani.

Możesz podczas rozruchu systemu użyć opcji mem=4m (lub w lilo append="mem=4m") by sprawdzić jak zachowa się system z 4MB pamięci operacyjnej. Jeśli posiadasz stary BIOS i więcej niż 64MB pamięci to również musisz użyć odpowiedniego parametru w lilo.

3.1.13 Przestrzeń wymiany

Używam następujących wytycznych dla przestrzeni wymiany:

Nawet jeśli nie potrzebujesz, to i tak pożądane jest ustawienie partycji wymiany (128MB) po to by system zwolnił zanim zawiesi się z powodu programu z wyciekiem pamięci.

3.2 Konfiguracja Bash

Modyfikuję skrypty startowe powłoki znajdujące się w systemie tak by spełniały moje zachcianki: 

     /etc/bash.bashrc        Zastępuję własnym
     /etc/profile            Pozostawiam bez zmian(\w -> \W)
     /etc/skel/.bashrc       Zastępuję własnym
     /etc/skel/.profile      Zastępuję własnym
     /etc/skel/.bash_profile Zastępuje własnym
     ~/.bashrc               Zastępuję własnym dla każdego konta 
     ~/.profile              Zastępuję własnym dla każdego konta
     ~/.bash_profile         Zastępuję własnym dla każdego konta

Zobacz szczegóły moich przykładowych skryptów. Lubię mieć przejrzysty system więc ustawiam umask na 002 lub 022.

PATH jest ustawiany poprzez następujące pliki konfiguracyjne w tej kolejności: 

     /etc/login.defs  - zanim powłoka ustawi zmienną PATH
     /etc/profile     (może wywoływać /etc/bash.bashrc)
     ~/.bash_profile  (może wywoływać ~/.bashrc)

3.3 Konfiguracja myszy

3.3.1 Myszy PS/2

W przypadku płyty głównej ATX i myszy podłączonej przez PS/2, przepływ sygnału powinien być następujący: 

     mysz -> /dev/psaux -> gpm -> /dev/gpmdata = /dev/mouse -> X

W tym przypadku utworzone zostało dowiązanie symboliczne /dev/mouse wskazujące na /dev/gpmdata po to by niektóre narzędzia konfiguracyjne były szczęśliwe i by rekonfiguracja była prostsza. (Jeśli na przykład zrezygnujesz z używania gpm wystarczy, że po jego usunięciu zmienisz dowiązanie symboliczne /dev/mouse tak by wskazywało na /dev/psaux).

Taki przepływ sygnału pozwala na wyłączenie klawiatury oraz myszki oraz po ponownym ich podłączeniu uruchamiając gpm umożliwia jeszcze raz je zainicjalizować. Serwer X pozostanie uruchomiony!

Protokół sygnału przepływającego pomiędzy wyjściem gpm a wejściem X może być zaimplementowany na dwa sposoby. Albo jako ,,ms3'' (używa protokołu dla szeregowych 3 przyciskowych myszek Microsoft) albo jako ,,raw'' (używa tego samego protokołu co podłączona myszka). Wybór ten determinuje późniejszy wybór protokołu używanego w konfiguracji X.

By zademonstrować konfigurację, za przykład posłuży mi 3-przyciskowa mysz firmy Logitech (tradycyjna mysz stylu Unix) podłączana do portu PS/2.

Jeśli twoja karta graficzna nie jest wspierana przez nowy X4 i musisz używać starego X3 (niektóre 64 bitowe karty ATI), skonfiguruj /etc/X11/X86Config zamiast /etc/X11/X86Config-4 w następujący sposób podczas instalacji pakietów X3.

3.3.1.1 Wariant ms3

     /etc/gpm.conf            | /etc/X11/X86Config-4
     =========================+======================================
     device=/dev/psaux        | Section "InputDevice"
     responsiveness=          |  Identifier "Configured Mouse"
     repeat_type=ms3          |  Driver     "mouse"
     type=autops2             |  Option     "CorePointer"
     append=""                |  Option     "Device"   "/dev/mouse"
     sample_rate=             |  Option     "Protocol" "IntelliMouse"
                              | EndSection

Jeśli używasz takiego podejścia, konfiguracja myszy odbywa się poprzez edycję gpm.conf, natomiast konfiguracja X zostaje niezmieniona. Zobacz przykłady moich skryptów konfiguracyjnych.

3.3.1.2 Wariant raw

     /etc/gpm.conf            | /etc/X11/X86Config-4
     =========================+======================================
     device=/dev/psaux        | Section "InputDevice"
     responsiveness=          |  Identifier "Configured Mouse"
     repeat_type=raw          |  Driver     "mouse"
     type=autops2             |  Option     "CorePointer"
     append=""                |  Option     "Device"   "/dev/mouse"
     sample_rate=             |  Option     "Protocol" "MouseManPlusPS/2"
                              | EndSection

Jeśli używasz takiego podejścia, konfiguracja myszy odbywa się poprzez edycję gpm.conf oraz konfigurację Xów.

3.3.1.3 Jak dodać inną myszkę

Urządzenie gpm typu autops2 powinno rozpoznać większość myszek PS/2 dostępnych na rynku. Niestety nie zawsze działa i nie jest dostępne w poprzednikach wersji Woody. Spróbuj w takich przypadkach użyć ps2 lub imps2 w pliku gpm.conf zamiast autops2. By dowiedzieć się więcej o typach myszy gpm wpisz :gpm -t help. Zobacz gpm(8).

Jeśli używasz 2-przyciskowej myszy PS/2, ustaw protokół X włączając opcje Emulate3Buttons. Różnice między protokołami 2-przyciskowej i 3-przyciskowej myszy są automatycznie rozpoznawane i ustawiane przez gpm po naciśnięciu środkowego przycisku.

Dla protokołu X z Wariant raw, Rozdział 3.3.1.2 lub bez gpm użyj:

Zobacz więcej na Mouse Support in XFree86.

Typowe myszy Microsoft z kółkiem najlepiej pracują z: 

     /etc/gpm.conf            | /etc/X11/X86Config-4
     =========================+======================================
     device=/dev/psaux        | Section "InputDevice"
     responsiveness=          |  Identifier "Configured Mouse"
     repeat_type=raw          |  Driver     "mouse"
     type=autops2             |  Option     "CorePointer"
     append=""                |  Option     "Device"   "/dev/mouse"
     sample_rate=             |  Option     "Protocol" "IMPS/2"
                              |  Option     "Buttons" "5"
                              |  Option  "ZAxisMapping" "4 5"
                              | EndSection

Dla nowszych laptopów Toshiba włączenie gpm przed PCMCIA w skryptach inicjalizujących System-V może pomóc przy zapobieganiu zawieszenia systemu. Dziwne ale to prawda.

3.3.2 Mysz na USB

Upewnij się, że masz wkompilowane w jądro lub jako moduły wszystkie niezbędne funkcje:

Małymi literami wymienione są nazwy modułów.

Jeśli używasz devfs to stwórz wpis w /dev/input/mice zawierający major 13 i minor 63 w następujący sposób: 

     # cd /dev
     # mkdir input
     # mknod input/mice c 13 63

Dla typowej myszki z kółkiem na USB konfiguracja powinna wyglądać następująco: 

     /etc/gpm.conf            | /etc/X11/X86Config-4
     =========================+======================================
     device=/dev/input/mice   | Section "InputDevice"
     responsiveness=          |  Identifier "Generic Mouse"
     repeat_type=raw          |  Driver     "mouse"
     type=autops2             |  Option     "SendCoreEvents" "true"
     append=""                |  Option     "Device"   "/dev/input/mice"
     sample_rate=             |  Option     "Protocol" "IMPS/2"
                              |  Option     "Buttons" "5"
                              |  Option  "ZAxisMapping" "4 5"
                              | EndSection

By dowiedzieć się więcej odwiedź Linux USB Project

3.3.3 Touchpad

Pomimo, że touchpad w laptopach emuluje standardowo 2-przyciskową mysz PS/2, pakiet tpconfig pozwala na pełną kontrolę nad urządzeniem. Przykładowo ustawienie OPTIONS="--tapmode=0" w /etc/default/tpconfig wyłączy zachowanie ,,click by tap''. Ustaw /etc/gpm.conf następująco, by używać jednocześnie touchpada i myszy na porcie USB pod konsolą: 

     device=/dev/psaux
     responsiveness=
     repeat_type=ms3
     type=autops2
     append="-M -m /dev/input/mice -t autops2"
     sample_rate=

3.4 Konfiguracja NFS

Konfiguracja NFS odbywa się poprzez przez ustawienie /etc/exports. 

     # echo "/ *.nazwa-domeny-dla-lokalnych(rw,no_root_squash,nohide)" \
             >> /etc/exports

Szczegóły znajdziesz w moich przykładowych skryptach.

3.5 Konfiguracja Samby

Szczegółowe informacje:

Ustawienie serwera Samba w trybie ,,share'' jest dużo prostsze ponieważ tworzy współdzielone napędy typu WindowsForWorkgroups. Ale tryb ,,user'' jest preferowaną metodą.

Samba może zostać skonfigurowana poprzez debconf lub vi: 

     # dpkg-reconfigure --priority=low samba # w Woody
     # vi /etc/samba/smb.conf

Szczegóły znajdziesz w moich przykładowych skryptach.

Dodawanie nowego użytkownika do pliku smbpasswd może być wykonane poprzez smbpasswd: 

     $ su -c "smbpasswd -a username"

Pamiętaj o użyciu zaszyfrowanych haseł dla optymalnej zgodności.

Ustaw os level zgodnie z następującymi odpowiednikami systemu (im większa liczba, tym większy priorytet jako serwer) 

     0:      Samba ze swobodną pozycją (nigdy nie będzie przeglądarką nadrzędną)
     1:      WfW 3.1, Win95, Win98, Win/Me?
     16:     Win NT WS 3.51
     17:     Win NT WS 4.0
     32:     Win NT SVR 3.51
     33:     Win NT SVR 4.0
     255:    Samba z potężną mocą

Upewnij się, że użytkownicy są członkami grupy do której przynależy katalog umożliwiający współdzielony dostęp, oraz że ścieżka do tego katalogu posiada odpowiednio ustawione uprawnienia bitu wykonywalności.

3.6 Konfiguracja drukarki

Tradycyjną metodą jest lpr/lpd. Istnieje nowy system drukowania CUPS™ (Common UNIX Printing System). Inną możliwością jest PDQ. Zobacz Linux Printing HOWTO w celu uzyskania dodatkowych informacji.

3.6.1 lpr/lpd

Dla programów kolejkujących typu lpr/lpd (lpr, lprng i gnulpr) podłączonych do drukarek PostScript lub tekstowych ustaw /etc/printcap następująco (podstawy): 

     lp|alias:\
             :sd=/var/spool/lpd/lp:\
             :mx#0:\
             :sh:\
             :lp=/dev/lp0:

Znaczenie powyższych linii:

To dobra konfiguracja jeśli posiadasz drukarkę PostScript. Jest to również dobre ustawienie do drukowania z maszyny Windows poprzez Sambę, dla każdej drukarki obsługiwanej przez Windows (nie jest obsługiwana komunikacja dwukierunkowa). Musisz wybrać odpowiednie ustawienia drukarki na maszynie z Windows.

Jeśli nie masz drukarki PostScript powinieneś ustawić filtrowanie za pomocą gs. Istnieje wiele narzędzi automatycznie konfigurujących /etc/printcap. Każda z tych kombinacji jest właściwa:

W przypadku uruchamiania narzędzia konfiguracyjnego wykorzystującego graficzny interfejs użytkownika, jak na przykład printtool, zobacz najpierw Uprawnienia administratora w X, Rozdział 9.4.11 aby dowiedzieć się jak uzyskać przywileje administratora. Kolejki wydruku utworzone przez printtool używają programu gs i występują jako drukarki PostScript. Dlatego, gdy z nich korzystasz, używaj sterowników PostScriptowych. W systemie Windows ,,Apple LaserWriter'' jest standardowym przykładem takiej drukarki..

3.6.2 CUPS™

Zainstaluj Common UNIX Printing System (lub CUPS™): 

     # apt-get install cupsys foomatic-bin foomatic-db
     # apt-get install cupsys-bsd cupsys-driver-gimpprint

Następnie skonfiguruj system używając przeglądarki internetowej: 

     $ mybrowser http://localhost:631

Przykład w jaki sposób dodać drukarkę do listy dostępnych:

Więcej informacji znajdziesz na http://localhost:631/documentation.html i http://www.cups.org/cups-help.html.

Dla jądra 2.4 zobacz również Wsparcie dla portów równoległych, Rozdział 7.2.6.

3.7 Inne wskazówki instalacyjne

3.7.1 Doinstaluj jeszcze trochę pakietów po wstępnej instalacji

Jeśli wszystko przebiegło bez problemów to posiadasz już mały, funkcjonalny system Debian. Czas na instalację większych pakietów.

Zazwyczaj edytuję /etc/inittab w celu łatwego wyłączania komputera. 

     ...
     # Co zrobić gdy wciśnięte są klawisze CTRL-ALT-DEL
     ca:12345:ctrlaltdel:/sbin/shutdown -t1 -a -h now
     ...

3.7.2 Moduły

Moduły dla sterowników urządzeń są konfigurowane podczas podstawowej instalacji. modconf oferuje możliwość konfiguracji modułów przy pomocy systemu menu. Jest on bardzo użyteczny, gdy jakieś moduły zostały opuszczone podczas instalacji nowego jądra.

Nazwy wszystkich wstępnie ładowanych modułów są wyszczególnione w pliku /etc/modules. Używam również lsmod i depmod by sterować nimi ręcznie.

Dla jądra 2.4 dodaj wpis w pliku /etc/modules pozwalający obsłużyć IP masquerading (FTP, itp.). Zobacz Zmodularyzowane jądro 2.4, Rozdział 7.2, a dokładniej Obsługa sieci, Rozdział 7.2.3.

3.7.3 Podstawy instalacji CD-RW

Wyedytuj następujące pliki: 

     /etc/lilo.conf  (dodaj append="hdc=ide-scsi ignore=hdc",
                      uruchom lilo w celu aktywacji)
     /dev/cdrom      (symlink # cd /dev; ln -sf scd0 cdrom)
     /etc/modules    (dodaj "ide-scsi" i "sg". Jeśli będzie to konieczne to również
     "sr".)

Zobacz Nagrywarki CD, Rozdział 9.3 by dowiedzieć się więcej.

3.7.4 Automatyczne wyłączanie komputera oraz komputery z większą ilością pamięci

Zmodyfikuj /etc/lilo.conf wg instrukcji poniżej aby uwzględnić obsługę większego rozmiaru pamięci (dla jąder 2.2) oraz automatycznego wyłączania (dla APM): 

     append="mem=128M apm=on apm=power-off noapic"

Teraz uruchom lilo aby zainstalować te ustawienia. apm=power-off jest wymagane dla jąder z obsługą wielu procesorów, a noapic jest potrzebne by unikać kłopotów z moim wadliwym sprzętem. Tego samego można dokonać wpisując podane opcje bezpośrednio podczas ukazania się znaku zachęty programu uruchomieniowego. Zobacz Inne triki stosowane podczas startu systemu, Rozdział 8.1.5.

Jeśli APM jest kompilowany jako moduł, jak to ma miejsce w domyślnym jądrze Debiana 2.4, uruchom insmod apm power_off=1 po wystartowaniu systemu lub wpisz odpowiednie opcje do /etc/modules, na przykład tak: 

     # echo "apm power_off=1" >>/etc/modules

Kompilując obsługę ACPI można osiągnąć to samo z nowszymi jądrami i wygląda na to, że jest to bardziej przyjazne dla wieloprocesorowych maszyn (wymaga to jednak nowszej płyty głównej). Na jądrach z serii 2.4 i nowszych płytach głównych większe ilości pamięci powinny być wykrywane prawidłowo. 

     CONFIG_PM=y
     CONFIG_ACPI=y
     ...
     CONFIG_ACPI_BUSMGR=m
     CONFIG_ACPI_SYS=m

i dodaj w tej kolejności poniższe linie do /etc/modules: 

     ospm_busmgr
     ospm_system

Lub przekompiluj jądro z tymi opcjami ustawionymi na ,,y''. W żadnym z przypadków użycia ACPI, nie są potrzebne żadne parametry podczas uruchamiania.

3.7.5 Dziwne kłopoty z dostępem do witryn WWW.

W nowszych jądrach Linuksa standardowo włączone jest ECN. Może to powodować problemy z dostępem do niektórych witryn WWW. By sprawdzić status ECN: 

     # cat /proc/sys/net/ipv4/tcp_ecn
      ... lub
     # sysctl net.ipv4.tcp_ecn

Chcąc go wyłączyć, użyj: 

     # echo "0" > /proc/sys/net/ipv4/tcp_ecn
      ... lub
     # sysctl -w net.ipv4.tcp_ecn=0

W celu wyłączenia ECN podczas każdego restartu, wyedytuj plik /etc/sysctl.conf i dodaj: 

     net.ipv4.tcp_ecn = 0

3.7.6 Konfiguracja połączenia modemowego (Dialup PPP)

Zainstaluj pakiet pppconfig w celu skonfigurowania połączenia z Internetem za pomocą modemu. 

     # apt-get install pppconfig
     # pppconfig
      ... stosuj się do wskazówek by skonfigurować połączenie modemowe
     # adduser nazwa_użytkownika dip
      ... pozwól użytkownikowi >nazwa_użytkownika na dostęp do modemu

Połączenie modemowe może być zainicjowane przez użytkownika (>nazwa_użytkownika): 

     $ pon nazwa_ISP   # rozpoczęcie dostępu poprzez modem do Twojego ISP
      ... możesz cieszyć się Internetem
     $ poff nazwa_ISP # zatrzymuje dostęp, nazwa_ISP dowolna.

Więcej informacji znajdziesz na /usr/share/doc/ppp/README.Debian.gz.

Do skonfigurowania połączenia modemowego może być też użyty pakiet wvdial. Zauważ, że jest dobrze znany błąd http://bugs.debian.org/82095, który czasem powoduje, że nie-administrator nie może się wdzwonić.

Wszystkie te programy używają demona pppd, który uruchamia programy znalezione w /etc/ppp/ip-up.d/ lub /etc/ppp/ip-down.d/ po tym gdy się połączy lub rozłączy. Jest to używane do pobierania i wysyłania poczty.

3.7.7 Inne pliki konfiguracyjne do dostrojenia w /etc/

Możesz chcieć dodać plik /etc/cron.deny, brakujący po podstawowej instalacji Debiana (skopiuj /etc/at.deny)

[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference
Część 4 - Samouczki Debiana

Ten rozdział przedstawia nowym użytkownikom podstawową wiedzę o świecie Linuksa. Jeśli używałeś już Linuksa, potraktuj go jako przypomnienie wiadomości.

4.1 Źródła informacji

Patrz do Debian Documentation Project (DDP), gdzie znajdują się najbardziej wiarygodne informacje o Debianie. Zazwyczaj wiele z tych dokumentów jest instalowanych w /usr/share/doc/. Spójrz też do /usr/share/doc-base/, gdzie zamieszczone są odnośniki do dokumentacji systemu. Dodaj export CDPATH=.:/usr/share/doc:/usr/src/local do ~/.bash_profile, aby mieć łatwiejszy dostęp do katalogów z dokumentacją.

Linux Documentation Project (LDP) posiada najbardziej wiarygodne, ogólne informacje o Linuksie. Zawartość LDP jest zwykle instalowana w /usr/share/doc/HOWTO/.

Poruszaj się wśród dokumentów na lokalnych i zdalnych FTP, używając F9 w programie Midnight Commander (zob. Midnight Commander (MC), Rozdział 4.3).

4.2 Konsola Linuksa

4.2.1 Login

W zwykłym systemie Linux znajduje się sześć niezależnych pseudoterminali. Przełączaj się między nimi wciskając jednocześnie klawisze Lewy-Alt i klawisze od F1 do F6. Każdy pseudoterminal pozwala na niezależne logowanie się do kont użytkownika. Środowisko wieloużytkownikowe to wspaniała cecha Uniksa, po poznaniu której ciężko pracować inaczej.

Dobrym nawykiem uniksowym jest logowanie się na konto zwykłego użytkownika do większości zadań. Muszę przyznać, że kiedyś używałem konta superużytkownika (konto root) częściej, niż potrzebowałem, głównie z powodu wygody i mojego niechlujstwa.

Obecnie, zwykle używam normalnego konta oraz polecenia sudo, super czy su -c, aby uzyskać ograniczone przywileje roota.

4.2.2 Dodawanie konta użytkownika

Po instalacji systemu zwykle dodaję konto zwykłego użytkownika. Jeśli nazwą użytkownika jest ,,penguin'', 

     # adduser penguin

utworzy to konto.

Używam polecenia vigr do modyfikacji /etc/group jak niżej: 

     adm:x:4:admin
     src:x:40:admin, debian, ...
     ...

Przy domyślnej instalacji systemu, członkowie grupy adm mogą czytać wiele plików dziennika z /var/log/ oraz używać xconsole. Grupa staff będąca właścicielem /home, sprawia, że jej członkowie mogą zarządzać kontami. Grupa src jest właścicielem /usr/src/, który jest używany do kompilacji jądra, itd. By uzyskać pełniejsze informacje o znaczeniu użytkowników i grup, zobacz Użytkownicy i grupy.

Osobiście używam grupy staff dla użytkowników wykonujących czynności administracyjne i mających wyłączny przywilej su (zob.,,Dlaczego GNU su nie obsługuje grupy wheel'', Rozdział 9.2.2) oraz src dla CVS (zob. CVS, Rozdział 12.1).

Zobacz adduser, addgroup, vipw, vipw -s, vigr, oraz vigr -s do właściwej konfiguracji użytkowników i grup.

4.2.3 Jak zamykać system

Tak jak każdy współczesny OS, który cache'uje pliki w pamięci, Linux wymaga właściwej procedury zamykania systemu, zanim zasilanie może zostać bezpiecznie wyłączone. Polecenie dla trybu wieloużytkownikowego: 

     # shutdown -h now

Polecenie dla trybu jednego użytkownika: 

     # poweroff -i -f

Poczekaj na wyświetlenie przez system informacji ,,System halted'' i dopiero wtedy wyłącz zasilanie. Jeśli APM zostało włączone w BIOSie i Linuksie, komputer wyłączy się sam. Zobacz Automatyczne wyłączanie komputera oraz komputery z większą ilością pamięci, Rozdział 3.7.4 w celu zapoznania się ze szczegółami.

4.2.4 Edycja w linii poleceń

Domyślna powłoka, bash, posiada możliwość edycji historii. Użyj klawisza kursora ,,góra'', aby wejść do historii, a następnie klawiszy kursora tak, jak oczekujesz. Inne ważne kombinacje klawiszy: 

     Ctrl-U:            Usuwa linię przed kursorem
     Ctrl-D:            Przerwanie wprowadzania
     Kliknięcie lewym przyciskiem myszy i przeciągnięcie: Zaznacz i skopiuj do schowka (gpm)
     Kliknięcie środkowym przyciskiem myszy: Wklej schowek na miejsce kursora (gpm)
     Ctrl-V TAB:        Wstawia TAB bez rozszerzeń.

W normalnej konsoli Linuksa tylko lewe klawisze Ctrl i Alt działają, jak oczekujesz.

4.2.5 Wykonywanie poleceń

Typowe wywołanie polecenia korzysta z następującego wpisu w powłoce: 

     $ LC_ALL=fr ls -la

W podanym przykładzie program ls jest uruchamiany w tle ze zmienną środowiskową LC_ALL ustawioną na fr dla uzyskania języka francuskiego i argumentem linii poleceń ustawionym na -la dla wyświetlania wszystkiego ze szczegółami. Jeśli linia poleceń jest zakończona znakiem &, to polecenie jest uruchamiana w tle. Działanie w tle pozwala użytkownikowi na uruchamianie wielu programów w jednej powłoce.

Na wykonywanie poleceń można wpływać następującymi skrótami klawiszowymi. 

     Ctrl-C:                  Kończy program
     Ctrl-Z:                  Tymczasowo zatrzymuje program
     Ctrl-S:                  Zatrzymuje wyświetlanie na ekran
     Ctrl-Q:                  Przywraca wyświetlanie na ekran
     Ctrl-Alt-Del:            Reboot/zatrzymanie systemu (zob. /etc/inittab)

O zarządzaniu wykonywaniem programu przeczytaj w bash(1) o jobs, fg, bg i stop.

4.2.6 Najbardziej podstawowe polecenia do zapamiętania

Poniżej znajdują się podstawowe polecenia Uniksa: 

     ls, ls -al, ls -d, pwd, cd, cd ~user, cd -, 
     cat /etc/passwd, less, bg, fg, kill, killall, 
     uname -a, type nazwa_polecenia, sync, netstat,
     ping, traceroute, top, vi, ps aux, tar, zcat, 
     grep, ifconfig, ...

Sprawdź znaczenie poleceń przez wpisanie ich w powłoce albo wpisanie man lub info plus nazwa polecenia. Wiele poleceń linuksowych wyświetla skróconą pomoc po wywołaniu ich w następujący sposób: 

     $ nazwa_polecenia --help
     $ nazwa_polecenia -h

whatis nazwa_polecenia wyświetla jednoliniowe podsumowanie o każdym poleceniu w systemie, dla którego istnieje wpis w podręczniku (manual).

4.2.7 System X Window

Aby uruchomić system X Window z konsoli w linii poleceń wpisujemy: 

     # exec startx

Prawe kliknięcie na głównym oknie spowoduje pojawienie się menu.

4.2.8 Ważne skróty klawiszowe

Oto niektóre ważne kombinacje klawiszy do zapamiętania (plus i minus odnoszą się do klawiatury numerycznej): 

     Alt-F1 do F6:        Przełączenie między pseudoterminalami
     Ctrl-Alt-F1 do F6:   Przełączenie między pseudoterminalami
                          (z X-window, DOSEMU, itd.)
     Alt-F7:              Przełączenie z powrotem do X-window
     Ctrl-Alt-minus:      Zmiana rozdzielczości ekranu w X-window
     Ctrl-Alt-plus:       Zmiana rozdzielczości ekranu w przeciwną stronę w X-window
     Ctrl-Alt-Backspace:  Zakończenie X-ów
     Alt-X, Alt-C, Alt-V: Zwykłe windowsowe/makowe Wytnij, Kopiuj, Wklej, z tym, że
                          klawisz Ctrl w niektórych programach jest zastąpiony 
                          przez Alt (np. w Netscape Composer).

4.3 Midnight Commander (MC)

Midnight Commander (MC) jest uniwersalnym narzędziem dla konsoli Linuksa oraz innych środowisk terminalowych.

4.3.1 Instalowanie MC

     # apt-get install mc

Następnie zmień wpisy w ~/.bashrc (lub /etc/bash.bashrc, wywoływanym z .bashrc), tak jak dokładnie opisano to w jego podręczniku, mc(1), w opisie opcji -P. To pozwala MC na zmianę katalogu roboczego na wyjściu.

Jeśli uruchamiasz MC w terminalu, np. kon i Kterm dla japońskiego, który używa pewnych znaków graficznych, dodanie -a do linii poleceń MC może pomóc w uchronieniu przed problemami.

4.3.2 Uruchamianie MC

     $ mc

MC zajmuje się wszystkimi operacjami na plikach wykonywanymi przez jego menu, wymagając minimalnego wysiłku od użytkownika.

4.3.3 Menedżer plików

Domyślne ustawienie to dwa okna zawierające listy plików. Kolejnym użytecznym trybem jest ustawienie prawego okna w tryb ,,informacja'', co pozwala zobaczyć prawa dostępu itp. Poniżej są niektóre ważniejsze skróty klawiszowe. Z użyciem uruchomionego demona gpm można też używać myszy. (Upewnij się, że naciskasz klawisz Shift w celu uzyskania normalnego działania Kopiuj i Wklej w MC.)

4.3.4 Triki linii poleceń

4.3.5 Edytor

Wewnętrzny edytor ma interesujący schemat kopiuj-i-wklej. Naciśnięcie F3 oznacza początek wyboru, kolejne wciśnięcie F3 oznacza koniec wyboru i podświetla zaznaczony obszar. Wtedy możesz ruszać kursorem. Gdy naciśniesz F6, zaznaczony obszar zostanie przeniesiony do miejsca, w którym jest kursor. Gdy przyciśniesz F5, zaznaczony obszar zostanie skopiowany i wklejony w miejsce, w którym jest kursor. F2 zapisuje plik. F10 powoduje zakończenie MC. Klawisze kursora zwykle działają intuicyjnie.

Edytor może być wywołany dla pliku: 

     $ mc -e plik_do_edycji
     $ mcedit plik_do_edycji

Nie jest to edytor wielookienkowy, ale możesz osiągnąć podobny efekt używając wielu konsoli linuksowych. Aby kopiować pomiędzy oknami, użyj klawiszy Alt-Fn do przełączania konsol wirtualnych, a do wklejania fragmentu pliku do innego pliku, użyj ,,Plik->Wstaw plik'' lub ,,Plik->Kopiuj do pliku''.

Wewnętrzny edytor może być zastąpiony przez dowolnie wybrany zewnętrzny.

Także wiele programów używa zmiennej środowiskowej EDITOR czy VISUAL by określić, którego edytora użyć. Jeśli nie odpowiada Ci vim, ustaw go na mcedit przez dodanie poniższych linii do ~/.bashrc: 

     ...
     export EDITOR=mcedit
     export VISUAL=mcedit
     ...

Zalecam jednak ustawienie ich na vim, jeśli to możliwe. Przywyknięcie do poleceń vi(m)a jest dobrą rzeczą, gdyż są one nieodłączną cechą świata Linuksa/Uniksa.

4.3.6 Podgląd

Bardzo sprytne narzędzie. Jest świetny do wyszukiwania słów w dokumentach. Zawsze używam go do przeglądania plików w katalogu /usr/share/doc. To najszybszy sposób na przeglądanie mas informacji o Linuksie. Podgląd można uruchomić bezpośrednio w taki sposób: 

     $ mc -v nazwa_pliku_do_podglądu

(Zauważ, że niektóre pakiety łamią zasady i wciąż przechowują swoje dokumentacje w /usr/doc.)

4.3.7 Własności auto-startu

Wciśnij Enter na pliku i właściwy program zajmie się jego zawartością. Jest to bardzo wygodna cecha MC. 

     wykonywalny:       Wykonanie pliku wykonywalnego
     plik man, html:    Przesłanie zawartości pliku przez przeglądarkę
     plik tar, gz, rpm: Przeglądanie zawartości pliku jako podkatalogu

W celu umożliwienia działania funkcji przeglądania, ,,przeglądalne'' pliki nie mogą być określone jako wykonywalne. Zmień ich status używając polecenia chmod lub przez menu plików w MC.

4.3.8 Wirtualny system plików FTP

MC może służyć do dostępu do plików przez Internet przy użyciu FTP. Wejdź do menu wciskając F9, następnie wpisz `p', by aktywować wirtualny system plików FTP. Wpisz URL w formie: nazwa_użytkownika:hasło@nazwa_hosta.nazwa_domeny, co spowoduje pojawienie się katalogu zdalnego, wyglądającego jak lokalny.

4.4 Podstawy systemu plików GNU/Linux

Każdy plik i katalog w systemie plików GNU/Linux jest związany z użytkownikiem, który posiada plik (właściciel), oraz z grupą, do której należy. Wszystkie informacje o pliku są przechowywane w strukturze danych zwanej iwęzłem (inode).

4.4.1 Prawa dostępu do plików i katalogów

Prawa dostępu do plików i katalogów są definiowane oddzielnie dla następujących trzech kategorii użytkowników, których dotyczą:

Dla pliku każde prawo pozwala odpowiednio na:

Dla katalogu każde prawo pozwala odpowiednio na:

Tutaj prawo wykonania dla katalogu oznacza nie tylko prawo do odczytu plików w nim zawartych, ale także na przeglądanie atrybutów takich jak rozmiar i czas modyfikacji.

Aby otrzymać informacje o uprawnieniach (oraz inne) plików i katalogów, używa się polecenia ls. Zobacz ls(1). Gdy ls jest wywołane z parametrem -l, wyświetla następujące informacje w następującej kolejności:

Aby zmienić właściciela pliku, używa się z konta root polecenia chown. Zobacz chown(1). Aby zmienić grupę pliku, używa się polecenia chgrp z konta właściciela pliku lub konta root. Zobacz chgrp(1). Aby zmienić prawa dostępu do plików czy katalogów, używa się polecenia chmod, także z konta użytkownika lub konta root. Zobacz chmod(1).

Na przykład w celu uczynienia użytkownika foo właścicielem drzewa katalogów, a grupy bar współwłaścicielem, wykonaj następujące polecenia z konta root: 

     # cd /some/location/
     # chown -R foo:bar
     # chmod -R ug+rwX,o=rX

Istnieją jeszcze trzy specjalne bity uprawnień:

Na wyjściu polecenia ls -l dużymi literami oznaczane są bity, na których miejscu bit wykonywalności nie był ustawiony.

Ustawienie ID użytkownika dla pliku wykonywalnego pozwala użytkownikowi na wykonanie tego pliku z ID właściciela pliku (na przykład root). Podobnie, ustawienie ID grupy dla pliku wykonywalnego, pozwala użytkownikowi na wykonanie pliku z ID grupy pliku (na przykład root). Pnieważ może to powodować ryzyko naruszenia bezpieczeństwa, włączanie tych opcji wymaga szczególnej ostrożności.

Ustawienie ID grupy dla katalogu uaktywnia schemat tworzenia plików w stylu BSD, w którym wszystkie pliki tworzone w tym katalogu należą do grupy, mającej do niego uprawnienia.

Ustawienie bitu lepkości dla katalogu zapobiega usuwaniu z niego plików przez użytkowników, którzy nie są właścicielami tych pliku. W celu zabezpieczenia zawartości pliku w katalogach zapisywalnych, takich jak /tmp czy w katalogach, w których prawo zapisu ma grupa, potrzeba nie tylko, by było wyłączone prawo zapisu dla pliku, ale także należy ustawić sticky bit dla katalogu. W innym przypadku plik może zostać usunięty, a następnie w jego miejsce może zostać utworzony nowy plik, o takiej samej nazwie przez dowolnego użytkownika, który ma prawo zapisu do tego katalogu.

Poniżej kilka interesujących przykładów praw do pliku. 

     $ ls -l /etc/passwd /etc/shadow /dev/ppp /usr/sbin/pppd
     crw-rw----    1 root     dip      108,   0 Jan 18 13:32 /dev/ppp
     -rw-r--r--    1 root     root         1051 Jan 26 08:29 /etc/passwd
     -rw-r-----    1 root     shadow        746 Jan 26 08:29 /etc/shadow
     -rwsr-xr--    1 root     dip        234504 Nov 24 03:58 /usr/sbin/pppd
     $ ls -ld /tmp /var/tmp /usr/local /var/mail /usr/src
     drwxrwxrwt    4 root     root         4096 Feb  9 16:35 /tmp
     drwxrwsr-x   10 root     staff        4096 Jan 18 13:31 /usr/local
     drwxrwsr-x    3 root     src          4096 Jan 19 08:36 /usr/src
     drwxrwsr-x    2 root     mail         4096 Feb  2 22:19 /var/mail
     drwxrwxrwt    3 root     root         4096 Jan 25 02:48 /var/tmp

4.4.2 Znaczniki czasu

Dla plików GNU/Linux istnieją trzy typy znaczników czasu:

Zauważ, że ctime nie jest czasem utworzenia pliku.

Zauważ, że nawet zwykły odczyt z pliku w systemie GNU/Linux powoduje normalnie operację zapisu w celu aktualizacji informacji atime w inode. Montowanie systemu plików z opcją noatime option pozwoli systemowi na ominięcie tej operacji i zaowocuje szybszym dostępem do pliku przy odczycie. Zobacz mount(8).

4.4.3 Dowiązania (links)

Istnieją dwie metody na związanie pliku foo z innym plikiem bar.

Spójrz na poniższe przykłady zmian w dowiązaniach, oraz na subtelne różnice w rezultacie polecenia rm. 

     $ echo "Oryginalna zawartość" > foo
     $ ls -l foo
     -rw-r--r--    1 osamu    osamu           4 Feb  9 22:26 foo
     $ ln foo bar     # dowiązanie (hardlink)
     $ ln -s foo baz  # dowiązanie symboliczne
     $ ls -l foo bar baz
     -rw-r--r--    2 osamu    osamu           4 Feb  9 22:26 bar
     lrwxrwxrwx    1 osamu    osamu           3 Feb  9 22:28 baz -> foo
     -rw-r--r--    2 osamu    osamu           4 Feb  9 22:26 foo
     $ rm foo
     $ echo "Nowa zawartość" > foo
     $ cat bar
     Oryginalna zawartość
     $ cat baz
     Nowa zawartość

Dowiązanie symboliczne ma, jak widać w powyższym przykładzie, prawa dostępu ,,rwxrwxrwx'', a jego faktyczne prawa dostępu są takie jak wskazywanego pliku.

Katalog . jest dowiązaniem do katalogu, w którym sam się pojawia, zatem liczba dowiązań do nowego katalogu rozpoczyna się od 2. Katalog .. jest dowiązaniem do katalogu nadrzędnego, zatem liczba dowiązań do katalogu rośnie wraz z liczbą nowych podkatalogów.

4.5 Dalsza nauka

Jest wiele dobrych źródeł o Uniksie dla początkujących. Zwykle książki O'Reilly'ego są dobrym wyborem przy szukaniu przewodnika w tematach komputerowych. Dokument LDP The Linux Tips-HOWTO jest kolejnyn źródłem wartym sprawdzenia. W celu poszerzenia swoich wiadomości zajrzyj do Rozwiązywanie problemów, Część 15.

[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference
Część 5 - Uaktualnianie dystrybucji do wersji testowej

Oficjalne informacje o wydaniach uaktualnień są umieszczone na stronie http://www.debian.org/releases/stable/releasenotes oraz http://www.debian.org/releases/testing/releasenotes (w przygotowaniu).

Aktualizacja systemu do wersji testowej/niestabilnej przebiega według następującego schematu:

5.1 Przejście do APT z Woodiego

Aktualizacja sieciowa systemu APT i kilka pakietów podstawowych do wersji Woody, jeśli nadal używasz Potato, może być wykonana jak poniżej, po dodaniu źródła wersji stabilnej do pliku /etc/apt/sources.list. 

     # apt-get update
     # apt-get install libc6 perl libdb2 debconf
     # apt-get install apt apt-utils dselect dpkg

5.2 Przygotowanie do przejścia (z wersji stabilnej na testową)

Przejście na dystrybucję testową Debiana ma pewien skutek uboczny - trzeba dłużej czekać na uaktualnienia bezpieczeństwa. Ostrzeżono Cię - wybór należy do Ciebie.

Aktualizacja sieciowa do wersji testowej może przebiegać w następujący sposób (uruchom skrypt go-woody, by wykonać poniższe czynności jednym poleceniem):

Wyczyść istniejący plik sources.list: 

     # cd /etc/apt
     # cp -f sources.list sources.old
     # :>sources.list

Pobierz czystą listę repozytoriów dla wersji stabilnej: 

     # cd /
     # apt-setup noprobe
      ... wybierz repozytoria dostępne przez HTTP lub FTP

Dodaj sekcję wersji testowej do nowej listy. Linie deb-src są zakomentowane. 

     # cd /etc/apt
     # grep -e "^deb " sources.list  >sources.deb
     # grep -e "^deb-" sources.list  >sources.src
     # sed -e "s/stable/testing/"  sources.deb \
          >>sources.list
     # sed -e "s/stable/testing/" sources.src | \
          sed -e "s/^deb-/#deb-/"  >>sources.list
     
     # apt-get update
     # apt-get install apt apt-utils
     # cat >preferences <<EOF
      Package: *
      Pin: release a=testing
      Pin-Priority: 600
      
      Package: *
      Pin: release a=unstable
      Pin-Priority: 50
     
      EOF

Ewentualnie możesz dodać odnośniki do archiwów wersji niestabilnej. 

     # sed -e "s/stable/unstable/" sources.deb \
          >>sources.list
     # sed -e "s/stable/unstable/" sources.src | \
          sed -e "s/^deb-/#deb-/"  >>sources.list

Zobacz Podstawy zarządzania pakietami Debiana, Rozdział 6.2, gdzie opisana jest sztuka dopieszczania plików /etc/apt/sources.list i /etc/apt/preferences.

Możesz teraz uaktualnić pakiety, używająć jednego ze sposobów opisanych poniżej.

5.3 Aktualizacja systemu

Po prawidłowym ustawieniu plików /etc/apt/sources.list i /etc/apt/preferences, system jest gotowy do przejścia na wersję testową. Przeczytaj rozdział Zarządzanie pakietami Debiana, Część 6, by zapoznać się z podstawami, oraz Problemy przy aktualizacji APT, Rozdział 6.3.2, jeśli będziesz miał problemy.

5.3.1 Najlepiej do aktualizacji jest użyć programu dselect

Jeśli system posiada wiele pakietów mających w nazwach -dev, itp., poniższa metoda z użyciem dselect jest zalecana do właściwej kontroli pakietów. 

     # dselect update # rób to zawsze przed aktualizacją
     # dselect select # wybierz pakiety oznaczone ,,suggests'' i ,,recommends''

Zaraz po uruchomieniu dselect wybierze aktualnie zainstalowane pakiety. Może Cię zapytać o dodatkowe pakiety, których nazwy weźmie z pól depends, suggests oraz recommends. Jeśli nie chcesz dodawać żadnych pakietów, wciśnij Q, by opuścić program dselect. 

     # dselect install

Będziesz jeszcze musiał odpowiedzieć na pytania stawiane przez konfiguratory pakietów podczas tego procesu, więc przygotuj swoje notatki i poświęć tej części trochę czasu. Zobacz też dselect, Rozdział 6.2.3.

Używaj dselect. To zawsze działa :).

5.3.2 Niezalecany sposób aktualizacji przy użyciu apt-get

Użycie apt-get, które jest opisane poniżej, ma dużo większe możliwości, ale nie jest zalecane do aktualizacji systemu. Jeśli musisz aktualizować bez użycia dselect, rozważ skorzytanie z aptitude oraz z innych programów.

Jeśli w systemie znajduje się niewiele pakietów lub w archiwach Debiana nie zaszło dużo zmian, poniższe polecenia mogą być wystarczające. 

     # apt-get update # rób to zawsze przed aktualizacją
     ... by uaktualnić system z zależnościami (,,depends''):
     # apt-get upgrade
      ... by uaktualnić całą dystrybucję wraz z zależnościami:
     # apt-get -u dist-upgrade
      ... lub by uaktualnić i zastosować dotychczasowe ustawienia dselect (nowe, lepsze):
     # apt-get -u dselect-upgrade         # użyj ustawień dselect

Ponieważ ten sposób aktualizacji używa apt-get, wybieranie pakietów zalecanych i sugerowanych jest ograniczone. Zobacz Zależności między pakietami, Rozdział 2.2.8.

[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference
Część 6 - Zarządzanie pakietami Debiana

By zmniejszyć obciążenie sieci na serwerach archiwów Debiana, upewnij się, że skonfigurowałeś lokalnego pośrednika HTTP (np. squid) dla pakietów ściąganych przez APT oraz, jeśli jest taka potrzeba, zmienną środowiskową http_proxy lub ustaw wartość http w pliku /etc/apt/apt.conf. To znacząco zwiększy wydajność uaktualnień przez sieć, szczególnie wtedy, gdy posiadasz wiele komputerów z Debianem w sieci lokalnej.

Pomimo tego, że możliwości przyszpilania w apt_preferences(5) są wręcz nieograniczone, nie rozwiązuje ono wszystkich problemów z zależnościami, ponieważ zazwyczaj wymagają one najnowszych wersji innych, podstawowych programów.

Użycie metody opisanej w chroot, Rozdział 8.6.34 jest pożądane do równoczesnego zabezpieczenia zarówno stabilności systemu jak i dostępu do najnowszych wersji oprogramowania.

Informacje opisane w tym rozdziale dotyczą systemu Woody, ale wiele z nich tyczy się również systemu Potato (z wyjątkiem apt_preferences(5) i tematów związanych z /etc/apt/preferences).

6.1 Wprowadzenie

Jeśli czytanie dokumentacji dla deweloperów jest dla ciebie zbyt ciężkim zajęciem, przeczytaj poniższy rozdział i zacznij się cieszyć prawdziwą mocą Debiana w wersji testing/unstable :-).

6.1.1 Podstawowe narzędzia

     dselect   – narzędzie do zarządzania pakietami z menu
     dpkg      – instaluje pakiet (z pliku)
     apt-get   – instaluje pakiet (z archiwum, CLI APT)
     tasksel   – instaluje zadania (zestawy pakietów)
     aptitude  – instaluje pakiet (pakiet i zadanie, ncurses APT)
     deity     – alternatywny interfejs ncurses dla APT
     synaptic, gsynaptic – alternatywne graficzne interfejsy dla APT

Powyższe narzędzia nie działają na tym samym poziomie. dselect działa nad APT (polecenie apt-get) oraz dpkg.

APT używa plików /var/lib/lists/* do śledzenia dostępnych pakietów, podczas gdy dpkg używa pliku /var/lib/dpkg/available. Jeśli zainstalowałeś pakiety używając bezpośrednio apt-get lub podobnego programu (jak np. aptitude) upewnij się, że uaktualniłeś plik /var/lib/dpkg/available korzystając z opcji [U]pdate w menu dselect lub za pomocą polecenia ,,dselect update'' przed wywołaniem dselect select, tasksel lub dpkg -l.

Jeśli chodzi o zależności między pakietami, apt-get automatycznie ściąga pakiety z jego zależnościami (depends), ale nie rusza pakietów podanych w polach recommends (zaleca) i suggests (proponuje), podczas gdy dselect pozwala wybierać między zalecanymi lub proponowanymi pakietami. aptitude pozwala na automatyczne ściągnięcie wszystkich pakietów z pól depends, recommends oraz suggests. Zajrzyj również do rozdziału Zależności między pakietami, Rozdział 2.2.8.

6.1.2 Wygodne narzędzia

     apt-cache         - przeglądanie lokalnej kopii archiwum pakietów
     dpkg-reconfigure  - ponowna konfiguracja już zainstalowanego pakietu
                        (jeśli korzysta z debconf)
     dpkg-source       - obsługa pakietów źródłowych
     dpkg-buildpackage - automatyzacja budowania pakietu
     ...

6.2 Podstawy zarządzania pakietami Debiana

Możesz instalować zestawy pakietów nazywane zadaniami lub instalować pojedyncze pakiety albo uaktualniać system przy użyciu narzędzi do zarządzania pakietami, które są opisane poniżej. Zajrzyj również na strony Wskazówki dotyczące instalacji Debiana, Część 3, Uaktualnianie dystrybucji do wersji testowej, Część 5 oraz Edytory awaryjne, Rozdział 11.2.

6.2.1 Instalowanie zadań programem tasksel lub aptitude

tasksel to Debian Task Installer (instalator zadań Debiana), który podczas instalacji systemu jest dostępny jako jedna z ,,prostszych'' opcji.

Jeśli chcesz zainstalować całe środowisko lub zestaw logicznie ze sobą powiązanych programów, które wymaga wielu pakietów, to ta droga jest jedną z najlepszych. Upewnij się, że wykonujesz polecenia w następujący sposób: 

     # dselect update
     # tasksel

aptitude również daje dostęp do zadań. Pozwala on jednak nie tylko na ich wybór, ale również na rezygnację z instalacji poszczególnych pakietów z danego zadania.

6.2.2 Konfiguracja systemu APT

Dla selektywnej aktualizacji podczas trzymania się ciągle dystrybucji testowej, system APT (>Woody) musi być skonfigurowany jak w Przejście do APT z Woodiego, Rozdział 5.1, by móc korzystać z opcji apt_preferences(5).

Najpierw dodaj źródła dla stable, testing i unstable do pliku /etc/apt/sources.list, a następnie zmodyfikuj plik /etc/apt/preferences tak, by ustawić poprawne wartości Pin-Priority. 

     Package: *
     Pin: release a=stable
     Pin-Priority: 500
     
     Package: *
     Pin: release a=testing
     Pin-Priority: 600
     
     Package: *
     Pin: release a=unstable
     Pin-Priority: 50

6.2.3 dselect

Zaraz po uruchomieniu dselect automatycznie wybiera pakiety oznaczone jako wymagane (required), ważne (important) oraz standardowe (standard). W Potato, niektóre duże objętościowo programy takie jak teTeX czy Emacs były również wybierane tutaj i najlepiej było je po prostu omijać (przez ręczne odznaczenie - wpisując `_') przy wstępnej instalacji. W Woodym, powyższe pakiety zostały przeniesione do kategorii ,,Optional''.

dselect w pewnym sensie posiada dziwny interfejs użytkownika. Dostępne są cztery dwuznaczne polecenia (wielkość liter ma znaczenie): 

     Klawisz     Działanie
     Q           Wyjście. Potwierdź obecny wybór i wyjdź (zastąp zależności)
     R           Powrót! Nie chciałem tego zrobić.
     D           Cholera! Zwisa mi co o tym myśli dselect. Po prostu wykonaj to!
     U           Ustaw wszystko na stan ,,sugerowane''

Za pomocą D i Q możesz dokonać konfliktującego wyboru na własne ryzyko. Używaj tych poleceń z rozwagą. Obecnie dselect jest dojrzałym narzędziem, które daje Ci całkiem dużą kontrolę nad wyborem pomiędzy pakietami sugerowanymi a rekomendowanymi.

Jeśli chcesz zmniejszyć ilość pojawiających się ostrzeżeń i komunikatów, to dodaj opcję ,,expert'' do pliku /etc/dpkg/dselect.cfg. Jeżeli posiadasz powolny komputer, to możesz uruchamiać dselect na innej, szybszej maszynie do wyszukiwania pakietów, a później możesz skorzystać z polecenia apt-get install, by je zainstalować.

dselect nie daje dostępu do pakietów, które nie są preferowane przez Pin-Priority.

6.2.4 aptitude

aptitude jest nowym programem do instalowania pakietów podobnym do dselect. Możesz go używać jako zamiennika polecenia tekstowego apt-get. Zobacz też aptitude(1).

Wydawanie poleceń aptitude odbywa się za pośrednictwem poszczególnych klawiszy. 

     Klawisz     Działanie
     F10         Menu
     ?           Ściągawka z klawiszologii
     u           Uaktualnij informacje o archiwum pakietów
     g           Ściągnij i zainstaluj wybrane pakiety
     q           Wyjdź z danego ekranu i zapamiętaj zmiany
     x           Wyjdź z danego ekranu i porzuć zmiany
     Enter       Pokaż informacje o pakiecie

aptitude umożliwia ci automatyczne ściągnięcie wszystkich pakietów bazując na polach depends, recommends oraz suggests. Możesz zmienić to zachowanie wybierając z menu F10 -> Opcje -> Zależności.

aptitude daje Ci dostęp do wszystkich dostępnych wersji pakietów.

6.2.5 Polecenia apt-cache i apt-get

Podczas śledzenia dystrybucji testing jak zostało to opisane w powyższym przykładzie, możemy zarządzać pakietami przy użyciu poniższych poleceń:

W powyższych przykładach opcja -u wymusza, by apt-get pokazał listę pakietów do aktualizacji i poczekał na dalsze decyzje użytkownika przez przystąpieniem do dalszych czynności. Poniższe działania ustawiają opcję -u jako domyślną: 

     $ cat >> /etc/apt/apt.conf << .
     // Zawsze pokazuj aktualizowane pakiety (-u)
     APT::Get::Show-Upgraded "true";
     .

Użyj opcji -s, by zasymulować aktualizację.

6.2.6 Podążanie za smakiem dystrybucji Debian

W zależności od wyboru smaku dystrybucji, możesz zmienić przykładowy plik /etc/apt/preference z Konfiguracja systemu APT, Rozdział 6.2.2 tak, by odpowiadał twoim potrzebom: 

     śledzenie stable:            zmień Pin-Priority testing na 50
     śledzenie testing:           pozostaw bez zmian
     śledzenie testing(unstable): zmień Pin-Priority unstable na 500
     śledzenie unstable(testing): zmień Pin-Priority unstable na 800

Zasadą przy ustawianiu wartości Pin-Priority powinno być przewijanie wartości z góry na dół tabeli wraz z upływem czasu, od chwili po wydaniu dystrybucji, do czasu zamrażania przed wydaniem kolejnym.

Uwaga: śledzenie dystrybucji testing ma jedną wadę - poprawki bezpieczeństwa pojawiają się dosyć późno.

Jeśli mieszasz dystrybucje Debiana, testing z stable lub unstable ze stable, prawdopodobnie będziesz często nieświadomie pobierać kluczowe pakiety z testing lub unstable, które nie zawsze są najwyższej jakości. Miej to na uwadze.

Przykłady pliku /etc/apt/preferences, dzięki którym pobierane są kluczowe pakiety w dojrzałych wersjach, natomiast pakiety dodatkowe mogą być w wersjach niestabilnych, znajdują się w katalogu z przykładami jako pliki preferences.testing i preferences.unstable. Z drugiej strony, preferences.stable wymusza, by wszystkie wersje pakietów zostały zmniejszone do wersji stabilnych.

6.2.7 Obniżenie wersji wszystkich pakietów do stable

By zmniejszyć wersję wszystkich pakietów do wydania stable, ustaw plik /etc/apt/preferences jak poniżej: 

     Package: *
     Pin: release a=stable
     Pin-Priority: 1001

a następnie uruchom ,,apt-get upgrade'', które wymusi zmniejszenie wersji z powodu Pin-Priority > 1000. Pamiętaj jednak, że podczas tej operacji mogą wystąpić problemy z zależnościami.

6.2.8 Przegląd pliku /etc/apt/preferences

W przykładowym pliku /etc/apt/preferences przedstawionym w Konfiguracja systemu APT, Rozdział 6.2.2, pierwsza linia, Package: *, oznacza, że ta regułka odnosi się do wszystkich pakietów. Możesz użyć konkretnej nazwy pakietu zamiast gwiazdki, by ustawić Pin-Priority dla danego pakietu.

Następna linia, Pin: release a=stable, oznacza, że apt-get pobiera plik Packages.gz z archiwum zawierającego plik Release, w którym znajduje się linia Archive: stable.

Ostatnia linia, Pin-Priority: 500, ustala Pin-Priority na 500.

Jeśli jest wiele pakietów o tej samej nazwie, to instalowany jest ten z najwyższą wartością Pin-Priority.

Poniżej znajdują się oznaczenia Pin-Priority:

Ten sam efekt działania jak przy --target-release może być osiągnięty przez ustawienie pliku /etc/apt/apt.conf jak poniżej: 

     # echo 'APT::Default-Release "testing";' >> /etc/apt/apt.conf

Opcja lini poleceń --target-release oraz ustawienia w pliku /etc/apt/apt.conf zastępują ustawienia pliku /etc/apt/preferences. Miej to na uwadze podczas zabawy z plikiem /etc/apt/preferences.

6.3 Polecenia zapewniające przetrwanie w Debianie

Posiadając tę wiedzę, możesz cieszyć się nieśmiertelnymi aktualizacjami :-).

6.3.1 Sprawdzanie błędów w Debianie i poszukiwanie pomocy

Jeśli masz problemy z konkretnym pakietem, pamiętaj by najpierw sprawdzić poniższe strony zanim będziesz szukać pomocy lub zgłaszać błąd. (lynx, links oraz w3m działają tak samo dobrze): 

     $ lynx http://bugs.debian.org/
     $ lynx http://bugs.debian.org/nazwa pakietu   # jeśli znasz nazwę pakietu
     $ lynx http://bugs.debian.org/numer błędu     # jeśli znasz numer błędu

Szukaj z Google (http://www.google.com/) dołączając ciąg ,,site:debian.org''.

Jeśli masz wątpliwości, to przeczytaj porządny podręcznik. Ustaw zmienną CDPATH jak poniżej: 

     export CDPATH=.:/usr/local:/usr/share/doc

i wpisz 

     $ cd nazwa pakietu
     $ pager README.Debian # jeśli istnieje
     $ mc

Więcej pomocnych zasobów podanych jest w rozdziale Rozwiązywanie problemów, Część 15.

6.3.2 Problemy przy aktualizacji APT

Podczas aktualizacji w dystrybucji niestabilnej/testowej mogą wystąpić problemy z zależnościami między pakietami tak, jak to zostało opisane w rozdziale Aktualizacja systemu, Rozdział 5.3. W większości przypadków jest to spowodowane tym, że aktualizowany pakiet posiada nowe zależności, które nie są jeszcze spełnione. W takim przypadku, problem możesz rozwiązać używając 

     # apt-get dist-upgrade

Jeśli to nie działa, powtarzaj jedno z poniższych poleceń dopóki problem sam się nie rozwiąże: 

     # apt-get upgrade -f         # dalej aktualizuj nawet jeśli wystąpiły błędy
     ... lub
     # apt-get dist-upgrade -f    # dalej aktualizuj całą dystrybucję nawet jeśli
                                    wystąpiły błędy

Niektóre naprawdę zepsute skrypty aktualizujące mogą powodować trwałe problemy. Najlepiej w takim przypadku przyjrzeć się skryptom /var/lib/dpkg/info/nazwapakietu.{post-,pre-}{install,removal} dla danego pakietu, a następnie uruchomić: 

     # dpkg --configure -a    # konfiguruje wszystkie częściowo zainstalowane pakiety

Jeśli skrypt mówi o brakującym pliku konfiguracyjnym, poszukaj odpowiedniego pliku w katalogu /etc. Jeśli istnieje szukany plik z rozszerzeniem .new (lub podobnym), zmień nazwę tego pliku (za pomocą mv) tak, by usunąć rozszerzenie.

Problemy z zależnościami mogą też występować podczas instalacji w dystrybucji unstable/testing. Są jednak sposoby na obejście zależności. 

     # apt-get install -f pakiet # pomiń zepsute zależności

Innym sposobem na wyjście z tej sytuacji jest użycie pakietu equivs. Zobacz /usr/share/doc/equivs/README.Debian jak również Pakiet equivs, Rozdział 6.5.2.

6.3.3 Ratowanie przy użyciu dpkg

Doraźny ratunek zepsutego dselect (APT) może być przeprowadzony na całkowicie zepsutym systemie przy użyciu tylko dpkg bez APT: 

     # cd /var/cache/apt/archives
     # dpkg -i libc6* libdb2* perl*
     # dpkg -i apt* dpkg* debconf*
     # dpkg -i *  # aż nie pojawi się żaden błąd

Jeśli brakuje jakiegoś pakietu, ściągnij go z serwerów lustrzanych przy pomocy: 

     # mc            # użyj ,,FTP link'' wskazując serwer FTP Debiana

Od niedawna, właściwe pakiety na serwerach HTTP/FTP mogą nie znajdować się w katalogu /dist, ale raczej w nowym /pool. (Zobacz też Katalog pool, Rozdział 2.1.10.)

Ściągnięty plik zainstaluj jak poniżej: 

     # dpkg -i /var/cache/apt/archives/plikpakietu.deb

W przypadku niespełnionych zależności, napraw je lub użyj poniższych poleceń: 

     # dpkg --ignore-depends=pakiet1,... -i plikpakietu.deb
     # dpkg --force-depends -i plikpakietu.deb
     # dpkg --force-depends --purge pakiet
     # dpkg --force-confmiss -i plik pakietu.deb # zainstaluj brakujące
     pliki konfiguracyjne

6.3.4 Przywracanie danych wyboru pakietów

Jeśli z jakiekogoś powodu plik /var/lib/dpkg/status zostanie uszkodzony, Debian straci dane wyboru pakietów i przez to stanie się nie do końca sprawny. Poszukaj starego pliku /var/lib/dpkg/status w /var/lib/dpkg/status-old lub /var/backups/dpkg.status.*.

Umieszczanie /var/backups/ na osobnej partycji jest dobrym pomysłem, ponieważ katalog ten zawiera wiele ważnych dla systemu danych.

Jeśli stary plik /var/lib/dpkg/status nie jest dostępny, nadal możesz przywrócić informacje z katalogów w /usr/share/doc/. 

     # ls /usr/share/doc | \
       grep -v [A-Z] | \
       grep -v '^texmf$' | \
       grep -v '^debian$' | \
       awk '{print $1 " install"}' | \
       dpkg --set-selections
     # dselect --expert # przeinstaluj system, odznacz, jeśli trzeba

6.3.5 Przywracanie systemu po awarii /var

Ponieważ katalog /var zawiera regularnie uaktualniane dane takie, jak poczta, jest on podatny na wszelkiego rodzaju uszkodzenia. Oddzielenie tego katalogu na innej, niezależnej partycji zmniejsza ryzyko wystąpienia problemów. Jeśli zdarzy się katastrofa, wtedy możesz przebudować katalog /var, by przywrócić sprawność systemu.

Najpierw zdobądź szkielet zawartości /var z minimalnego, działającego systemu Debian w tej samej lub starszej wersji, np. z var.tar.gz, i umieść go w katalogu głównym zepsutego systemu. Następnie wykonaj poniżesze kroki: 

     # cd /
     # mv var var-old      # jeśli jakieś przydatne dane pozostały
     # tar xvzf var.tar.gz # użyj szkieletu Woody
     # aptitude            # lub dselect

To powinno postawić system na nogi. Możesz przyspieszyć przywracanie wyborów pakietów używając sposobu opisanego w rozdziale Przywracanie danych wyboru pakietów, Rozdział 6.3.4. ([FIXME]: Ta procedura wymaga więcej testów do potwierdzenia poprawności.)

6.3.6 Instalowanie pakietu w niestartującym systemie

Uruchom Linuksa używając płyty lub dyskietki ratunkowej Debiana lub alternatywnej partycji w przypadku tzw. multi-bootu. Zobacz Uruchamianie systemu, Rozdział 8.1. Zamontuj partycję główną niestartującego systemu w /target i skorzystaj z dpkg w trybie instalacji w środowisku chroot. 

     # dpkg --root /target -i plikpakietu.deb

Następnie skonfiguruj pakiet i popraw wszelkie problemy.

Tak przy okazji - jeśli to lilo uniemożliwia start systemu, możesz go uruchomić używając standardowego dysku ratunkowego Debiana. W lini zachęty programu startującego wpisz (zakładając, że twoją główną partycją jest /dev/hda12 i chcesz uruchomić system na poziomie startu (runlevel) 3): 

     boot: rescue root=/dev/hda12 3

W ten sposób wystartujesz prawie w pełni funkcjonalny system z jądrem ładowanym z dyskietki (mogą jednak wystąpić pewne problemy spowodowane brakiem niektórych funkcji jądra lub modułów).

6.3.7 Co robić, gdy polecenie dpkg nie działa?

Niedziałający dpkg może uniemożliwić instalację jakiegokolwiek pliku .deb. Poniższa procedura pomoże Ci naprawić tą sytuację (w pierwszej linijce zastąp ,,links'' nazwą twojej ulubionej przeglądarki internetowej): 

     $ links http://http.us.debian.org/debian/pool/main/d/dpkg/
       ... ściągnij dobry plik dpkg_wersja_arch.deb
     $ su
     password: *****
     # ar x dpkg_version_arch.deb
     # mv data.tar.gz /data.tar.gz
     # cd /
     # tar xzfv data.tar.gz

Dla architektury i386 jako adresu możesz użyć http://packages.debian.org/dpkg.

6.4 Polecenia prowadzące do nirwany w Debianie

Te polecenia uchronią człowieka od wiecznego cierpienia w piekle aktualizacji i pozwolą osiągnąć mu stan nirwany. :-)

6.4.1 Informacje o pliku

Aby odnaleźć nazwę pakietu, do którego należy dany plik wpisz: 

     $ dpkg {-S|--search} wzorzec # szukaj wg. wzorca w zainstalowanych pakietach
     $ zgrep -e wzorzec /lokalna/kopia/debian/woody/Contents-i386.gz
                                  # znajdź wg. wzoru nazwę plików w archiwum Debiana

Możesz też użyć specjalnie do tego celu przeznaczonych narzędzi: 

     # apt-get install dlocate
                                  # w konflikcie z slocate (bezpieczna wersja locate)
     $ dlocate nazwa_pliku          # szybsza wersja dpkg -L oraz dpkg -S
     ...
     # apt-get install auto-apt   # narzędzie instalujące pakiet na życzenie
     # auto-apt update            # tworzenie pliku bazy dla auto-apt
     $ auto-apt search wzorzec
                                  # szukaj wg. wzorca we wszystkich pakietach

6.4.2 Informacje o pakiecie

APT pozwala na przeszukiwanie i wyświetlanie informacji pobranych z archiwum pakietów. Upewnij się, że APT pobiera prawidłowe archiwa (plik /etc/apt/sources.list). Jeśli chcesz zobaczyć jaki jest stosunek pakietów z testing/unstable do tych zainstalowanych, użyj apt-cache policy. 

     # apt-get   check              # aktualizuje cache i sprawdza błędne pakiety
     $ apt-cache search  wzorzec     # szuka pakietu wg. podanego wzorca (szuka w opisach)
     $ apt-cache policy  pakiet      # informacje o priorytecie i dystrybucji pakietu
     $ apt-cache show -a pakiet      # pokazuje opis pakietu ze wszystkich dystrybucji
     $ apt-cache showsrc pakiet      # pokazuje opis pakietu źródłowego
     $ apt-cache showpkg pakiet      # informacje o pakiecie dla odpluskiwania
     # dpkg  --audit|-C             # szuka częściowo zainstalowanych pakietów
     $ dpkg {-s|--status} pakiet ... # pokazuje opis zainstalowanego pakietu
     $ dpkg -l pakiet ...            # stan zainstalowanego pakietu (po jednej lini na pakiet)
     $ dpkg -L pakiet ...            # pokazuje listę plików zainstalowanych przez pakiet

apt-cache showsrc jest nieudokumentowane w Woodym, ale działa :).

Możesz też znaleźć informacje o pakiecie w (ja używam mc do przeglądania poniższych): 

     /var/lib/apt/lists/*
     /var/lib/dpkg/available

Porównanie poniższych plików da Ci informacje o tym, co dokładnie działo się w ciągu ostatnich kilku sesji instalacyjnych. 

     /var/lib/dpkg/status
     /var/backups/dpkg.status*

6.4.3 Niepilnowana instalacja przy użyciu APT

Żeby móc instalować pakiety bez potrzeby pilnowania przebiegu instalacji, dodaj poniższa linię do pliku /etc/apt/apt.conf: 

     Dpkg::Options {"--force-confold";}

Jest to równoważne uruchomieniu apt-get -q -y pakiet. Korzystaj z tej opcji bardzo ostrożnie, ponieważ sprawia ona, że automatycznie zostaje wybrana odpowiedź ,,tak'' na każde pytanie, co może sprawić Ci wiele problemów. Przeczytaj apt.conf(5) oraz dpkg(1).

Możesz skonfigurować dowolny pakiet później za pomocą techniki opisanej w rozdziale Ponowna konfiguracja zainstalowanych pakietów, Rozdział 6.4.4.

6.4.4 Ponowna konfiguracja zainstalowanych pakietów

Poniższe polecenia ponownie konfigurują dowolny, już zainstalowany pakiet. 

     # dpkg-reconfigure --priority=medium pakiet [...]
     # dpkg-reconfigure --all   # przekonfiguruj wszystkie pakiety
     # dpkg-reconfigure locales # wygeneruj dodatkowe locale
     # dpkg-reconfigure --p=low xserver-xfree86 # przekonfiguruj serwer X

Przekonfiguruj debconf, jeśli chcesz zmienić na stałe typ zapytań debconf.

Niektóre programy posiadają również własne skrypty konfiguracyjne. 

     apt-setup     - tworzy /etc/apt/sources.list
     install-mbr   - instaluje menedżera Master Boot Record
     tzconfig      - ustawia lokalną strefę czasową
     gpmconfig     - konfiguruje demona myszy gpm
     sambaconfig   - konfiguruje Sambę w Potato (Woody używa debconf)
     eximconfig    - konfiguruje Exim (MTA)
     texconfig     - konfiguruje teTeX
     apacheconfig  - konfiguruje Apache (httpd)
     cvsconfig     - konfiguruje CVS
     sndconfig     - konfiguruje system dźwięku
     ...
     update-alternatives - ustawia domyślne polecenia, np. vim jako vi
     update-rc.d         - zarządza skryptami startowymi System-V
     update-menus        - system menu Debiana
     ...

6.4.5 Usuwanie i czyszczenie pakietów

Usunięcie pakietu pozostawiając jego konfigurację: 

     # apt-get remove pakiet ...
     # dpkg  --remove pakiet ...

Usunięcie pakietu wraz z jego konfiguracją: 

     # apt-get remove --purge pakiet ...
     # dpkg    --purge        pakiet ...

6.4.6 Wstrzymywanie starszych pakietów

Przykładowe wstrzymanie pakietów libc6 oraz libc6-dev dla programu dselect oraz dla apt-get -u upgrade pakiet odbywa się następująco: 

     # echo -e "libc6 hold\nlibc6-dev hold" | dpkg --set-selections

Stan "hold" nie powstrzyma polecenia apt-get -u install pakiet. By wstrzymać pakiet przez wymuszanie automatycznego zmniejszenia wersji dla poleceń apt-get -u upgrade pakiet lub apt-get -u dist-upgrade, dodaj poniższe do pliku /etc/apt/preferences: 

     Package: libc6
     Pin: release a=stable
     Pin-Priority: 2000

Tutaj pole Package: nie może przyjmować wpisów takich jak libc6*. Jeśli musisz trzymać zsynchronizowane wersje wszystkich pakietów binarnych powiązanych z pakietem źródłowym glibc musisz je oddzielnie wypisać.

Poniższe polecenie wyświetli listę pakietów wstrzymanych: 

     dpkg --get-selections "*"|grep -e "hold$"

6.4.7 Mieszany system - stable/testing/unstable

apt-show-versions pokaże Ci listę dostępnych wersji pakietu wg. dystrybucji, z której pochodzi. 

     $ apt-show-versions | fgrep /testing | wc
     ... jak dużo posiadasz pakietów z testing
     $ apt-show-versions -u
     ... lista pakietów do uaktualnienia
     $ apt-get install `apt-show-versions -u -b | fgrep /unstable`
     ... aktualizacja wszystkich niestabilnych pakietów do ich najnowszych wersji

6.4.8 Wyczyść buforowane pliki pakietów

Instalacja pakietów przy użyciu APT pozostawia pliki pakietów w katalogu /var/cache/apt/archives, które muszą być usuwane by zwolnić miejsce. 

     # apt-get autoclean # usuwa tylko zbędne pliki pakietów
     # apt-get clean     # usuwa wszystkie przetrzymywane pliki pakietów

6.4.9 Zapisanie/kopiowanie konfiguracji systemu

Poniższe polecenie tworzy lokalną kopię wyborów pakietów: 

     $ dpkg --get-selections "*" > myselections   # lub \* zamiast "*"

"*" sprawia, że w pliku myselections znajdą się również pozycje odnoszące się do pakietów ze stanem ,,purge''.

Możesz skopiować ten plik na inny komputer i zainstalować go za pomocą poniższych poleceń: 

     # dselect update
     # dpkg --set-selections < myselections
     # apt-get -u dselect-upgrade    # lub dselect install

6.4.10 Przeniesienie pakietu do systemu stabilnego

W przypadku częściowych uaktualnień systemu stable, pożądane jest przebudowywanie pakietów w jego własnym środowisku korzystając z pakietu źródłowego. Pozwala to uniknąć masowych uaktualnień spowodowanych ich zależnościami. Przede wszystkim dodaj poniższe linie do pliku /etc/apt/sources.list: 

     deb-src http://http.us.debian.org/debian testing \
      main contrib non-free
     deb-src http://non-us.debian.org/debian-non-US testing/non-US \
      main contrib non-free
     deb-src http://http.us.debian.org/debian unstable \
      main contrib non-free
     deb-src http://non-us.debian.org/debian-non-US unstable/non-US \
      main contrib non-free

W tym przykładzie każdy wpis deb-src został rozbity na dwie linie z powodu ograniczonego rozmiaru papieru podczas drukowania. Sam wpis w sources.list powinien składać się z jednej lini.

Przyszła kolej na ściągnięcie źródeł i zbudowanie lokalnego pakietu: 

     $ apt-get update # uaktualnij listę ze źródłami pakietów
     $ apt-get source pakiet
     $ dpkg-source -x pakiet.dsc
     $ cd pakiet-wersja
       ... przejrzyj wymagane pakiety (Build-depends w pliku .dsc)
           i również je zainstaluj. Potrzebujesz także pakietu
           'fakeroot'.
     
     $ dpkg-buildpackage -rfakeroot
     
       ...lub (bez sygnatury)
     $ dpkg-buildpackage -rfakeroot -us -uc # jeśli trzeba, użyj później ,,debsign''
     
       ...Następnie zainstaluj pakiet
     $ su -c "dpkg -i plikpakietu.deb"

Zazwyczaj należy też zainstalować kilka pakietow z końcówką ,,-dev'', by spełnić zależności pakietów. debsign znajduje się w pakiecie devscripts. auto-apt może pomóc przy spełnianiu tych zależności. Użycie fakeroot pozwala uniknąć niepotrzebnego korzystania z konta roota.

W Woodym, sprawy związane z zależnościami mogą być ułatwione. Przykładowo, by skompilować występujący tylko w formie źródłowej pakiet pine: 

     # apt-get build-dep pine
     # apt-get source -b pine

6.4.11 Lokalne archiwum pakietów

Aby utworzyć zgodne z systemem APT i dselect lokalne archiwum pakietów, należy utworzyć plik Packages, a same pliki pakietów muszą być umieszczone w specjalnym drzewie katalogów.

Lokalne archiwum pakietów deb podobne do oficjalnego archiwum Debiana tworzy się w następujący sposób: 

     # apt-get install dpkg-dev
     # cd /usr/local
     # install -d pool # tutaj umieszczane są pakiety
     # install -d dists/unstable/main/binary-i386
     # ls -1 pool | sed 's/_.*$/ priority section/' | uniq > override
     # editor override # zmień priority oraz section
     # dpkg-scanpackages pool override /usr/local/ \
        > dists/unstable/main/binary-i386/Packages
     # cat > dists/unstable/main/Release << EOF
     Archive: unstable
     Version: 3.0
     Component: main
     Origin: Local
     Label: Local
     Architecture: i386
     EOF
     # echo "deb file:/usr/local unstable main" \
        >> /etc/apt/sources.list

Można też użyć szybszego sposobu: 

     # apt-get install dpkg-dev
     # mkdir /usr/local/debian
     # mv /ścieżka/do/pakietu.deb /usr/local/debian
     # dpkg-scanpackages /usr/local/debian /dev/null | \
       gzip - > /usr/local/debian/Packages.gz
     #  echo "deb file:/usr/local/debian ./" >> /etc/apt/sources.list

Zdalny dostęp do utworzonych archiwów jest możliwy za pośrednictwem HTTP lub FTP. Należy wówczas odpowiednio ustawić wpisy w pliku /etc/apt/sources.list.

6.4.12 Zmiana lub instalacja obcego pakietu binarnego

alien pozwala na konwersję pakietów binarnych z formatów rpm Redhata, slp Stampede, tgz Slackware oraz pkg Solarisa na format pakietu deb Debiana. Jeśli chcesz użyć pakietu z innej dystrybucji Linuksa, możesz użyć programu alien do zmiany go na twój preferowany format i późniejszej instalacji. alien obsługuje również pakiety LSB.

6.4.13 Sprawdzanie poprawności zainstalowanych plików

debsums sprawdza poprawność zainstalowanych plików pakietów na podstawie sum kontrolnych MD5. Niektóre z pakietów nie posiadają sum MD5. W takim przypadku tymczasowym rozwiązaniem dla administratorów jest: 

     # cat >>/etc/apt/apt.conf.d/90debsums
     DPkg::Post-Install-Pkgs {"xargs /usr/bin/debsums -sg";};
     ^D

wg. pomysłu Joerga Wendlanda joergland@debian.org (nieprzetestowane).

6.4.14 Zoptymalizowane sources.list

Wymyślne sposoby optymalizacji pliku sources.list nie spowodowały u mnie (w USA), znaczącej poprawy. Ręcznie wybrałem najbliższe serwery przy użyciu apt-setup.

apt-spy automatycznie tworzy sources.list, kierując się opóźnieniami i przepustowością. netselect-apt tworzy bardziej kompletny sources.list, ale używa gorszej metody do wybrania najlepszego serwera lustrzanego (porównanie czasów odpowiedzi na pingi). 

     # apt-get install apt-spy
     # cd /etc/apt ; mv sources.list sources.list.org
     # apt-spy -d testing -l sources.apt

6.5 Inne osobliwości Debiana

6.5.1 Polecenie dpkg-divert

Objazdy (diversions) są metodą zmuszenia dpkg w zmienionej, w stosunku do domyślnej lokalizacji. Objazdy mogą być używane przez skrypty pakietu Debiana do przeniesienia pliku, gdy ten powoduje konflikt. Administrator systemu może też użyć dywersji do zastąpienia pliku konfiguracyjnego pakietu lub gdy pewne pliki (nieoznaczone jako conffiles) muszą być zachowane przez dpkg, podczas instalacji nowej wersji pakietu je zawierającego (zobacz Ochrona lokalnych plików konfiguracyjnych, Rozdział 2.2.4). 

     # dpkg-divert [--add]  filename # dodaj ,,dywersję''
     # dpkg-divert --remove filename # usuń ,,dywersję''

Zazwyczaj nie należy stosować dpkg-divert, gdy nie jest to absolutnie potrzebne.

6.5.2 Pakiet equivs

Jeśli własnoręcznie kompilujesz program, najlepiej jest uczynić go prawdziwym, lokalnym pakietem zdebianizowanym (*.deb). W ostateczności użyj equivs. 

     Package: equivs
     Priority: extra
     Section: admin
     Description: Circumventing Debian package dependencies
      This is a dummy package which can be used to create Debian
      packages, which only contain dependency information.

6.5.3 Alternatywne polecenia

Użyj programu update-alternatives, jeśli chcesz, by polecenie vi uruchamiało program vim: 

     # update-alternatives --display vi
     ...
     # update-alternatives --config vi
       Selection    Command
     -----------------------------------------------
           1        /usr/bin/elvis-tiny
           2        /usr/bin/vim
     *+    3        /usr/bin/nvi
     
     Enter to keep the default[*], or type selection number: 2

Poszczególne pozycje w systemie alternatyw Debiana są trzymane jako dowiązania symboliczne w katalogu /etc/alternatives.

Jeśli chcesz ustawić swoje ulubione środowisko graficzne X, użyj update-alternatives na /usr/bin/x-session-manager oraz /usr/bin/x-window-manager. Szczegóły w Personalizowanie sesji X., Rozdział 9.4.5.1.

/bin/sh jest bezpośrednim dowiązaniem do /bin/bash lub /bin/dash. Bezpieczniej jest użyć /bin/bash, by zachować kompatybilność ze skryptami skażonymi starą składnią Basha. Lepiej jednak zdyscyplinować się do używania /bin/dash, w celu wymuszenia zgodności z normą POSIX. /bin/dash. Aktualizacja jądra Linuksa do wersji 2.4 skłania się do użycia /bin/dash.

6.5.4 System-V init i poziomy startu (runlevels)

W pliku /etc/inittab można ustawić domyślny poziom startu.

W przeciwieństwie do innych dystrybucji, Debian w pełni pozostawia zarządzanie poziomami startu administratori systemu. Zarządzanie skryptami init w stylu System-V w Debianie powinno odbywać się za pośrednictwem skryptu update-rc.d.

Poniżej znajduje się przykład polecenia, które tak ustawi skrypty startowe (skrypty init), by skrypt /etc/init.d/nazwa był uruchamiany na poziomach startu (runlevel) 1,2,3, a zatrzymywany na poziomach 4 i 5 z priorytetem równym 20 (normalnym). 

     # update-rc.d nazwa start 20 1 2 3 . stop 20 4 5 .

Usunięcie dowiązań symbolicznych z pozostawieniem skryptu w init.d: 

     # update-rc.d -f nazwa remove

Jeśli chodzi o edycję poziomów startu, nigdy nie używam narzędzi do tego celu. Poszczególne elementy zmieniam ręcznie za pomocą mv w lini poleceń mc, kopiując dowiązania za pomocą Alt-Enter. Przykład: 

     # mv S99xdm K99xdm # wyłącz xdm (X display manager)

Również wyłączam demony przez wstawienie exit 0 na początku skryptu w init.d. Ot, takie szybkie rozwiązanie. W końcu są to pliki oznaczone jako conffile.

6.5.5 Wyłączone usługi demonów

Bezpieczeństwo systemu jest bardzo ważną rzeczą w Debianie, który zakłada, że administrator jest osobą kompetentną. Dlatego czasami łatwość użycia stoi na drugim miejscu, a wiele usług demonów domyślnie ma ustawiony najwyższy poziom bezpieczeństwa z włączonymi tylko nielicznymi usługami (lub nawet żadnymi).

Uruchom ps aux lub przejrzyj zawartość /etc/init.d/* oraz /etc/inetd.conf, jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości (odnośnie Exima, DHCP, ...). Sprawdź również opisany w Kontrola dostępu poprzez PAM oraz login, Rozdział 9.2.1 plik /etc/hosts.deny. Pomocne może się też okazać polecenie pidof (patrz pidof(8)).

W ostatnich wersjach Debiana, X11 domyślnie nie zezwala na (zdalne) połączenia TCP/IP. Patrz też Połączenie TCP/IP z X, Rozdział 9.4.6. Przekazywanie X przez SSH również jest wyłączone. Patrz Zdalne połączenie z X: ssh, Rozdział 9.4.8.

[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference
Część 7 - Jądro systemu Linux w Debianie

Debian posiada swoją własną metodę kompilacji jądra i powiązanych z nim modułów. Zobacz również Debian i kernel, Rozdział 2.7.

7.1 Kompilacja jądra

Użycie gcc, binutils i modutils z Debiana unstable może pomóc przy kompilacji najnowszych wydań jądra systemu Linux. Zobacz /usr/share/doc/kernel-package/README.gz, szczególnie koniec, aby uzyskać oficjalne informacje.

Od zawsze kompilacja jądra była trudnym tematem, który nawet najbardziej zaawansowanych developerów może wprowadzić w zakłopotanie:

Manoj Srivastava napisał:
--initrd wymaga specjalnej łatki dla Debiana: cramfs.
Herbert Xu napisał:
Nie, wcale nie, wszystko co musisz zrobić aby użyć innego systemu plików niż CRAMFS, to ustawienie MKIMAGE w /etc/mkinitrd/mkinitrd.conf.

Bądź ostrożny i zawsze polegaj na /usr/share/doc/kernel-package/README.gz napisanym przez Manoj i Kent'a. Upewnij się, że zdobyłeś najnowszą wersję pakietu unstable kernel-package, jeśli chcesz kompilować najnowszą wersję jądra.

initrd nie jest wymagane dla jądra kompilowanego tylko dla jednej maszyny. Używam tego od czasu, kiedy chcę aby moje jądro było niemal takie samo, jak to dostarczane przez pakiety kernel-image. Jeśli używasz initrd, powinieneś przeczytać mkinitrd(8) i mkinitrd.conf(5). Zobacz również http://bugs.debian.org/149236.

7.1.1 Standardowa metoda Debiana

Śledź uważnie raporty o błędach w kernel-package, gcc, binutils i modutils. W miarę możliwości używaj ich nowych wersji.

Kompilacja spersonalizowanego jądra ze źródeł pod Debianem wymaga specjalnej uwagi. Użyj nowego --append_to_version wraz z make-kpkg, aby zbudować obrazy jądra wielokrotnego użytku. 

     # apt-get install debhelper modutils kernel-package libncurses5-dev
     # apt-get install kernel-source-2.4.18    # użyj najnowszej wersji
     # apt-get install fakeroot
     # vi /etc/kernel-pkg.conf                # wpisz nazwisko i e-mail
     $ cd /usr/src                            # stwórz katalog
     $ tar --bzip2 -xvf kernel-source-2.4.18.tar.bz2
     $ cd kernel-source-2.4.18                 # jeżeli są to źródła Twojego jądra
     $ cp /boot/config-2.4.18-386 .config      # ustaw obecny plik konfiguracyjny jako domyślny
     $ make menuconfig                        # wybierz potrzebne Ci opcje
     $ make-kpkg clean                        # musi być uruchomione (per: man make-kpkg)
     $ fakeroot make-kpkg --append_to_version -486 --initrd \
             --revision=rev.01 kernel_image \ 
             modules_image # modules_image używa się dla pcmcia-cs* itd.
     $ cd ..
     # dpkg -i kernel-image*.deb pcmcia-cs*.deb # instalacja

make-kpkg kernel_image właściwie wykonuje make oldconfig i make dep. Nie używaj --initrd jeżeli initrd nie jest używane.

Jeżeli ktoś chce używać modułów z pcmcia-cs lub bez pcmcia, powinien wybrać ,,General setup —>'', następnie ,,PCMCIA/CardBus support —>'' przy make menuconfig i ustawić konfigurację na ,,< > PCMCIA/CardBus support'' (np. odznaczyć pole).

Na maszynie z SMP (Simetric Multi processing), ustaw CONCURRENCY_LEVEL zgodnie z kernel-pkg.conf(5).

7.1.2 Metoda klasyczna

Pobierz źródła z:

lub użyj równoważnych źródeł z Debiana i postępuj następująco: 

     # cd /usr/src
     # tar xfvz linux-whatever.tar.gz
     # rm -rf linux
     # ln -s linux-whatever linux
     # tar xfvz pcmcia-cs-whatever.tar.gz
     # ln -s pcmcia-cs-whatever pcmcia
     # cd linux
     # make menuconfig
     ... konfiguracja jądra ...
     # make dep
     # make bzImage
     ... edycja lilo / grub ...
     ... przeniesienie /usr/src/linux/arch/i386/boot/bzImage do  /boot ...
     ... uruchomienie /sbin/lilo lub równoważnego polecenia dla grub
     # make modules; make modules_install
     # cd ../pcmcia
     # make config
     # make all
     # make install
     ... dodanie niezbędnych nazw modułów do /etc/modules
     # shutdown -r now
     ... wystartowanie systemu z nowym jądrem ...

7.1.3 Pliki nagłówkowe jądra

Większość ,,zwykłych'' programów nie potrzebuje plików nagłówkowych jądra, a nawet może się popsuć jeśli użyjesz ich bezpośrednio; zamiast tego powinny być skompilowane z plikami nagłówkowymi, z którymi zbudowano/skompilowano glibc, które są wersjami z /usr/include/linux i /usr/include/asm systemu Debian.

Nie twórz więc dowiązań symbolicznych do katalogów w /usr/src/linux z /usr/include/linux i /usr/include/asm, jak jest to sugerowane w pewnych przestarzałych dokumentach.

Jeżeli szczególnie potrzebujesz plików nagłówkowych jądra dla aplikacji zależnych od jądra, zmień plik/pliki Makefile. tak aby ich ścieżki do plików dołączanych (include) wskazywały na katalog-specjalnych-plików-nagłówkowych-jądra/include/linux i katalog-specjalnych-plików-nagłókowych-jądra/include/asm.

7.2 Zmodularyzowane jądro 2.4

Nowe jądra 2.4 w Debianie, dostarczone przez kernel-image-2.4.NN są bardzo zmodularyzowane. Musisz się upewnić czy moduły te są aktywne, aby jądro działało tak, jak zamierzałeś.

W następnej części, jako szybkie rozwiązania, prezentuję wiele przykładów pliku /etc/modules. Jednakże, lepszą metodą rozwiązywania problemów z modułami jest przypisanie ich, jako nazw zastępczych (aliasów) dla urządzeń, w plikach w /etc/modutils/

Zobacz Documentation/*.txt w źródłach Linuksa aby zdobyć szczegółowe informacje.

7.2.1 PCMCIA

/etc/modules musi zawierać następujące wpisy, aby urządzenia PCMCIA mogły działać: 

     # sterownik ISA PnP
     isa-pnp
     # Niskopoziomowy sterownik PCMCIA
     # yenta_socket # w moim przypadku nie jest potrzebny

O resztę zadbają skrypty PCMCIA (z pakietu pcmcia-cs), depmod i kmod. Wydaje mi się, że potrzebowałem isa-pnp ponieważ mój laptop jest starym ISA-PCMCIA. Nowsze laptopy z CardBus/PCMCIA być może tego nie wymagają.

Zdanie wspaniałomyślnego Miquela van Smoorenburga miquels@cistron.nl:

,,Po prostu wyrzuciłem całość pcmcia z laptopa w pracy, włącznie z cardmgr itd. Następnie zainstalowałem jądro 2.4 ze wsparciem dla cardbus, i nowy pakiet hotplug z woody'ego.

Jeśli masz 32-bitowe karty, nie potrzebujesz pakietu pcmcia ; 2.4 ma wbudowaną obsługę tych kart. Zwykły sterownik tulip powinien pracować dobrze z Twoją kartą dlink.

—Mike.''

7.2.2 SCSI

[NIE SPRAWDZANE] /etc/modules musi zawierać następujące wpisy, aby urządzenia SCSI mogły działać: 

     # rdzeń SCSI
     scsi_mod
     # ogólny sterownik SCSI
     sg
     # dysk SCSI
     sd_mod
     # wszystkie inne niezbędne moduły
     ...

depmod zajmie się niektórymi z powyższych modułów.

7.2.3 Obsługa sieci

/etc/modules musi zawierać nastepujące wpisy dla działania dodatkowych funkcji sieciowych: 

     # net/ipv-4
     ip_gre
     ipip
     
     # net/ipv-4/netfilter
     # iptable (in order)
     ip_tables
     ip_conntrack
     ip_conntrack_ftp
     iptable_nat
     iptable_filter
     iptable_mangle
     #
     ip_nat_ftp
     ip_queue
     #
     ipt_LOG
     ipt_MARK
     ipt_MASQUERADE
     ipt_MIRROR
     ipt_REDIRECT
     ipt_REJECT
     ipt_TCPMSS
     ipt_TOS
     ipt_limit
     ipt_mac
     ipt_mark
     ipt_multiport
     ipt_owner
     ipt_state
     ipt_tcpmss
     ipt_tos
     ipt_unclean
     #
     #ipchains
     #ipfwadm

Powyższewpisy mogą nie być zoptymalizowane. depmod zajmie się cześcią z wyżej wymienionych modułów.

7.2.4 System plików EXT3 ( > 2.4.17)

Umożliwienie księgowania systemu plików z EXT3 FS przy użyciu Debianowego pakietu prekompilowanego obrazu jądra ( > 2.4.17) wymaga następujących kroków: 

     # cd /etc; mv fstab fstab.old
     # sed 's/ext2/ext3,ext2/g' <fstab.old >fstab
     # vi /etc/fstab
     ... ustaw typ głównego systemu plików na ,,auto'' zamiast ,,ext3,ext2''
     # cd /etc/mkinitrd
     # echo jbd >>modules
     # echo ext3 >>modules
     # echo ext2 >>modules
     # cd /
     # apt-get update; apt-get install kernel-image-2.4.17-686-smp
     ... zainstaluj najnowsze jądro i ustaw bootowanie (uruchom tu lilo)
     # tune2fs -j -i 0 /dev/hda1
     # tune2fs -j -i 0 /dev/hda2
     ... dla wszystkich, którzy przekonwertowali EXT2 FS do EXT3
     # shutdown -r now

Teraz księgowanie EXT3 już działa. Używając ext3,ext2 jako wpis ,,typ'' w fstab zapewniasz bezpieczny powrót do EXT2, jeżeli jądro nie wspiera EXT3 dla partycji innych niż główna.

Jeżeli wcześniej zainstalowałeś sobie jądro 2.4 i nie chcesz go przeinstalowywać, wykonaj powyższe kroki aż do poleceń apt-get, następnie: 

     # mkinitrd -o /boot/initrd.img-2.4.17-686-smp /lib/modules/2.4.17-686-smp
     # lilo
     # tune2fs -j -i 0 /dev/hda1
     # tune2fs -j -i 0 /dev/hda2
     ... dla wszystkich, którzy przekonwertowali EXT2 FS do EXT3
     # shutdown -r now

Teraz księgowanie EXT3 już działa.

Jeżeli /etc/mkinitrd/modules nie zostało ustawione, podczas uruchomienia mkinitrd i chciałbyś dodać jakieś moduły w czasie startu to : 

     ... przy zgłoszeniu initrd, aby uzyskać powłokę (5 sek.), wciśnij RETURN
     # insmod jbd
     # insmod ext3 # modprobe ext3 zajmie się wszystkim
     # insmod ext2
     # ^D
     ... kontynuuj uruchamianie.

Na ekranie uruchamiania pojawia się (dmesg), ,,cramfs: wrong magic'', ale jest to uznawane za nieszkodliwe. To wyjście zostało uchwalone w Sarge (2002/10). Zobacz http://bugs.debian.org/135537 i EXT3 File System mini-HOWTO lub /usr/share/doc/HOWTO/en-txt/mini/extra/ext3-mini-HOWTO.gz w celu uzyskania dalszych informacji.

W niektórych systemach donoszone jest o doświadczaniu poważnych blokad jądra, gdy używane jest EXT3, ale ja nie miałem problemów (przynajmniej z 2.4.17).

7.2.5 Wsparcie układu Realtek RTL-8139 w jądrze 2.4

Z nieznanych przyczyn, wsparcie dla modułu RTL-8139 nie nazywa się już rtl8139, tylko 8139too. Po prostu wyedytuj swój /etc/modules by uwzględnić tę zmianę przy zmianie jądra 2.2 na 2.4.

7.2.6 Wsparcie dla portów równoległych

Dla kernel-image-2.4.*, wsparcie portu równoległego jest udostępniane jako moduł. Uaktywniasz je przez: 

     # modprobe lp
     # echo lp >> /etc/modules

Zobacz Documentation/parport.txt w źródłach Linuksa.

7.3 Dostrajanie jądra przy pomocy systemu plików proc

Zachowanie jądra systemu Linux może być zmieniane ,,w locie'' przy pomocy systemu plików proc.

Podstawowych informacji o zmianach parametrów jądra przez system plików /proc szukaj w źródłach Linuksa w Documentation/sysctl/*.

Zobacz kilka przykładów dla modyfikacji parametrów jądra w /etc/init.d/networking i Dziwne kłopoty z dostępem do witryn WWW., Rozdział 3.7.5.

7.3.1 Za dużo otwartych plików

Jądro Linuksa może zgłaszać problem ,,Za dużo otwartych plików''. Spowodowane jest to małą domyślną wartością (8096) dla file-max. Aby naprawić ten problem, wywołaj następujące polecenie jako root (albo umieść to w w skrypcie w /etc/rcS.d/*): 

     # echo "65536"  > /proc/sys/fs/file-max  # dla jąder 2.2 i 2.4
     # echo "131072" > /proc/sys/fs/inode-max # tylko dla jąder 2.2

7.3.2 Przedziały czasu między operacjami dyskowymi

Możesz zmienić przedziały czasu między operacjami dyskowymi przy pomocy systemu plików proc. Następująco skrócimy je z domyślnych pięciu sekund do sekundy. 

     # echo "40 0 0 0 100 30000 60 0 0"  > /proc/sys/vm/bdflush

Może to trochę negatywnie wpływać na osiągi pliku wejścia/wyjścia. Ale zabezpiecza to zawartość pliku, z wyjątkiem ostatniej sekundy, co i tak jest krótszym czasem, niż domyślne pięć sekund. Działa to nawet dla systemu plików z księgowaniem.

7.3.3 Stare, powolne maszyny z małą ilością pamięci

Dla niektórych starych systemów z małą ilością pamięci, użyteczne wciąż może być uruchomienie, przy pomocy systemu plików proc, przydzielania nieosiągalnej w danym momencie pamięci: 

     # echo 1 > /proc/sys/vm/overcommit_memory
[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference
Część 8 - Debianowe porady

8.1 Uruchamianie systemu

Zajrzyj do LDP BootPrompt-HOWTO w celu uzyskania szczegółowych informacji na temat boot prompt.

8.1.1 ,,Zapomniałem hasła roota!'' (1)

Możliwe jest uruchomienie systemu i zalogowanie się na konto administratora (root) bez znajomości hasła, jeżeli tylko posiadamy dostęp do lokalnej konsoli (zakładając, że nie zostało założone hasło na BIOS lub program ładujący system taki jak lilo).

Poniżej przedstawiono procedurę postępowania w takim przypadku, która nie wymaga posiadania dodatkowych narzędzi, jak choćby dyskietek czy płyt z systemem, ani modyfikacji ustawień BIOSu. Zakładamy, że ,,Linux'' to etykieta podstawowego jądra systemu w domyślnej instalacji Debiana.

Gdy tylko pojawi się ekran startowy lilo oraz napis boot: (być może musisz przytrzymać klawisz shift podczas uruchamiania lilo aby zapobiec automatycznemu startowi systemu) wpisz: 

     boot: Linux init=/bin/sh

To wymusza załadowanie jądra oraz uruchomienie /bin/sh w miejsce standardowego programu init. Dzięki temu uzyskujesz przywileje administratora oraz dostęp do konta root. Ponieważ system plików / jest zamontowany w trybie ,,tylko do odczytu'', a inne nie są zamontowane w ogóle, trzeba wykonać kilka operacji, aby uzyskać w pełni funkcjonujący system. 

     init-2.03# mount -n -o remount,rw /
     init-2.03# mount -avt nonfs,noproc,nosmbfs
     init-2.03# cd /etc
     init-2.03# vi passwd
     init-2.03# vi shadow

(Jeżeli drugie pole danych zapisanych w /etc/passwd zawiera tylko literkę ,,x'' dla każdego użytkownika, oznacza to, że Twój system używa osobnego pliku do przechowywania haseł i musisz edytować /etc/shadow.) Aby wyłączyć hasło dla konta root, wykasuj całą zawartość pola odpowiedzialnego za hasło (jest to drugie pole w pliku /etc/passwd lub /etc/shadow, jeżeli system go używa). Teraz możesz przeładować system i zalogować się na konto root bez hasła. Podczas inicjowania na poziomie startu równym 1 (,,runlevel 1''), Debian (od wersji Potato) wymaga hasła, czego niektóre starsze dystrybucje nie czynią.

Dobrym pomysłem jest mieć jakiś prosty edytor w /bin na wypadek, gdyby /usr było niedostępne (zobacz także Edytory awaryjne, Rozdział 11.2).

Możesz także rozważyć instalację pakietu sash. Jeśli system przestanie się uruchamiać, wykonaj: 

     boot: Linux init=/bin/sash

sash jest interaktywnym zamiennikiem dla sh, nawet gdy /bin/sh jest niezdatny do użytku. sash jest łączony statycznie i zawiera wbudowane wiele typowych funkcji (wpisz ,,help'' w linii poleceń, aby poznać jego możliwości).

8.1.2 ,,Zapomniałem hasła roota!'' (2)

Uruchom system z zestawu dyskietek ratunkowych lub z płyty CD. Załóżmy, że /dev/hda3 to oryginalna, główna partycja (root). Poniższe polecenia pozwolą na równie łatwe, jak w poprzednim punkcie, wyedytowanie plików z użytkownikami i hasłami. 

     # mkdir fixit
     # mount /dev/hda3 fixit
     # cd fixit/etc
     # vi shadow
     # vi passwd

Przewagą tej metody nad poprzednią jest to, że nie trzeba znać hasła do lilo (jeżeli jest takowe uaktywnione). Aczkolwiek wymaga to ingerencji w ustawienia BIOSu i włączenie możliwości startu systemu z CD czy też dyskietek.

8.1.3 System się nie uruchamia

To żaden problem, nawet jeśli zaniedbano przygotowawania dystkietki startowej. Jeśli lilo jest uszkodzone, użyj płyty startowej z zestawu płyt instalacyjnych Debiana (lub utwórz dyskietkę startową z obrazów zawartych na tejże płycie) i uruchom system przy jej pomocy.

Zakładamy, że główna partycja Twojej instalacji Linuksa to /dev/hda12 oraz że chcesz ustawić 3 poziom startu.

Gdy pojawi się komunikat startowy, wpisz: 

     boot: rescue root=/dev/hda12 3

Po chwili otrzymujesz prawie w pełni funkcjonalny system wykorzystujący jądro z płytki/dyskietki startowej. Mogą jednak wystąpić pewne problemy wynikające z braku pewnych możliwości lub modułów w dystrybucyjnym jądrze.

Jeśli masz uszkodzony system zainteresuj się też rozdziałem Instalowanie pakietu w niestartującym systemie, Rozdział 6.3.6.

Jeżeli potrzebujesz specjalnie dostosowanej dyskietki startowej, przejrzyj plik readme.txt umieszczony na dysku ratunkowym.

8.1.4 Jak wyłączyć automatyczne uruchamianie Xów przy starcie?!

Ujarzmianie wersji unstable/sid może być zabawne, ale zawierający błędy xdm, gdm, kdm oraz wdm starujący przy uruchamianiu systemu może Ci dopiec.

Na początek zdobądź dostęp do konta administratora (root) wpisując poniższe polecenie podczas startu lilo: 

     boot: Linux vga=normal s

Zakładamy, że Linux to etykieta jądra, które zazwyczaj uruchamiasz. Natomiast ,,vga=normal'' sprawi, że lilo wystartuje w normalnym trybie VGA. Ostatni parametr -- ,,s'' (lub ,,S'') sprawia, że init uruchamia system w trybie pojedynczego użytkownika. Teraz wystarczy wpisać hasło administratora (konto root).

Istnieje kilka sposobów na wyłączenie wszystkich demonów systemu X:

W przykładach rc2.d oznacza aktualny poziom startu (runlevel) ustalony w /etc/inittab, zaś ?dm każdy z xdm, gdm, kdm czy też wdm

Tylko pierwsze z rozwiązań wymienionych na liście, jest ,,jedynie słuszną drogą'' w systemie Debian. Ostatni ze sposobów jest łatwy, ale wymaga ponownego ustawienia menedżera ekranu używając później dpkg-reconfigure. Pozostałe to różne metody na wyłączenie demonów.

Po tych czynnościach nadal możesz uruchomić środowisko graficzne poleceniem startx wydanym na dowolnej konsoli tekstowej.

8.1.5 Inne triki stosowane podczas startu systemu

System może być uruchamiany w wybranym poziomie startu (runlevel) oraz z określoną przez użytkownika konfiguracją. Wystarczy wykorzystać udostępnianą przez lilo możliwość podania parametrów przy uruchamianiu systemu. Szczegóły znajdziesz w BootPrompt-HOWTO (LDP).

Jeżeli chcesz uzyskać 4 poziom startu, spróbuj poniższego: 

     boot: Linux 4

Jeśli natomiast chcesz uzyskać tryb pojedynczego użytkownika (single-user), a znasz hasło administratora, możesz użyć: 

     boot: Linux S
     boot: Linux 1
     boot: Linux -s

W przypadku, gdy chcesz uruchomić system tak, aby wykorzystywał mniej pamięci, niż jest w rzeczywistości w komputerze (powiedzmy 48MB, podczas gdy komputer ma 64MB), użyj: 

     boot: Linux mem=48M

Upewnij się, że nie podajesz wartości przewyższającej dostępną pamięć, gdyż wtedy jądro może ulec katastrofie! Jeżeli posiadamy więcej niż 64MB (przykładowo 128MB), do czasu aż podamy mem=128M podczas startu lub w /etc/lilo.conf, starsze jądra i/lub płyty główne ze starszym BIOSem mogą nie używać pamięci powyżej 64MB.

8.1.6 Ustawianie parametrów uruchomieniowych GRUB

GRUB jest to nowy zarządca startu systemu wywodzący się z projektu GNU Hurd. Jest on bardziej elastyczny niż lilo, jednakże występują tu drobne różnice w zakresie manipulowania parametrami startu systemu. 

     grub> find /vmlinuz
     grub> root (hd0,0)
     grub> kernel /vmlinuz root=/dev/hda1
     grub> initrd /initrd
     grub> boot

Musisz być świadom nazw urządzeń pochodzących z Hurda: 

     HURD/GRUB           Linux               MSDOS/Windows
      (fd0)               /dev/fd0            A:
      (hd0,1)             /dev/hda1           C: (zazwyczaj)
      (hd0,4)             /dev/hda4           F: (zazwyczaj)
      (hd1,4)             /dev/hdb4           ?

Zajrzyj do /usr/share/doc/grub/README.Debian oraz /usr/share/doc/grub-doc/html/ po dokładniejsze informacje.

8.2 Rejestrowanie działań

8.2.1 Rejestrowanie poleceń powłoki

Administracja systemem pociąga za sobą o wiele więcej drobiazgowych zadań w Uniksie niż w zwykłych środowiskach komputerów osobistych. Upewnij się, że znasz przynajmniej podstawowe sposoby konfiguracji, na wypadek gdyby zaszła potrzeba odratowania systemu z problemów. Bazujące na graficznym interfejsie narzędzia konfiguracyjne wyglądają przyjemnie i wygodnie, jednakże zazwyczaj nie nadają się do użycia w stanie zagrożenia.

Tak więc, rejestrowanie działań poleceniami powłoki jest dobrym zwyczajem, szczególnie podczas pracy jako administrator (root).

Emacs: Użyj M-x shell aby rozpocząć nagrywanie do bufora oraz C-x C-w aby zapisać bufor na dysk.

Powłoka: Użyj polecenia screen oraz ,,^A H'' jak opisano w Zmiana konsoli przy pomocy screena, Rozdział 8.6.27 lub skorzystaj z script. 

     $ script nagranie
     Script started, file is nagranie
     $ ...
       ... Rób cokolwiek ...
       ... Na zakończenie naciśnij Ctrl+D ...
     Script done, file is nagranie
     $ col -bx <nagranie >raport
     $ vi raport

Poniższe polecenie może być użyte zamiast polecenia script: 

     $ bash -i 2>&1 | tee nagranie

8.2.2 Rejestrowanie obrazu w Xach.

Jeżeli chcesz zarejestrować graficzny obraz aplikacji w środowisku X-Window, możesz użyć programu gimp (GUI). Potrafi on przechwytywać określone okna z osobna lub cały ekran. Innym rozwiązaniem jest zastosowanie programów takich jak: xwd (z pakietu xbase-clients), import (z pakietu imagemagick) oraz scrot (z pakietu scrot).

8.3 Kopiowanie oraz archiwizacja całych katalogów

8.3.1 Podstawowe polecenia do kopiowania całych podkatalogów

Jeżeli chcesz przearanżować strukturę położenia plików, skorzystaj na przykład z: 

     Typowa metoda:
     # cp -a /początkowy/katalog /docelowy/katalog # wymaga narzędzia GNU cp
     # (cd /początkowy/katalog && tar cf - . ) | \
             (cd /docelowy/katalog && tar xvfp - )
     Jeżeli twarde dowiązania są wymagane, przydatna okaże się metoda:
     # cd /ścieżka/do/starego/katalogu
     # find . -depth -print0 | afio -p -xv -0a /punkt/montowania/nowego/katalogu
     Jeśli cel jest na odległej maszynie:
     # (cd /początkowy/katalog && tar cf - . ) | \
             ssh użytkownik@komputer.odległy (cd /docelowy/katalog && tar xvfp - )
     Jeżeli nie ma dowiązań do plików, wystarczy:
     # scp -pr użytkownik1@jeden.komputer:/początkowy/katalog \
               użytkownik2@drugi.komputer:/docelowy/katalog

W przykładach scp <==> rcp oraz ssh <==> rsh.

Powyższe sposoby kopiowania całych katalogów zostały zaprezentowane przez Manoja Srivastavę srivasta@debian.org na liście dyskusyjnej debian-user@lists.debian.org.

8.3.2 cp

Tradycyjne narzędzie cp nie było dobrym kandydatem do takich zadań, gdyż nie wyłuskiwało symbolicznych dowiązań ani nie chroniło dowiązań twardych. Kolejną rzeczą wymagającą rozważenia były tzw. rzadkie (sparse) pliki (pliki z dziurami).

GNU cp przezwyciężyło te ograniczenia, jednakże na systemach niezgodnych z GNU, cp może wciąż sprawiać problemy. Możesz również nie móc tworzyć małych, przenośnych archiwów używając cp. 

     % cp -a . newdir

8.3.3 tar

Tar przezwycięża kilka z problemów, które cp ma z symbolicznymi dowiązaniami. Jednakże, jakkolwiek cpio obsługuje specjalne pliki, to konwencjonalny tar nie.

W przypadku wielu dowiązań (hardlink) do jednego pliku, tar umieszcza na taśmie tylko jedną kopię; cpio umieszcza jedną kopię dla każdego dowiązania.

Polecenie tar zmieniło swoją opcję używaną dla plików .bz2 pomiędzy Potato a Woody, więc używaj w skryptach --bzip2 zamiast ich krótkiej formy -I (Potato) czy też -j (Woody).

8.3.4 pax

Nowe, wypasione narzędzie POSIX (IEEE Std 1003.2-1992, strony 380–388 (rozdział 4.48) oraz strony 936–940 (rozdział E.4.48)) o nazwie Portable ArchiveInterchange. pax potrafi czytać, zapisywać i wyświetlać zawartość pliku archiwum, jak również kopiować hierarchie katalogów. Operacje narzędzi pax są niezależne od określonego rodzaju archiwum i obsługują szeroką gamę różnorodnych formatów.

Implementacje programu pax są ciągle nowe i siermiężne. 

     # apt-get install pax
     $ pax -rw -p e . nowy_katalog
      lub
     $ find . -depth  | pax -rw -p e  nowy_katalog

8.3.5 cpio

cpio kopiuje pliki do lub z archiwum programu cpio albo programu tar. Archiwum może być plikiem na dysku, taśmą magnetyczną czy też potokiem. 

     $ find . -depth -print0 | cpio --null --sparse -pvd new-dir

8.3.6 afio

afio jest lepszym wyborem w zakresie obsługi archiwów w formacie cpio. Jest zdecydowanie szybszy niż cpio, udostępnia więcej opcji obsługi taśmy magnetycznej oraz zachowuje się o wiele wdzięczniej w przypadku uszkodzenia danych wejściowych. Obsługuje wieloczęściowe archiwa podczas interaktywnych operacji. afio może tworzyć kompresowane archiwa, które są o wiele bezpieczniejsze niż kompresowane produkty tara lub cpio. afio jest używane jako ,,archiwizujący silnik'' w skryptach do tworzenia kopii zapasowych. 

     $ find . -depth -print0 | afio -px -0a new-dir

8.4 Kopia różnicowa oraz synchronizacja danych

Kopie różnicowe oraz synchronizacja danych mogą być wykonane różnymi metodami:

Połączenie jednej z tych metod z archiwizacją opisaną tutaj: Kopiowanie oraz archiwizacja całych katalogów, Rozdział 8.3 oraz automatycznym wykonywaniem zadań o określonym czasie (Harmonogram działań (cron, at), Rozdział 8.6.26) pozwoli stworzyć miły system kopii bezpieczeństwa.

Poniżej opiszę trzy łatwe w użyciu narzędzia.

8.4.1 Kopia różnicowa z użyciem rdiff

rdiff-backup pozwala przyjemnie i prosto utworzyć kopię bezpieczeństwa wraz z historią zmian, obsługując dowolne typy plików, włączając w to dowiązania symboliczne. Aby zarchiwizować ~/ do /mnt/kopia, zastosuj: 

     $ rdiff-backup --include ~/tmp/keep --exclude ~/tmp  ~/ /mnt/kopia

Aby przywrócić dane sprzed trzech dni do ~/stare, użyj: 

     $ rdiff-backup -r 3D /mnt/kopia ~/stare

Poczytaj też podręcznik systemowy: rdiff-backup(1).

8.4.2 Codzienna kopia z użyciem pdumpfs

pdumpfs to prosty system tworzenia codziennych kopii zapasowych, zbliony do dumpfs. Możesz korzystać z dostępu do wcześniejszych kopii w dowolnym momencie. Spróbuj uruchomić kopię bezpieczeństwa swojego katalogu domowego z wykorzystaniem pdumpfs oraz crona!

pdumpfs tworzy archiwum YYYY/MM/DD w docelowym katalogu. Przy pierwszym uruchomieniu pdumpfs wszystkie źródłowe pliki są kopiowane do docelowego katalogu. Za kolejnymi uruchomieniami kopiowane są jedynie te pliki, które zostały zmodyfikowane lub utworzone od ostatniego uruchomienia programu pdumpfs, natomiast pozostające bez zmian są przedstawiane w postaci dowiązania do ich odpowiedników we wcześniejszych kopiach celem zaoszczędzenia miejsca na dysku. 

     $ pdumpfs kat_źródłowy kat_docelowy [nazwa docelowa]

Zobacz także: pdumpfs(8).

8.4.3 Regularne kopie różnicowe wykonywane z użyciem RCS

Changetrack regularnie rejestruje zmiany w tekstowych plikach konfiguracyjnych. Zobacz także: changetrack(1). 

     # apt-get install changetrack
     # vi changetrack.conf

8.5 Przywracanie po zawieszeniu systemu

8.5.1 Usuwanie procesów

Uruchom top aby zobaczyć, które procesy zużywają największą ilość zasobów. Naciśnij ,,P'' aby posortować wg zużycia mocy procesora, ,,M'' wg zużycia pamięci oraz ,,k'' aby usunąć proces. Alternatywnie, możesz użyć ps aux | less (sposób BSD) lub ps -efH | less (sposób System-V). Ta druga składnia pokazuje identyfikatory procesów nadrzędnych. (PPID), co pozwala na ubicie zombie (niefunkcjonujących procesów potomnych).

Użyj polecenia kill aby usunąć proces (lub wysłać do niego sygnał) według ID procesu. killall działa analogicznie, ale możliwe jest podanie nazwy procesu. Najczęściej używane sygnały: 

      1: HUP,  uruchom ponownie demona
     15: TERM, normalne zakończenie pracy
      9: KILL, bezkompromisowe usunięcie

8.5.2 Alt-SysRq

Jądro pozwala się zabezpieczyć przed wadliwym działaniem systemu za pomocą opcji ,,Magic SysRq key'' podawanej przy jego kompilacji. Wciśnięcie na architekturze i386 Alt-SysRq, a za nim jeden z klawiszy r 0 k e i s u b czyni cuda.

Klawisz `r' przywróci stan klawiatury po takich niespodziankach jak zawieszenie się serwera X. Zmiana poziomu logowania na konsoli na `0' zmniejsza ilość wyświetlanych komunikatów o błędach. sa'k' (z ang. system attention key) zabija wszystkie procesy na danej konsoli wirtualnej. `e' zabija wszystkie procesy na danym terminalu poza procesem init. `i' zabija wszystkie procesy poza procesem init.

`S'ync, `u'mount i re`b'oot służą do wychodzenia z najcięższych kłopotów.

W momencie powstawania tego dokumentu, domyślne jądro dystrybucyjne Debiana nie było kompilowane z tą opcją, musisz więc skompilować je samodzielnie, jeżeli chcesz ją aktywować. Szczegółowe instrukcje znajdziesz w pliku: /usr/share/doc/kernel-doc-version/Documentation/sysrq.txt.gz lub /usr/src/kernel-version/Documentation/sysrq.txt.gz.

8.6 Warte zapamiętania polecenia

8.6.1 Przeglądarka treści tekstowych

less jest domyślną przeglądarką zawartości plików. Klawisz ,,h'' przywołuje pomoc. Program potrafi o wiele więcej niż more. less może być ,,podrasowany'' przez wykonanie polecenia eval $(lesspipe) lub eval $(lessfile) w skryptach startowych powłoki. Zobacz więcej: /usr/share/doc/lessf/LESSOPEN. Opcja -R umożliwia wykorzystywanie nieobrobionego wyjścia oraz włącza sekwencje ANSI sterujące kolorami. Zobacz także: less(1).

w3m może być użyteczny jako alternatywna przeglądarka w przypadku niektórych systemów kodowania (np. EUC).

8.6.2 Wolna pamięć

free oraz top stanowią dobry sposób uzyskania informacji na temat pamięci. Nie zwracaj uwagi na wartość ,,used'' w linii ,,Mem:'', ale skorzystaj z liczby umieszczonej poniżej (w przykładzie jest to 38792). 

     $ free -k # dla komputera z pamięcią o rozmiarze 256MB 
                  total       used       free     shared    buffers cached
     Mem:        257136     230456      26680      45736     116136 75528
     -/+ buffers/cache:      38792     218344
     Swap:       264996          0     264996

Ścisły rozmiar fizycznej pamięci może być sprawdzony poleceniem grep '^Memory' /var/log/dmesg, które w przypadku z przykładu powyżej daje komunikat: ,,Memory: 256984k/262144k available (1652k kernel code, 412k reserved, 2944k data, 152k init)''. 

     Total         = 262144k = 256M (1k=1024, 1M=1024k)
     Free to dmesg = 256984k = Total - kernel - reserved - data - init
     Free to shell = 257136k = Total - kernel - reserved - data

Około 5MB jest nieużyteczne dla systemu, ponieważ jądro tego używa.

8.6.3 Ustawianie czasu (BIOS)

     # date MMDDhhmmCCYY
     # hwclock --utc
     # hwclock --systohc
     # hwclock --show

Powyższe polecenia ustawiają sprzętowy zegar na wartość: MM/DD hh:mm, CCYY. Czas jest pokazywany zgodnie z lokalną strefą czasową, jednak sprzętowy zegar jest ustawiany według czasu uniwersalnego (UTC).

8.6.4 Ustawianie czasu (NTP)

Zaglądnij też do: Managing Accurate Date and Time HOWTO.

8.6.4.1 Ustawianie czasu w przypadku stałego łącza z Internetem

Ustaw czas systemu automatycznie według odległego serwera: 

     # ntpdate serwer

Dobrym rozwiązanie jest umieszczenie tego w pliku /etc/cron.daily jeżeli Twój system ma stałe łącze z Internetem, a dokładniej, z wskazanym serwerem.

8.6.4.2 Ustawianie czasu przy czasowych połączeniach z siecią

Użyj pakietu chrony.

8.6.5 Jak wyłączyć wygaszacz ekranu

W konsoli tekstowej: 

     # setterm -powersave off

Możesz uruchomić konsolę kon2(kanji) używając: 

     # kon -SaveTime 0

Mając uruchomieny X Window System: 

     # xset s off
      lub
     # xset -dpms
      lub
     # xscreensaver-command -prefs

Przeczytaj odpowiednie strony podręcznika systemowego.

8.6.6 Przeszukiwanie administracyjnych baz danych

Glibc umożliwia wykorzystanie: getent(1) do wyszukiwania wpisów w administracyjnych bazach danych, takich jak passwd, group, hosts, services, protocols czy networks. 

     getent baza_danych [klucz ...]

8.6.7 Wyłączenia dźwięków (brzęczyk)

Najprościej odłączyć głośniczek ;-). Albo, dla basha: 

     echo "set bell-style none">> ~/.inputrc

8.6.8 Komunikaty o błędach na ekranie konsoli

Aby wyłączyć komunikaty o błędach wysyłane na konsolę tekstową, zaglądnij do /etc/init.d/klogd. Ustaw KLOGD="-c 3" w tym skrypcie oraz uruchom /etc/init.d/klogd restart. Inna metoda, to uruchomienie dmesg -n3.

Poziomy raportowania błędów są następujące:

Jeśli denerwuje Cię jeden, specyficzny, bezużyteczny komunikat o błędzie, zastanów się nad zastosowaniem trywialnej łatki na jądro, takiej jak shutup-abit-bp6 (dostępna w podkatalogu z przykładami).

Możesz także zaglądnąć do /etc/syslog.conf; sprawdź czy jakieś komunikaty nie są wysyłane do urządzenia powiązanego z konsolą.

8.6.9 Ustawienie właściwego typu konsoli

Ekran konsoli w systemach uniksowych jest zazwyczaj obsługiwany przez bilioteki (n)curses. Zapewniają one niezależne od rodzaju terminala metody obsługi ekranu. Sprawdź: ncurses(3X) oraz terminfo(5).

W systemie Debian, jest nieco wstępnie zdefiniowanych wartości: 

     $ toe | less                  # wszystkie wartości
     $ toe /etc/terminfo/ | less   # wartości dające się modyfikować przez użytkowników

Wyeksportuj Twój wybór jako zmienną środowiskową TERM.

Jeżeli wartość terminfo dla xterm nie działa właściwie z xtermami nie pochodzącymi z Debiana, zmień rodzaj terminala z ,,xterm'' na jedną z wersji posiadających ograniczenia funkcjonalności, jak np.,,xterm-r6'' podczas zdalnego logowania do Debiana. Zobacz także: /usr/share/doc/libncurses5/FAQ. ,,dumb'' jest najniższą wspólną definicją dla terminfo.

8.6.10 Przywracanie konsoli do rozsądnego stanu

Jeśli ekran stanie się nieczytelny po wykonaniu polecenia cat jakiś-plik-binarny (możesz nie widzieć poleceń, jakie wpisujesz), zastosuj: 

     $ reset

8.6.11 Konwersja plików ze stylu dosowego na uniksowy

Przekształcanie dosowego pliku tekstowego (koniec-linii = ^M^J) na format uniksowy (koniec-linii = ^J): 

     # apt-get install sysutils
     $ dos2unix plik_dosowy

8.6.12 Zastępowanie przy pomocy wyrażeń regularnych

Zamiana wszystkich wystąpień WYRAŻENIE_POCZĄTKOWE na WYRAŻENIE_KOŃCOWE we wszystkich plikach PLIKI ...: 

     $ perl -i -p -e 's/WYRAŻENIE_POCZĄTKOWE/WYRAŻENIE_KOŃCOWE/g;' PLIKI ...

-i służy do ,,in-place editing'', -p wymusza przetwarzanie w pętli, każdy plik z podanych jako PLIKI ... Jeśli zastępowanie jest złożone, możesz zabezpieczyć się przed błędami używając parametru -i.bak zamiast -i; to zachowa oryginalne pliki dodając do ich nazwy .bak.

8.6.13 Edytowanie plików przez skrypt

Poniższy skrypt usunie linie 5–10 oraz 16–20. 

     #!/bin/bash
     ed $1 <<EOF
     16,20d
     5,10d
     w
     q
     EOF

Polecenia ed są takie same jak polecenia vi w trybie wydawania poleceń. Modyfikacja pliku od tyłu ułatwia jego edycję w skryptach.

8.6.14 Odnajdywanie różnic i scalanie uaktualnień w pliku źródłowym

Poniższa procedura odnajduje różnice pomiędzy dwoma plikami i tworzy zunifikowane pliki ,,diff'': plik.łatka0 lub plik.łatka1: 

     $ diff -u plik.stary plik.nowy1 > plik.łatka0
     $ diff -u stary/plik nowy1/plik > plik.łatka1

Pliki ,,diff'', nazywane także łatkami (patch) są używane do przesyłania uaktualnień kodów źródłowych programów. Po odebraniu takiego pliku, można go zaaplikować na posiadany stary plik używając poleceń: 

     $ patch -p0 plik.stary < plik.łatka0
     $ patch -p1 plik.stary < plik.łatka1

Jeśli masz wszystkie trzy wersje kodów źródłowych, możesz je połączyć używając narzędzia diff3: 

     $ diff3 -m plik.mój plik.stary plik.twój > plik

8.6.15 Przekształcanie dużego pliku w kilka małych

     $ split -b 650m plik   # podział pliku na kawałki 650 MB 
     $ cat x* > dużyplik     # łączenie plików w jeden duży

8.6.16 Wyłuskiwanie danych z tekstowych tabel

Rozpatrzymy plik nazwany DPL w którym zachowywane są wszystkie nazwiska przywódców projektu Debian oraz daty rozpoczęcia ich działalności. Dane oddzielone są przerwami. 

     Ian     Murdock   August  1993
     Bruce   Perens    April   1996
     Ian     Jackson   January 1998
     Wichert Akkerman  January 1999
     Ben     Collins   April   2001
     Bdale   Garbee    April   2002
     Martin  Michlmayr March   2003

Najczęsciej używanym narzędziem do takich zadań jest Awk. 

     $ awk '{ print $3 }' <DPL                   # Miesiące
     August
     April
     January
     January
     April
     April
     March
     $ awk '($1=="Ian") { print }' <DPL          # przywódca zwany Ian
     Ian     Murdock   August  1993
     Ian     Jackson   January 1998
     $ awk '($2=="Perens") { print $3,$4 }' <DPL # Kiedy rozpoczął Perens 
     April 1996

Powłoka taka jak Bash również może zostać użyta do obrabiania tego typu plików: 

     $ while read first last month year; do 
         echo $month
       done <DPL
     ... taki sam efekt jak w pierwszym przykładzie z Awk

W tym przypadku wbudowane polecenie read używa znaków z $IFS (wewnętrzne separatory pól) by podzielić linie na słowa.

Jeśli zmienisz IFS na ":" będziesz mógł bezproblemowo z powłoką obrabiać plik /etc/passwd: 

     $ oldIFS="$IFS"   # zapisuje starą wartość
     $ IFS=":"
     $ while read user password uid gid rest_of_line; do
         if [ "$user" = "osamu" ]; then
           echo "$user's ID is $uid"
         fi
       done < /etc/passwd
     osamu's ID is 1001
     $ IFS="$oldIFS"   # przywraca starą wartość

(Jeśli chcesz użyć Awk do tego samego skorzystaj z FS=":" by ustawić separator pól.)

IFS jest również używane przez powłokę do rozdzielania wyników dopełniania parametrów, podmian poleceń i dopełniania arytmetycznego. To nie dotyczy wyrazów w podwójnym lub pojedynczym cudzysłowiu. Domyślną wartością IFS jest kombinacja następujących znaków <spacja>, <tabulator> i <znak nowej linii>.

Uważaj używając trików z IFS w powłoce. Dziwne rzeczy się mogą dziać kiedy powłoka zinterpretuje część skryptu jako swoje wejście. 

     $ IFS=":,"                        # użyj ":" i "," jako IFS
     $ echo IFS=$IFS,   IFS="$IFS"     # echo jest wbudowane w Basha 
     IFS=  , IFS=:,
     $ date -R                         # zwykłe wyjście polecenia
     Sat, 23 Aug 2003 08:30:15 +0200
     $ echo $(date -R)                 # pod-powłoka --> wejście do głównej powłoki
     Sat  23 Aug 2003 08 30 36 +0200
     $ unset IFS                       # przywrócenie domyślnej wartości IFS
     $ echo $(date -R)
     Sat, 23 Aug 2003 08:30:50 +0200

8.6.17 Kawałki kodu przekierowywania poleceń

Poniższe skrypty wspólnie tworzą piękną całość jeśli są połączone potokiem (ang. pipe). 

     find /usr | egrep -v "/usr/var|/usr/tmp|/usr/local"
                          # znajduje wszystkie pliki w /usr z wyłączeniem pewnych
     plików
     xargs -n 1 polecenie  # uruchamia polecenia dla każdego z elementu ze standardowego wejścia
     xargs -n 1 echo |    # dzieli elementy oddzielone białymi znakami na linie
     xargs echo      |    # łączy wszystkie linie w jedną
     grep -e wzorzec|     # wyciąga linie zawierające dany wzorzec
     cut -d: -f3 -|       # wyciąga trzecie pole oddzielone znakiem : (np. plik passwd)
     awk '{ print $3 }' | # wyciąga trzecie pole oddzielone białymi znakami
     awk -F'\t' '{ print $3 }' |        # wyciąga trzecie pole oddzielone tabulatorem
     col -bx |            # usuwa backspace i rozwija tabulacje na spacje
     expand -|            # rozwija tabulacje
     sort -u|             # sortuje i usuwa powtórzenia
     
     tr '\n' ' '|         # usuwa znaki LF (wysuń wiersz)
     tr '\r' ''|          # usuwa znaki CR (powrót karetki)
     tr 'A-Z' 'a-z'|      # przekształca wielkie litery w małe
     sed 's/^/# /'|       # zmienia każdą linię na komentarz (zaczyna się od #)
     sed 's/\.ext//g'|     # usuwa .ext
     sed  -n -e 2p|       # wypisuje drugą linię
     head -n 2 -|         # wypiuje pierwsze 2 linie
     tail -n 2 -|         # wypiuje ostatnie 2 linie

8.6.18 Skrypty działające w pętli na każdym pliku

Poniższe sposoby pętli działającej na plikach z rozszerzeniem *.ext zapewniają prawidłową obsługę dziwnych nazw plików na przykład ze spacjami:

8.6.19 Szaleństwo krótkich skryptów Perla

Kazdy skprypt Awk może być napisany w Perlu. Przykładowo: 

     awk '($2=="1957") { print $3 }' |

moze być zapisany jak poniżej: 

     perl -ne '@f=split; if ($f[1] eq "1957") { print "$f[2]\n"}' |
     perl -ne 'if ((@f=split)[1] eq "1957") { print "$f[2]\n"}' |
     perl -ne '@f=split; print $f[2] if ( $f[1]==1957 )' |
     perl -lane 'print $F[2] if $F[1] eq "1957"' |

Teraz usuwamy wszystkie białe znaki oraz wykorzystujemy przewagę automatycznej konwersji pomiędzy liczbami a ciągami tekstowymi: 

     perl -lane 'print$F[2]if$F[1]eq+1957' |

Zobacz też do: perlrun(1). Wiele równie, lub bardziej szalonych skrytów Perla znajdziesz tutaj: http://perlgolf.sourceforge.net.

8.6.20 Pobieranie tekstu oraz archiwów list dyskusyjnych ze stron WWW

Poniższe polecenia zczytają stronę WWW do pliku tekstowego. Przydatne na przykład do skopiowania konfiguracji ze strony WWW. 

     $ lynx -dump http://www.odległa-strona.pl/plik.html >plik.txt

links i w3m mogą być również analogicznie użyte, z dokładnością do niewielkich różnic.

Jeśli to jest archiwum listy dyskusyjnej, użyj munpack aby uzyskać zawartość mime.

8.6.21 Estetyczne wydruki stron WWW

Poniższe polecenia wydrukują stronę WWW do drukarki/pliku PostScript: 

     $ apt-get install html2ps
     $ html2ps URL | lpr

Zobacz także lpr/lpd, Rozdział 3.6.1 oraz sprawdź pakiety: a2ps oraz mpage służące do tworzenia PostScriptu.

8.6.22 Estetyczne wydruki stron podręcznika systemowego

Poniższe polecenia wydrukują stronę podręcznika systemowego do drukarki/pliku PostScript: 

     $ man -Tps jakaś-strona-podręcznika | lpr
     $ man -Tps jakaś-strona-podręcznika | mpage -2 | lpr

8.6.23 Łączenie dwóch plików w formacie PostScript lub PDF

Możesz połączyć pliki w formacie PostScript lub PDF: 

     $ gs -q -dNOPAUSE -dBATCH -sDEVICE=pswrite \
       -sOutputFile=bla.ps -f foo1.ps foo2.ps
     $ gs -q -dNOPAUSE -dBATCH -sDEVICE=pdfwrite \
       -sOutputFile=bla.pdf -f foo1.pdffoo2.pdf

8.6.24 Czas trwania

Wyświetlanie czasu trwania danego polecenia. 

     # time jakieś-polecenie >/dev/null
     real    0m0.035s       # czas, jaki upłynął na zegarku ściennym (czas rzeczywisty)
     user    0m0.000s       # czas spędzony w trybie użytkownika
     sys     0m0.020s       # czas spędzony w trybie jądra

8.6.25 Polecenie nice

Użyj polecenia nice (z pakietu GNU shellutils) by ustawić podczas startu ,,przyjazność'' programu w stosunku do innych. renice (z bsdutils) lub top może zmienić tą wartość. Wartość równa 19 oznacza najniższy priorytet procesu. Wartość ujemna jest uważana za ,,nieprzyjazną'' - wartość -20 oznacza wysoki priorytet procesu. Tylko superużytkownik może ustawiać ujemne wartości nice. 

     # nice  -19 top # bardzo ,,miły'' dla innych procesów
     # nice --20 cdrecord -v -eject speed=2 dev=0,0 disk.img #bardzo szybki

Czasami ekstremalne wartości nice sprawiają więcej kłopotu niż pożytku, dlatego używaj tego polecenia bardzo uważnie.

8.6.26 Harmonogram działań (cron, at)

Użyj pakietu cron lub at aby zaplanować zadania w systemie GNU/Linux. Zobacz: at(1), crontab(5), crontab(8).

Wykonaj polecenie crontab -e edytujące zawartość spisu zadań (,,crontab''). Przykładowa zawartość takiego pliku: 

     # użyj /bin/sh do wykonywania poleceń, niezależnie od zapisu w /etc/passwd 
     SHELL=/bin/sh
     # prześlij standardowe wyjście poleceń do `pawel', niezależnie od tego, czyj zestaw poleceń jest wykonywany
     MAILTO=pawel
     # Min Godzina DzieńMiesiąca Miesiąc DzieńTygodnia polecenie 
     #(DzieńTygodnia i DzieńMiesiąca są połączone spójnikiem LUB)
     # wykonaj o 00:05 każdego dnia
     5  0  *  * *   $HOME/bin/daily.job >> $HOME/tmp/out 2>&1
     # wykonaj o 14:15 pierwszego dnia każdego miesiąca -- wynik wysylany do Pawła
     15 14 1  * *   $HOME/bin/monthly
     # wykonaj o 22:00 każdego dnia tygodnia (1-5), wkurzamy Joe. 
     # % to nowa linia, ostatni % to cc:
     0 22 *   * 1-5 mail -s "Jest 10 wieczór" joe%Joe,%%Czy wiesz, gdzie są twoje dzieciaki?%.%%
     23 */2 1 2 *   echo "wykonane 23 minuty po godzinie 0, 2, 4 ..., dnia 1 lutego"
     5  4 *   * sun echo "wykonane 04:05 każdej niedzieli"
     # Wykonaj o 03:40 w pierwszy poniedziałek miesiąca
     40 3 1-7 * *   [ "$(date +%a)" == "Mon" ] && command -args

Uruchom polecenie at aby wykonać jednorazowe zadanie: 

     $ echo 'polecenie -argumenty'| at 3:40 monday

8.6.27 Zmiana konsoli przy pomocy screena

Program screen umożliwia uruchomienie wielu pozornych terminali, każdy ze swoją własną powłoką, na pojedynczym fizycznym terminalu lub emulatorze terminala. Nawet jeśli używasz wirtualnych konsoli Linuksa lub wielu x-terminali, program screen jest wart zainteresowania z uwagi na bogaty zbiór możliwości, takich jak np.:

8.6.27.1 Scenariusz zdalnego dostępu

Jeśli często podłączasz się do systemu ze zdalnego terminala lub korzystając z programu emulującego terminal w trybie VT100, screen uczyni Twoje życie łatwiejszym :-) dzięki opcji detach.

  1. jesteś połączony przez łącze wdzwaniane i masz uruchomiony program screen ze sporą ilością sesji zawierających różne programy
  2. nagle musisz porzucić terminal, ale nie chcesz stracić swojej dotychczasowej pracy po rozłączeniu
  3. wpisujesz więc Ctrl+A d aby odłączyć sesje od terminala, a następnie przerywasz podłączenie do systemu. (lub szybciej: wpisując Ctrl+A DD zmuszając program screen jednocześnie do odłączenia sesji i zakończenia połączenia)
  4. gdy ponownie przyłączysz się do systemu, wpisz polecenie screen -r, a screen magicznie przyłączy się ponownie i wszystkie sesje zostaną przywrócone.

8.6.27.2 Podstawowe polecenia screena

Gdy uruchomisz program screen, wszystkie naciskane klawisze są wysyłane do aktualnej sesji, za wyjątkiem kombinacji wywołującej system poleceń screena. Domyślnie jest to Ctrl+A. Wszystkie polecenia programu screen są wpisywane przy użyciu Ctrl+A a następnie pojedynczych klawiszy. Użyteczne polecenia: 

     ^A ?     pomoc do programu 
     ^A c     utwórz nową sesję i przełącz się do niej
     ^A n     następna sesja
     ^A p     poprzednia sesja
     ^A 0     idź do sesji numer 0
     ^A w     wyświetl listę sesji
     ^A a     Wyślij Ctrl+A do aktualnej sesji (normalne Ctrl+A jest przechwytywane)
     ^A h     zapisz kopię aktualnej sesji do pliku
     ^A H     rozpocznij/zakończ przechwytywanie aktualnej sesji do pliku
     ^A ^X    zabezpiecz terminal (ochrona hasłem)
     ^A d     odłącz sesje od terminala 
     ^A DD    odłącz sesje od terminala, a terminal od systemu

To tylko niewielki podzbiór poleceń programu screen. Jeśli istnieje coś, co chciał(a)byś wykonać przy użyciu screena zapewne jest to możliwe!

Zobacz także: screen(1).

8.6.27.3 Backspace i/lub Ctrl+H w sesji screena

Jeśli zauważysz, że backspace i/lib Ctrl+H nie działają dobrze podczas działania programu screen, wyedytuj plik /etc/screenrc, znajdź linię: 

     bindkey -k kb stuff "\177"

i zakomentuj ją (np. dodaj ,,#'' jako pierwszy znak tej linii).

8.6.27.4 Zastępca screena w X Window System

Sprawdź xmove. Poczytaj xmove(1).

8.6.28 Podstawy testowania sieci

Zainstaluj pakiety: netkit-ping, traceroute, dnsutils, ipchains (dla jądra 2.2), iptables (dla jądra 2.4), oraz net-tools i wykonaj: 

     $ ping www.google.com       # sprawdź połączenie z www.google.com
     $ traceroute www.google.com # sprawdź trasę pakietów
     $ ifconfig                  # sprawdź ustawienia komputera
     $ route -n                  # sprawdź ustawienia tras pakietów
     $ dig [@serwer-dns.pl] host.dom [{a|mx|any}] |less
           # sprawdź wpisy DNS dla host.dom zapisane w dns-server.com
           # typy rekorów to: {a|mx|dowolne}
     $ ipchains  -L -n |less     # sprawdź filtry pakietów (jądro 2.2)
     $ iptables -L -n |less      # check packet filter (jądro 2.4)
     $ netstat -a                # znajdź wszystkie otwarte porty
     $ netstat -l --inet         # znajdź nasłuchujące porty
     $ netstat -ln --tcp         # znajdź nasłuchujące porty TCP (numerycznie)

8.6.29 Wypychanie przesyłek z lokalnej kolejki

Aby wypchnąć listy z lokalnej kolejki, możesz użyć: 

     # exim -q    # wypchnij czekające listy
     # exim -qf   # wypchnij wszystkie listy
     # exim -qff  # wypchnij nawet zamrożone przesyłki

-qff może być użyteczną opcją w skrypcie /etc/ppp/ip-up.d/exim.

8.6.30 Usuwanie zamrożonych przesyłek z lokalnej kolejki

Aby usunąć zamrożone przesyłki z lokalnej kolejki, wysyłając jednocześnie komunikat o błędzie, wykonaj: 

     # exim -Mg `mailq | grep frozen | awk '{ print $3 }'`

8.6.31 Ponownie dostarczanie zawartości mboksa

Jeśli Twój katalog domowy został zapełniony i procmailowi nie udało się dokonać swego dzieła, musisz ręcznie przenieść pocztę do posortowanych skrzynek w Twoim katalogu domowym z pliku /var/mail/nazwa_użytkownika. Po zwolnieniu miejsca w katalogu domowym wykonaj poniższe czynności: 

     # /etc/init.d/exim stop
     # formail -s procmail </var/mail/nazwa_użytkownika
     # /etc/init.d/exim start

8.6.32 Usuwanie zawartości plików

W celu usunięcia zawartości plików takich jak dzienniki systemowe, nie używaj polecenia rm do usunięcia pliku i nie twórz pustego od nowa, ponieważ pomiędzy tymi operacjami, jakaś część systemu może chcieć dokonać zapisków do takiego pliku. Poniżej pokazano sposób na bezpieczne usuwanie zawartości pliku: 

     $ :>plik-do-wyczyszczenia

8.6.33 Sztuczne pliki

Poniższe polecenia utworzą sztuczne lub puste pliki: 

     $ dd if=/dev/zero    of=nazwa_pliku bs=1k count=5 # 5KB samych zer
     $ dd if=/dev/urandom of=nazwa_pliku bs=1m count=7 # 7MB losowej zawartości
     $ touch nazwa_pliku #  pusty plik, jeśli nie istnieje

Przykładowo, poniższe polecenie, wykonane z powłoki dyskietki startowej systemu Debian usunie całkowicie zawartość dysku twardego /dev/hda: 

     # dd if=/dev/urandom of=/dev/hda ; dd if=/dev/zero of=/dev/hda

8.6.34 chroot

Program chroot, chroot(8), pozwala na uruchomienie różnych instancji środowiska GNU/Linux na jednym systemie bez ponownego uruchomiania go.

Można też uruchamiać zasobożerne programy takie jak apt-get czy dselect w środowisku chroot na szybkim komputerze mając zamontowane na wolniejszym komputerze zasób NFS na prawach r/w, który to zasób jest głównym punktem montowania na wolniejszym komputerze.

8.6.34.1 Uruchamianie innej dystrybucji Debiana przy użyciu chroot

Debianowe środowisko chroot można łatwo stworzyć przy pomocy debootstrap w Woodym. Na przykład jeśli chcesz utworzyć chroota z Sidem w katalogu /sid-root mając szybki dostęp do Internetu: 

     main # cd / ; mkdir /sid-root
     main # debootstrap woody /sid-root http://ftp.debian.org/debian/
     ... obserwuj jak program ściąga całą podstawę systemu
     main # echo "proc-sid /sid-root/proc proc none 0 0" >> /etc/fstab
     main # mount proc-sid /sid-root/proc -t proc
     main # cp /etc/hosts /sid-root/etc/hosts
     main # chroot /sid-root /bin/bash
     chroot # apt-setup # ustawianie /etc/apt/sources.list
     chroot # vi /etc/apt/sources.list # wskaź źródła na unstable
     chroot # dselect  # możesz też użyć aptitude, zainstaluj mc i vima :-)

W tej chwili powinieneś posiadać w pełni funkcjonalny system Debian, w którym możesz mieszać bez strachu, że coś popsujesz w Twojej głównej dystrybucji.

Ta sztuczka z debootstrap może też być użyta do instalcji Debiana bez użycia dysku instalacyjnego Debiana lecz przy wykorzystaniu innej dystrybucji GNU/Linux. Zobacz też http://people.debian.org/~blade/install/.

8.6.34.2 Ustawianie loginu dla chroot

Wpisanie chroot /sid-root /bin/bash jest proste, ale zostawia to wiele zmiennych środowiskowych walających się po pamięci, a które nie są potrzebne lub nawet są niepożądane. Dużo lepszym sposobem jest uruchomienie kolejnego procesu login na oddzielnym terminalu wirtualnym, z którego możesz się bezpośrednio logować do systemu chroot.

Ponieważ domyślnie w systemie Debian terminale tty1 do tty6 są przeznaczone na konsole Linuksa, a tty7 na sesję X Window System, użyjemy konsoli tty8 jako konsoi chroot. Po utworzeniu środowiska chroot tak jak to zostało opisane w Uruchamianie innej dystrybucji Debiana przy użyciu chroot, Rozdział 8.6.34.1, wpisz będąc rootem w głównym systemie: 

     main # echo "8:23:respawn:/usr/sbin/chroot /sid-root "\
            "/sbin/getty 38400 tty8"  >> /etc/inittab
     main # init q    # przeładowanie init

8.6.34.3 Ustawianie Xów do działania w chroot

Chcesz bezpiecznie uruchamiać najnowesze Xy i GNOME w środowisku chroot? Jest to możliwe! Poniższy przykład uruchomi GDM na wirtualnym terminalu vt9.

Najpierw zainstaluj system chroot wg. opisu w Uruchamianie innej dystrybucji Debiana przy użyciu chroot, Rozdział 8.6.34.1. Z głównego systemu skopiuj kluczowe pliki konfiguracyjne do systemu chroot. 

     main # cp /etc/X11/XF86Config-4 /sid-root/etc/X11/XF86Config-4
     main # chroot /sid-root # lub użyj konsoli chroot
     chroot # apt-get install gdm gnome x-window-system
     chroot # vi /etc/gdm/gdm.conf # wykonaj s/vt7/vt9/ w sekcji [servers]
     chroot # /etc/init.d/gdm start

Plik /etc/gdm/gdm.conf został tak zmieniony, by pierwszą konsolą była konsola vt9, a nie vt7.

Teraz możesz bez problemu przełączać się między funkcjonalnymi środowiskami X systemu głównego i systemu chroot przez proste przełączanie wirtualnych terminali Linuksa, np. za pomocą kombinacji klawiszy Ctrl-Alt-F7 i Ctrl-Alt-F9. Miłej zabawy!

[FIXME] Dodaj komentarz i dowiązanie do skryptu init z chrootowanego gdm.

8.6.34.4 Uruchamianie innych dystrybucji w środowisku chroot

Środowisko chroot dla innej dystrybucji można utworzyć całkiem prosto. Instalujesz system na oddzielnej partycji korzystając z instalatora danej dystrybucji, i wykonujesz poniższe polecenia (przy założeniu, że główna partycja innej dystrybucji to /dev/hda9): 

     main # cd / ; mkdir /other-dist
     main # mount -t ext3 /dev/hda9 /other-dist
     main # chroot /other-dist /bin/bash

Następnie postępuj tak jak opisano to w Uruchamianie innej dystrybucji Debiana przy użyciu chroot, Rozdział 8.6.34.1, Ustawianie loginu dla chroot, Rozdział 8.6.34.2 oraz Ustawianie Xów do działania w chroot, Rozdział 8.6.34.3.

8.6.34.5 Budowanie pakietu w środowisku chroot

pbuilder jest bardziej wyspecjalizowanym narzędziem przygotowującycm środowisko chroot i budującym w nim pakiet. Jest to idealny system sprawdzający, czy zależności budowania są poprawne oraz do upewnienia się, że niepotrzebne i niepoprawne zależności budowania nie znajdą się w pakiecie wynikowym.

8.6.35 Jak weryfikować dowiązania (hardlink)

Możesz sprawdzić czy dwa pliki są tym samym plikiem z dwoma dowiązaniami: 

     $ ls -li plik_1 plik_2

8.6.36 Montowanie obrazów systemów plików

Jeżeli plik.img zawiera obraz zawartości twardego dysku, zaś oryginalny twardy dysk ma konfigurację dającą: xxxx = (bajtów/sektor) * (sektorów/cylinder), wtedy możesz taki obraz zamontować do katalogu /mnt poleceniem: 

     # mount -o loop,offset=xxxx plik.img /mnt

Zauważ, że większość twardych dysków ma 512 bajtów/sektor.

8.6.37 Samba

Przykładowy dostęp do plików serwowanych przez Windows:

Otoczenie sieciowe Samby może być sprawdzane spod GNU/Linuksa: 

     # smbclient -N -L adres_ip_twojego_komputera | less
     # nmblookup -T "*"

8.6.38 Narzędzia do obsługi obcych systemów plików

Obsługa wielu obcych systemów plików jest wspierana obecnie przez linuksowe jądro, a więc mogą być one dostępne w prosty sposób, poprzez zamontowanie urządzeń je zawierających. Dla niektórych systemów plików są dostępne także specjalne narzędzia umożliwiające dostęp do nich bez montowania urządzeń. Są one dostępne jako programy pracujące w przestrzeni użytkownika, a zatem wsparcie ze strony jądra nie jest potrzebne.

Do tworzenia i weryfikacji systemu plików MS-DOS FAT użyteczne może być narzędzie: dosfstools.

[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference
Część 9 - Dostrajanie systemu Debian

Ten rozdział opisuje tylko podstawy konfiguracji systemu, z użyciem narzędzi tekstowych. Warunkiem wstępnym zrozumienia tego rozdziału jest przeczytanie Wskazówki dotyczące instalacji Debiana, Część 3.

Mając na uwadze bezpieczeństwo, wysoce wskazane jest przeczytanie Securing Debian Manual, który może być także znaleziony w pakiecie harden-doc.

9.1 Wskazówki dotyczące inicjalizacji systemu.

Przeczytaj Program init, Rozdział 2.4.1 aby uzyskać podstawowe informacje o skryptach startowych systemu Debian.

9.1.1 Dostosowywanie skryptów startowych do własnych potrzeb.

Debian wykorzystuje skrypty startowe System V. Chociaż wszystkie skrypty startowe znajdujące się w /etc/init.d/* są określane jako pliki konfiguracyjne i administrator może je modyfikować, to jednak zalecanym podejściem jest modyfikacja plików /etc/defaults/*.

Na przykład, /etc/init.d/rcS może być użyty do zmodyfikowania ustawień dla motd, sulogin, itp. podczas startu systemu.

9.1.2 Logowanie komunikatów systemowych

Zachowanie programu logującego może być modyfikowane poprzez /etc/syslog.conf. Sprawdź pakiet colorize jeśli szukasz programu do kolorowania logów systemowych. Zobacz także syslogd(8) oraz syslog.conf(5).

9.1.3 Optymalizacja ustawień sprzętowych

Istnieje kilka ustawień sprzętowych, których optymalizację Debian pozostawia w gestii administratora.

Montowanie systemu plików z opcją noatime jest także bardzo skutecznym rozwiązaniem w przyspieszaniu odczytu plików. Zobacz fstab(5) i mount(8).

Niektóre urządzenia mogą być konfigurowane bezpośrednio przez jądro Linuksa, poprzez system plików proc. Zobacz Dostrajanie jądra przy pomocy systemu plików proc, Rozdział 7.3.

W Debianie istnieje wiele narzędzi przeznaczonych dla konkretnego sprzętu. Wiele z nich związanych jest z laptopami. Oto lista interesujących pakietów dostępnych w Debianie:

ACPI jest nowszym systemem zarządzania energią niż APM.

Niektóre z wymienionych pakietów wymagają specjalnych modułów jądra. W większości wypadków są one dołączone do najnowszych źródeł jądra. Jednak w razie problemów będziesz musiał zainstalować najnowszą łatkę dla jądra.

9.2 Kontrola dostępu

9.2.1 Kontrola dostępu poprzez PAM oraz login

PAM (Pluggable Authentication Modules) udostępnia kontrolę logowania. 

     /etc/pam.d/*             # pliki konfiguracyjne PAM
     /etc/pam.d/login         # plik konfiguracyjny PAM dla programu login
     /etc/security/*          # ustawienia modułów PAM
     /etc/securetty           # terminale, na których może pracować root (login)
     /etc/login.defs          # ustawienia programu login (login)

Zmień zawartość /etc/pam.d/login tak, jak poniżej, jeśli chcesz aby dostęp do terminala (również konsoli) nie był warunkowany hasłem. Używaj na własną odpowiedzialność. 

     #auth       required   pam_unix.so nullok
     auth       required   pam_permit.so

Podobne sztuczki mogą być zastosowane dla xdm, gdm, ... , aby uzyskać analogiczną funkcjonalność w X-ach.

Z drugiej strony, jeśli chcesz wymusić na użytkownikach politykę wyboru bezpiecznych haseł, zainstaluj cracklib2 i ustaw parametry w pliku /etc/pam.d/passwd następująco: 

     password required       pam_cracklib.so retry=3 minlen=6 difok=3

Możesz także, podczas aktywacji konta, ustawić hasło jednokrotnego użytku, co zmusi użytkownika do jego zmiany przy pierwszym logowaniu. Aby uzyskać taki efekt, użyj polecenia passwd z opcją -e. Zobacz passwd(1).

Maksymalna ilość procesów może być ustalona poprzez ulimit -u 1000 w powłoce Bash albo poprzez edycję /etc/security/limits.conf, elementu PAM. Inne limity, jak np core mogą być ustawione w sposób analogiczny. Początkowa wartość zmiennej PATH może być ustawiona w pliku /etc/login.defs zanim jeszcze zostaną uruchomione skrypty startowe danej powłoki.

Dokumentacja dla PAM jest dostępna w pakiecie libpam-doc.Linux-PAM System Administrator's Guide zawiera informacje dotyczące konfiguracji PAM, dostępnych modułów itp. Dokumentacja zawiera także The Linux-PAM Application Developers' Guide oraz The Linux-PAM Module Writers' Guide.

9.2.2 ,,Dlaczego GNU su nie obsługuje grupy wheel''

Jest to słynne zdanie w dokumentacji info su , napisane przez Richarda M. Stallmana. Ale nie obawiaj się, obecne su w Debianie używa PAM, więc można ograniczyć możliwość używania su do dowolnej grupy używając pam_wheel.so w pliku /etc/pam.d/su. Poniższy przykład ilustruje ustawienie grupy adm analogicznie do wheel z systemów BSD oraz umożliwia używanie su bez podawania hasła dla członków tej grupy. 

     # konfiguracja anty-RMS w /etc/pam.d/su
     auth       required   pam_wheel.so group=adm
     
     # Członkowie grupy wheel mogą wywoływać su bez podawania hasła
     auth       sufficient pam_wheel.so trust group=adm

9.2.3 Znaczenie różnych grup

Oto kilka interesujących grup:

Aby uzyskać kompletną listę zobacz część FAQ w Securing Debian Manual, który w Woodym może być także znaleziony w pakiecie harden-doc. Także nowe base-passwd (>3.4.6) zawierają wiarygodną listę: /usr/share/doc/base-passwd/users-and-groups.html.

9.2.4 sudo – bezpieczniejsze środowisko pracy

Używam sudo do ochrony przed własną głupotą. Osobiście uważam, że używanie sudo jest lepszą alternatywą niż ciągła praca w systemie na koncie użytkownika root.

Zainstaluj sudo i skonfiguruj go poprzez edycję /etc/sudoers. Zapoznaj się także z możliwościami sudo w pliku /usr/share/doc/sudo/OPTIONS.

Przykładowa konfiguracja zapewnia członkom grupy staff uprawnienia do wykonywania dowolnych poleceń jako root poprzez sudo, natomiast członkom grupy src prawo do wykonywania jedynie niektórych poleceń z takimi uprawnieniami.

Zaletą sudo jest to, że do zalogowania potrzebuje jedynie podania hasła użytkownika, a dodatkowo monitoruje aktywność użytkownika. Jest to dobry sposób, aby dać pewną władzę młodym administratorom. Na przykład: 

     $ sudo chown -R myself:mygrp .

Oczywiście, jeżeli znasz hasło root-a (jak większość domowych użytkowników), dowolne polecenie może zostać wydane jako root z Twojego konta użytkownika: 

     $ su -c "shutdown -h now"
     Password:

(Wiem, że powinienem ograniczyć przywileje sudo konta admin, ale ponieważ jest to mój domowy serwer, jeszcze się tym nie przejmowałem.)

Inny program umożliwiający zwykłym użytkownikom uruchamianie poleceń z uprawnieniami root-a możesz znaleźć w pakiecie super.

9.2.5 Kontrola dostępu do demonów

Internetowy super-serwer, inetd, jest uruchamiany podczas startu systemu z /etc/rc2.d/S20inetd (dla RUNLEVEL=2), który jest dowiązaniem symbolicznym do pliku /etc/init.d/inetd. W skrócie, inetd umożliwia uruchomienie jednego demona, który w razie potrzeby uruchamia inne, zmniejszając w ten sposób obciążenie systemu.

Gdy inetd przyjmuje zgłoszenie, sprawdza protokół i nazwę żądanej usługi przeszukując bazę danych w plikach /etc/protocols oraz /etc/services. Następnie, wyszukuje odpowiedzialną za obsługę zgłoszenia usługę w /etc/inetd.conf jeśli jest to zwyczajna usługa internetowa, natomiast w /etc/rpc.conf jeśli jest to usługa Sun-RPC.

Mając na względzie bezpieczeństwo, wyłącz zbędne usługi w pliku /etc/inetd.conf. Usługi Sun-RPC są wykorzystywane przez NFS oraz inne programy oparte na RPC.

Czasami inetd nie przekazuje kontroli do żądanej usługi bezpośrednio, lecz uruchamia demona TCP/IP tcpd przekazując mu nazwę usługi jako argument. W tym wypadku tcpd uruchomi żądaną usługę dopiero po zgłoszeniu tego do logów systemowych oraz zanalizowaniu plików /etc/host.deny i /etc/host.allow.

Jeśli masz problemy ze zdalnym dostępem w aktualnej dystrybucji Debian, skomentuj zapis ,,ALL: PARANOID'' w /etc/host.deny, jeśli taki zapis się tam znajduje.

Aby uzyskać bardziej szczegółowe informacje zobacz inetd(8), inetd.conf(5), protocols(5), services(5), tcpd(8), hosts_access(5), i hosts_options(5).

Aby uzyskać informacje o Sun-RPC zobacz rpcinfo(8) , portmap(8), i /usr/share/doc/portmap/portmapper.txt.gz.

9.2.6 Lightweight Directory Access Protocol

Zasoby:

9.3 Nagrywarki CD

Nagrywarki CD z interfejsem ATAPI/IDE stały się w ostatnim czasie bardzo popularne. Są miłym rozwiązaniem archiwizowania danych i wykonywania kopii zapasowych w sytuacji, gdy wystarcza < 640MB pojemności nośnika. Aby uzyskać najbardziej wiarygodne informacje, zobacz LDP CD-Writing-HOWTO.

9.3.1 Wstęp

Po pierwsze, każde zakłócenie danych wysłanych do nagrywarki może spowodować nieodwracalne uszkodzenie płyty CD. Zaopatrz się w nagrywarkę z jak największym rozmiarem bufora. Jeśli pieniądze nie są problemem, zamiast wersji ATAPI/IDE zdecyduj się na wersję SCSI. Jeśli możesz wybierać pomiędzy IDE, zdecyduj się na wersję podłączaną do slotu PCI (na płycie głównej) zamiast do slotu ISA (jak karta SB16 itp.).

W jądrach Linuksa 2.2 i 2.4 nagrywarka IDE musi być uzupełniona sterownikami IDE-SCSI, zamiast zwykłego sterownika IDE dla napędów CD. Również ogólny sterownik SCSI ( SCSI generic driver) musi zostać uaktywniony. Są na to dwa sposoby, zakładając że jądra rozpowszechniane były z aktualnymi dystrybucjami (jak te z marca 2001).

9.3.2 Sposób 1: moduły jądra + lilo

Dodaj poniższe linie do pliku /etc/lilo.conf jeśli używasz standardowego jądra rozpowszechnianego z systemem Debian. Jeśli użytych jest kilka opcji, pozostaw między nimi znak spacji. 

     append="hdx=ide-scsi ignore=hdx"

W tym przykładzie nagrywarka jest dostępna poprzez sterownik ide-scsi, a oznaczony parametrem hdx, gdzie x oznacza jedno z poniższych: 

     hda          master na pierwszym porcie IDE
     hdb          slave na pierwszym porcie IDE
     hdc          master na drugim porcie IDE
     hdd          slave na drugim porcie IDE
     hde ... hdh  napęd na zewnętrznym porcie IDE lub ATA66/100 IDE

Wpisz następujące polecenia jako root po zakończeniu konfiguracji. 

     # lilo
     # shutdown -r now

9.3.3 Sposób 2: ponowna kompilacja jądra

Debian używa make-kpkg do tworzenia jądra. Użyj różnych --append_to_version z make-kpkg aby zbudować wiele obrazów jądra. Zobacz Jądro systemu Linux w Debianie, Część 7.

Użyj następujących ustawień podczas make menuconfig:

9.3.4 Czynności po konfiguracji

Wsparcie jądra dla nagrywarki może być uaktywnione podczas startu systemu poprzez następujące polecenia: 

     # echo ide-scsi >>/etc/modules
     # echo sg       >>/etc/modules
     # cd /dev; ln -sf scd0 cdrom

Ręczna inicjalizacja może być wykonana przez: 

     # modprobe ide-scsi
     # modprobe sg

Po restarcie możesz sprawdzić swoją konfigurację: 

     $ dmesg|less
     # apt-get install cdrecord
     # cdrecord -scanbus

[Per Warren Dodge] Czasami może wystąpić konflikt między ide-scsi i ide-cd, jeśli masz zarówno CD-ROM jak i napęd CD-R/RW. Możesz wtedy spróbować dodać poniższą linię do swojego /etc/modutils/aliases, uruchomić update-modules i zrestartować system. 

     pre-install      ide-scsi      modprobe ide-cd

Polecenie to nakazuje załadowanie sterownika IDE przed ide-scsi. Sterownik IDE ide-cd przejmuje kontrolę nad urządzeniem ATAPI CD-ROM — wszystkim, co nie zostało mu nakazane do zignorowania. W ten sposób ide-scsi przejmuje kontrolę tylko nad zignorowanymi urządzeniami.

9.3.5 Obrazy startowe płyt CD

Aby nagrać katalog target-directory jako cd-image.raw (startowy, Joliet z TRANS.TBL; jeśli płyta nie ma być bootowalna, usuń opcje -b i -c), włóż dyskietkę startową do stacji dyskietek i: 

     # dd if=/dev/fd0 target-directory/boot.img 
     # mkisofs -r -V volume_id -b boot.img -c bootcatalog 
     -J -T \ -o cd-image.raw target_directory/

Śmiesznym kruczkiem może być zrobienie startowego CD-ROM z systemem DOS. Jeśli obraz zwyczajnej dyskietki startowej jest we wspomnianym pliku boot.img, przy restarcie płyta zadziała jak gdyby dosowa dyskietka startowa była w napędzie dyskietek. Może być to jeszcze ciekawsze, jeśli wykorzystasz freeDOS.

Zawartość obrazu tej płyty może być sprawdzona poprzez zamontowanie jej jako urządzenie loop. 

     # mount -t iso9660 -o ro,loop cd-image.raw /cdrom
     # cd /cdrom
     # mc
     # umount /cdrom

9.3.6 Wypalanie płyty (R, RW):

Najpierw porównajmy (zakładając podwójną prędkość napędu) z: 

     # nice --10 cdrecord -dummy speed=2 dev=0,0 disk.img

Następnie, jeśli wszystko poszło OK, wypalimy płytę CD-R: 

     # nice --10 cdrecord -v -eject speed=2 dev=0,0 disk.img

Albo CD-RW: 

     # nice --10 cdrecord -v -eject blank=fast speed=2 dev=0,0 disk.img

Niektóre napędy CD-RW działają lepiej z: 

     # nice --10 cdrecord -v blank=all speed=2 dev=0,0 disk.img

i następnie: 

     # nice --10 cdrecord -v -eject speed=2 dev=0,0 disk.img

Te dwa kroki są niezbędne, aby zapobiec pokrywaniu się faz zerowania płyty i wypalania. Wartość argumentów dla nice może także wymagać pewnej regulacji.

9.3.7 Wykonanie obrazu z posiadanej płyty CD

Niektóre płyty CD-R i komercyjne CD zawierają specjalne, błędne sektory, które uniemożliwiają ich kopiowanie przez dd (płyta Windows 98 jest jedną z nich). Pakiet cdrecord udostępnia polecenie readcd. Użyj go do skopiowania zawartości płyty do pliku. Jeśli to plik z danymi, zamontuj go i wykonaj df aby uzyskać jego rzeczywisty rozmiar. Podziel liczbę bloków przez 2 ( 1 blok = 1024 bajty) aby uzyskać ilość sektorów na CD ( 1 sektor = 2048 bajty). Uruchom readcd z niezbędnymi opcjami i użyj obrazu płyty do wypalenia następnej. 

     # readcd dev=target,lun,scsibusno # select function 11

Zwykle można ustawić wszystkie trzy parametry jako 0. Ilość sektorów podana przez readcd jest zazwyczaj zbyt duża, użyj podanej powyżej metody aby uzyskać dokładniejsze wyniki.

Powinno zostać zauważone, że użycie dd z płytami CD-ROM stwarza pewne problemy. Pierwsze uruchomienie dd spowoduje komunikat błędu i może wytworzyć krótszy obraz dysku, utraciwszy końcową jego część. Drugie uruchomienie dd może utworzyć większy obraz płyty ze ,,śmieciami'' dołączonymi na końcu, jeśli rozmiar danych nie został podany. Tylko drugie uruchomienie dd wraz z podaniem poprawnego rozmiaru danych, bez wyciągania CD, po otrzymaniu komunikatu błędu wydaje się działać poprawnie. Jeśli na przykład rozmiar obrazu płyty wyświetlony przez df wynosi 46301184 bloki, użyj dwukrotnie następującego polecenia aby otrzymać prawidłowy obraz (jest to informacja, uzyskana przeze mnie empirycznie): 

     # dd if=/dev/cdrom of=cd.img bs=2048 count=$((46301184/2))

9.3.8 Obrazy Debian CD

Aby otrzymać najnowsze informacje na temat płyt z Debianem, odwiedź stronę Debian CD.

Jeśli posiadasz szybkie połączenie internetowe, pomyśl o instalacji poprzez sieć, używając:

Jeśli nie posiadasz szybkiego połączenia z Internetem, pomyśl o zakupie płyt CD od dystrybutora CD.

Proszę, nie zajmuj niepotrzebnie łącza ściągając obraz standardowego CD, chyba że jesteś testerem płyt (nawet nową metodą jigdo).

Jedną z niewielu, godną uwagi płytą jest KNOPPIX - Live Linux Filesystem On CD. Z tą płytą uruchomisz w pełni działającego Debiana bez potrzeby instalowania go na twardym dysku.

9.3.9 Wykonywanie kopii systemu na płytach CD-R

Aby skopiować kluczowe pliki konfiguracyjne i dane na płyty CD-R, użyj przykładowego skryptu backup backup. Zobacz także Kopiowanie oraz archiwizacja całych katalogów, Rozdział 8.3 i Kopia różnicowa oraz synchronizacja danych, Rozdział 8.4.

9.3.10 Kopiowanie CD z muzyką

Nie testowane przeze mnie: 

     # apt-get install cdrecord cdparanoia
     # cdparanoia -s -B
     # cdrecord dev=0,0,0 speed=2 -v -dao -eject defpregap=1 -audio *.wav

albo, 

     # apt-get install cdrdao #disk at once
     # cdrdao read-cd --device /dev/cdrom --paranoia-mode 3 my_cd # read cd
     # cdrdao write --device /dev/cdrom --speed 8 my_cd    # wypal nowy CD

cdrdao wykonuje prawdziwą kopię (żadnych przerw, itp...)

9.4 X Window System

Środowisko X jest zapewnione dzięki Xfree86. Istnieją dwie główne wersje serwera X dostępne dla Debiana: Xfree86 Version 3.3 (XF3) i XFree86 Version serii 4.x (XF4), obie oparte o specyfikację X11R6 wg. X.Org.

Podstawowe informacje nt. X możesz uzyskać z X(7), LDP XWindow-User-HOWTO, oraz Remote X Apps mini-HOWTO. Informacje specyficzne dla Debiana, przeznaczone dla jego użytkowników, przeczytaj w /usr/share/doc/xfree86-common/FAQ.gz dostarczanym w pakiecie xfree86-common. Zawiera interesujące uwagi na temat przypisywania różnych funkcji do klawiszy autorstwa Brandena Robinsona.

X serwer, Rozdział 9.4.3
program na lokalnym hoście, zajmujący się wyświetlaniem X-ów na monitorze użytkownika, jest także odpowiedzialny za obsługę poleceń z klawiatury i myszy.
Klient X, Rozdział 9.4.4
program na (zdalnym lub lokalnym) hoście, który uruchamia oprogramowanie zgodne z X.

Zauważ, że jest to odwrócenie rozumienia słowa serwer i klient przyjętego w innych kontekstach.

Istnieje kilka dróg, aby ,,X serwer'' (strona wyświetlająca) przyjął zdalne połączenie od ,,klienta X'' (strona oprogramowania).

Wszystkie metody połączeń zdalnych, za wyjątkiem wykorzystywania ssh, wymagają włączonych połączeń TCP/IP w X serwerze. Zobacz Połączenie TCP/IP z X, Rozdział 9.4.6.

9.4.1 Pakiety związane z X system

Istnieje kilka (meta)pakietów, które zapewniają prostą instalację X Window System w Woodym.

x-window-system-core
Ten metapakiet dostarcza kluczowe składniki dla pojedynczej stacji roboczej, na której uruchomiony ma być X Window System. Dostarcza biblioteki, X serwer (xserver-xfree86), zestaw czcionek, jak również kilka podstawowych klientów X i programów użytkowych.
x-window-system
Ten metapakiet dostarcza praktycznie wszystkich składników X Window System rozwijanych przez XFree86 Project, jak również zbiór popularnych kiedyś dodatkowych programów. (Zauważ, że ten pakiet zależy od x-window-system-core, twm oraz xdm, tak więc w przypadku jego instalacji x-window-system-core nie musi zostać oddzielnie wyznaczony do zainstalowania)
xserver-common-v3
Pliki i programy użytkowe wspólne dla serwerów X XFree86 3.x (XF3)
xserver-*
Dodano pakiety serwera XF3, aby obsłużyć sprzęt z różnych powodów nie obsługiwany przez nowy serwer XF4. Niektóre stare karty ATI mach64 nie są obsługiwane przez XF4, zaś inne karty graficzne zawieszają się w wersji XF4 dostępnej wraz z Woodym, itp. (Aby obejrzeć dostępne pakiety wykonaj apt-cache search xserver-|less. Wszystkie z tych serwerów XF3 zależą od pakietu xserver-common-v3.)

W większości przypadków x-window-system jest odpowiednim pakietem do zainstalowania. (Jeśli chcesz logować się w trybie tekstowym, upewnij się że wyłączyłeś usługę xdm tak, jak opisano to w części Jak wyłączyć automatyczne uruchamianie Xów przy starcie?!, Rozdział 8.1.4.)

9.4.2 Pakiety ułatwiające wykrywanie sprzętu dla X Window

Aby wykryć swój sprzęt podczas konfiguracji X-ów, zainstaluj następujące pakiety przed instalacją X Window System:

9.4.3 X serwer

Zobacz XFree86(1x) aby uzyskać informację o X serwerze.

Uruchom X serwer z lokalnej konsoli: 

     $ startx -- :<display> vtXX
     e.g.:
     $ startx -- :1 vt8 -bpp 16
     ... uruchom na vt8 podłączonym do localhost:1 w trybie 16 bpp

Argumenty podane po -- są przekazywane X serwerowi.

Jeśli używasz skryptu ~/.xserverrc do konfigurowania uruchomienia X, pamiętaj aby wykonać exec na prawidłowym X serwerze. W przeciwnym wypadku może on wolno się uruchamiać i zamykać. Na przykład: 

     #!/bin/sh
     exec /usr/bin/X11/X -dpi 100 -nolisten tcp

9.4.3.1 Konfiguracja serwera XF4

Aby z(re)konfigurować serwer XF4, 

     # dpkg-reconfigure --priority=low xserver-common
     # dpkg-reconfigure --priority=low xserver-xfree86

co utworzy plik /etc/X11/XF86Config-4, po czym skonfiguruj X-y używając skryptu dexconf.

9.4.3.2 Konfiguracja serwera XF3

Aby z(re)konfigurować serwer XF3, 

     # dpkg-reconfigure --priority=low xserver-common-v3
     # dpkg-reconfigure --priority=low xserver-mach64

co utworzy plik /etc/X11/XF86Config, po czym skonfiguruj X-y używając skryptu xf86config-v3.

9.4.3.3 Ręczna konfiguracja X serwera.

Modyfikując ustawienia w zależności od swoich potrzeb nie zmieniaj zawartości pliku konfiguracyjnego pomiędzy liniami (XF4): 

     ### BEGIN DEBCONF SECTION
     [ciach]
     ### END DEBCONF SECTION

Zamiast tego dodaj własne opcje przed tym tekstem. Na przykład, aby użyć innej karty graficznej dodaj podobne linie na początku pliku: 

     Section "Device"
       Identifier        "Moje Urzadzenie"
       Driver            "ati"
       Option            "NoAccel"
     EndSection
     
     Section "Screen"
       Identifier  "Mój Ekran"
       Device      "Moje Urządzenie"
       Monitor     "Generic Monitor"
       DefaultDepth 24
       Subsection "Display"
         Depth       8
         Modes       "1280x960" "1152x864" "1024x768" "800x600" "640x480"
       EndSubsection
       Subsection "Display"
         Depth       16
         Modes       "1280x960" "1152x864" "1024x768" "800x600" "640x480"
       EndSubsection
       Subsection "Display"
         Depth       24
         Modes       "1280x960" "1152x864" "1024x768" "800x600" "640x480"
       EndSubsection
     EndSection
     
     Section "ServerLayout"
         Identifier        "Custom"
         Screen            "Mój Ekran"
         InputDevice       "Generic Keyboard" "CoreKeyboard"
         InputDevice       "Configured Mouse" "CorePointer"
     EndSection

9.4.4 Klient X

Większość klientów X może być uruchomiona poleceniem podobnym do: 

     client $ xterm -geometry 80x24+30+200 -fn 6x10 -display hostname:0 &

Dodatkowe argumenty oznaczają:

Domyślna wartość zmiennej displayname dla klientów X (oprogramowanie), może być ustawiona poprzez zmienną środowiskową DISPLAY. Można to osiągnąć przez np. uruchomienie następujących skryptów przed klientem X: 

     $ export DISPLAY=:0
        # Domyślne ustawienie, lokalna maszyna, pierwszy screen
     $ export DISPLAY=hostname.fulldomain.name:0.2
     $ export DISPLAY=localhost:0

Start Xów może być dostosowany do własnych potrzeb za pomocą ~/.xinitrc. Np: 

     xrdb -load $HOME/.Xresources
     xsetroot -solid gray &
     xclock -g 50x50-0+0 -bw 0 &
     xload -g 50x50-50+0 -bw 0 &
     xterm -g 80x24+0+0 &
     xterm -g 80x24+0-0 &
     twm

Tak jak opisano to w Personalizowanie sesji X., Rozdział 9.4.5.1, zastępuje to wszystko, co dzieje się podczas uruchomienia Xsession przez startx. Używaj ~/.xsession, a z powyższego sposobu korzystaj jedynie w ostateczności.

9.4.5 X session

Sesja X (X-serwer + klient X) może być rozpoczęta poprzez:

Tryb tekstowy może być udostępniony, jak to opisano w Jak wyłączyć automatyczne uruchamianie Xów przy starcie?!, Rozdział 8.1.4.

9.4.5.1 Personalizowanie sesji X.

Domyślny skrypt startowy /etc/X11/Xsession jest kombinacją /etc/X11/Xsession.d/50xfree86-common_determine-startup oraz /etc/X11/Xsession.d/99xfree86-common_start.

Na przebieg wykonania /etc/X11/Xsession wpływają ustawienia z /etc/X11/Xsession.options. Jego głównym zadaniem jest uruchomienie za pomocą exec pierwszego istniejącego programu znajdującego się na następującej liście:

  1. ~/.xsession lub ~/.Xsession, jeśli istnieje.
  2. /usr/bin/x-session-manager, jeśli istnieje.
  3. /usr/bin/x-window-manager, jeśli istnieje.
  4. /usr/bin/x-terminal-emulator, jeśli istnieje.

Dokładne znaczenie tych poleceń jest uzależnione od alternatywnych ustawień systemu Debian, opisanych w Alternatywne polecenia, Rozdział 6.5.3. Na przykład: 

     # update-alternatives --config x-session-manager
     ... lub
     # update-alternatives --config x-window-manager

Aby wybrać domyślny menedżer okien X, jednocześnie zachowując GNOME i KDE, zamień plik /etc/X11/Xsession.d/50xfree86-common_determine-startup z plikiem dostarczonym w drugim raporcie o błędzie na http://bugs.debian.org/168347 (mam nadzieję, że zostanie to szybko naprawione) i wyedytuj /etc/X11/Xsession.options jak następuje: 

     # /etc/X11/Xsession.options
     #
     # opcje konfiguracyjne dla /etc/X11/Xsession
     # Wyjaśnienie dostępnych opcji znajdziesz w Xsession.options(5)
     # Default enabled
     allow-failsafe
     allow-user-resources
     allow-user-xsession
     use-ssh-agent
     # Domyślnie wyłączone (włącz odkomentowując)
     do-not-use-x-session-manager
     #do-not-use-x-window-manager

Bez wspomnianych powyżej zmian w systemie pakiety gnome-session i kdebase zapewniają funkcjonalność menedżera sesji. Usunięcie ich, umożliwia ustawienie jako domyślnego innego menedżera okien.

W systemie, gdzie /etc/X11/Xsession.options zawiera linię allow-user-xsession bez poprzedzających jej znaków, każdy użytkownik, który stworzy ~/.xsession lub ~/.Xsession będzie mógł dostosować działanie /etc/X11/Xsession.

Ostatnie polecenie w pliku ~/.xsession powinno przyjmować formę: exec some-window/session-manager, aby uruchomić ulubiony menedżer sesji.

Dobry przykład skryptu ~/.xsession jest podany w /usr/share/doc/xfree86-common/examples/xsession.gz.

Używam tego skryptu do wybierania menedżera okien, dostępu do ekranu i obsługiwanego języka dla poszczególnych użytkowników. Przeczytaj także Uruchamianie konkretnych menedżerów okien/sesji., Rozdział 9.4.5.2, Uprawnienia administratora w X, Rozdział 9.4.11 i Przykład systemu dwujęzycznego (japoński EUC i ISO-8859-1), Rozdział 9.7.8.

Dodatkowe zasoby X dla poszczególnych użytkowników są przechowywane w ~/.Xresources, podczas gdy zasoby o zasięgu całego systemu są wymienione w /etc/X11/Xresources/*. Przeczytaj xrdb(1x).

Chcąc dostosować do swoich upodobań mapę klawiatury i funkcje klawiszy myszy w Xach, edytuj ~/.xmodmaprc. Przeczytaj xmodmap(1x).

9.4.5.2 Uruchamianie konkretnych menedżerów okien/sesji.

Podążając za wytycznymi, opisanymi w Personalizowanie sesji X., Rozdział 9.4.5.1, wybrany przez użytkownika menedżer sesji/okien może być uaktywniony poprzez zainstalowanie odpowiedniego pakietu i odpowiednie zmiany pod koniec pliku ~/.xsession. (Osobiście lubię blackbox/fluxbox z powodu ich prostego stylu i szybkości.):

Przeczytaj Window Managers for X.

9.4.5.3 Ustawianie środowisk KDE/GNOME

Aby otrzymać w pełni funkcjonalne środowiska KDE lub GNOME, przydatne są poniższe metapakiety:

Instalacja tych pakietów za pomocą narzędzi korzystających ze zmiennych recommends, takich jak dselect i aptitude, zaopatrzy Cię w większy wybór oprogramowania niż instalacja tylko za pomocą apt-get.

Jeśli chcesz logować się w trybie tekstowym wyłącz menedżera wyświetlania X, takiego jak kdm, gdm, i wdm, które mogą zostać zainstalowane poprzez zależności, jak opisano to w Jak wyłączyć automatyczne uruchamianie Xów przy starcie?!, Rozdział 8.1.4.

Jeśli GNOME ma się uruchamiać domyślnie, zamiast KDE, upewnij się jak właściwie skonfigurować x-session-manager, co opisano w Alternatywne polecenia, Rozdział 6.5.3.

9.4.6 Połączenie TCP/IP z X

Ponieważ zdalne połączenie TCP/IP bez szyfrowania można stosunkowo łatwo podsłuchiwać, domyślne ustawienia X w aktualnej wersji systemu Debian nie udostępnia gniazda TCP/IP. Rozważ użycie ssh, jeśli zależy Ci na zdalnym połączeniu ( zobacz Zdalne połączenie z X: ssh, Rozdział 9.4.8).

Metoda opisana tutaj nie jest zalecana, chyba że stosowana jest w bardzo bezpiecznym środowisku, za dobrym firewallem i tylko wtedy jeśli wszyscy użytkownicy są godni zaufania. Użyj tego polecenia, aby sprawdzić obecne ustawienia X serwera dotyczące gniazd TCP/IP: 

     # find /etc/X11 -type f -print0 | xargs -0 grep nolisten
     /etc/X11/xinit/xserverrc:exec /usr/bin/X11/X -dpi 100 -nolisten tcp

Usuń -nolisten aby przywrócić nasłuch poprzez TCP/IP.

9.4.7 Zdalne połączenie z X: xhost

xhost umożliwia dostęp wyznaczonym hostom. Jest to bardzo niebezpieczne. Poniższa linia wyłącza sprawdzanie hostów i pozwala na połączenie skądkolwiek, jeśli dozwolone są połączenia TCP/IP ( przeczytaj Połączenie TCP/IP z X, Rozdział 9.4.6): 

     $ xhost +

Możesz ponownie uaktywnić sprawdzanie hostów poprzez: 

     $ xhost -

xhost nie rozróżnia użytkowników na zdalnych maszynach. Oprócz tego adresy hostów mogą być oszukane (spoofing).

Powinno unikać się tej metody, szczególnie jeśli jesteś podłączony do sieci niegodnej zaufania (np. PPP dialup ). Przeczytaj xhost(1x).

9.4.8 Zdalne połączenie z X: ssh

ssh zapewnia bezpieczny sposób połączenia lokalnego X serwera z programem uruchomionym na zdalnej maszynie.

Metoda ta umożliwia wyświetlanie wyjścia zdalnego klienta X, jak gdyby komunikował się on lokalnie poprzez gniazda UNIX.

9.4.9 xterm

Dowiedz się wszystkiego o xterm: http://dickey.his.com/xterm/xterm.faq.html.

9.4.10 Baza danych zasobów X

Dużo starszych programów dla X, jak xterm, używa bazy danych zasobów X do konfiguracji własnego wyglądu. Plik ~/.Xresources jest używany do przechowywania specyfikacji zasobów użytkownika. Jego zawartość jest automatycznie dołączana do domyślnych zasobów X podczas logowania.

Oto parę przydatnych ustawień dla twojego pliku ~/.Xresources: 

     ! Ustaw czcionkę do bardziej czytelnego rozmiaru 9x15
     XTerm*font: 9x15
     
     ! Wyświetl pasek przewijania
     XTerm*scrollBar: true
     
     ! Ustaw rozmiar bufora na 1000 linii
     XTerm*saveLines: 1000

Aby zmiany te weszły w życie natychmiast, dodaj je do bazy danych zasobów poleceniem: 

     xrdb -merge ~/.Xresources

9.4.11 Uprawnienia administratora w X

Jeśli program z GUI musi być uruchomiony z uprawnieniami administratora użyj następującej procedury.Nigdy nie uruchamiaj X serwera bezpośrednio z konta roota, aby uniknąć problemów z bezpieczeństwem.

Uruchom X serwer jako zwykły użytkownik i otwórz okno programu xterm. Potem: 

     $ XAUTHORITY=$HOME/.Xauthority
     $ export XAUTHORITY
     $ su root
     Password:*****
     # printtool &

Używając tego sposobu by zyskać prawa użytkownika innego niż root, upewnij się, że ~/.Xauthority jest dostępny do odczytu dla grupy tego użytkownika.

Aby zautomatyzować te sekwencje poleceń, utwórz plik ~/.xsession na koncie użytkownika zawierający linie: 

     # To sprawia, że X-y działają, kiedy za pomocą su staję się root'em.
     if [ -z "$XAUTHORITY" ]; then
             XAUTHORITY=$HOME/.Xauthority
             export XAUTHORITY
     fi
     unset XSTARTUP
     # Jeśli jakieś menedżery okien/sesji są wybrane, odkomentuj następujące
     # linie i dostosuj je do swoich potrzeb.
     #XSTARTUP=/usr/bin/blackbox
     # To uruchomi program x-window/session-manager
     if [ -z "$XSTARTUP" ]; then
       if [ -x /usr/bin/x-session-manager ]; then
         XSTARTUP=x-session-manager
       elif [ -x /usr/bin/x-window-manager ]; then
         XSTARTUP=x-window-manager
       elif [ -x /usr/bin/x-terminal-emulator ]; then
         XSTARTUP=x-terminal-emulator
       fi
     fi
     # Uruchom automatycznie wybrany menedżer okien/sesji X
     exec $XSTARTUP

Następnie uruchom su (nie su -) w oknie programu xterm. Teraz programy uruchamiane z tego xterma będą wyświetlać się temu użytkownikowi, podczas gdy pracować będą z prawami administratora. Działa to tak długo, jak długo domyślny plik /etc/X11/Xsession jest wykonywany. Jeśli użytkownik zmienił swoje środowisko edytując ~/.xinit lub ~/.xsession, to wymieniona zmienna środowiskowa XAUTHORITY musi być w nich odpowiednio zmieniona.

Opcjonalnie, sudo może być wykorzystane dla zautomatyzowania tej sekwencji poleceń: 

     $ sudo xterm
     ... lub
     $ sudo -H -s

W tym wypadku plik /root/.bashrc powinien zawierać: 

     if [ $SUDO_USER ]; then
         sudo -H -u $SUDO_USER xauth extract - $DISPLAY | xauth merge -
     fi

Działa to poprawnie nawet gdy katalog domowy użytkownika jest na NFS, ponieważ root nie odczytuje jego .Xauthority.

Jest kilka pakietów przeznaczonych specjalnie dla tego celu: kdesu, gksu, gksudo, gnome-sudo, i xsu. Parę innych metod może być użytych do osiągnięcia podobnych rezultatów: utworzenie dowiązania symbolicznego z pliku /root/.Xauthority do użytkownika, użycie skryptu sux; lub wpisanie ,,xauth merge ~USER_RUNNING_X/.Xauthority'' w plikach startowych administratora.

Przeczytaj więcej na debian-devel mailing list.

9.4.12 Czcionki TrueType dla X

Standardowy xfs z XFree86-4 poprawnie współpracuje z czcionkami TrueType. Jeśli natomiast korzystasz z XFree86-3 musisz zainstalować osobny pakiet, taki jak xfs-xtt.

Musisz upewnić się, że wszystkie programy, które mają korzystać z czcionek TrueType zostały połączone z libXft lub libfreetype (prawdopobnie nie musisz się o to martwić, jeśli korzystasz z prekompilowanych pakietów .deb).

Pamiętaj aby zainstalować wymagane czcionki i wygenerować pliki fonts.{scale,dir}, aby mogły zostać zaindeksowane i użyte.

Ponieważ wybór Wolnych czcionek jest dosyć ograniczony, dobrym rozwiązaniem może być równoczesna instalacja ich komercyjnych odpowiedników. Aby uczynić ich instalację łatwiejszą, stworzono kilka pakietów:

Będziesz miał naprawdę duży wybór czcionek, jeśli połączysz użycie swoich Wolnych czcionek z innymi, komercyjnymi.

9.4.13 Przeglądarka WWW (graficzna)

Jest kilka graficznych przeglądarek stron WWW w Woodym:

Wersja pakietu mozilla musi odpowiadać wersji wymaganej przez pakiet galeon. Chociaż różnią się one interfejsem użytkownika, to korzystają z tego samego mechanizmu renderowania stron HTML Gecko.

Wtyczki dla przeglądarek takich, jak mozilla i galeon mogą być uaktywnione poprzez ręczną instalację odpowiednich plikow ,,*.so'' w katalogu z wtyczkami i ponowne uruchomienie przeglądarki.

Popularne wtyczki:

9.5 SSH

SSH (Secure SHell) zapewnia bezpieczny sposób połączeń internetowych. Wersja SSH stanowiąca wolne oprogramowanie nazywa się OpenSSH i jest dostępna w systemie Debian jako pakiet ssh.

9.5.1 Podstawy.

Najpierw zainstaluj serwer i klienta OpenSSH. 

     # apt-get update && apt-get install ssh

Wymagany jest wpis non-US w /etc/apt/source.list. Jeśli serwer OpenSSH ma być uruchamiany, to nie może istnieć plik /etc/ssh/sshd_not_to_be_run.

SSH zapewnia dwa protokoły identyfikacji:

Jeśli używasz Woodiego lub systemu innego niż Debian, to zwróć uwagę na te różnice.

Przeczytaj /usr/share/doc/ssh/README.Debian.gz, ssh(1), sshd(8), ssh-agent(1), i ssh-keygen(1) dla dalszych informacji.

Główne pliki konfiguracyjne to:

Rozpoczęcie połączenia przez klienta ssh. 

     $ ssh username@hostname.domain.ext
     $ ssh -1 username@hostname.domain.ext # Wymusza używanie SSH w wersji 1  
     $ ssh -1 -o RSAAuthentication=no -l username foo.host
         # wymusza używanie haseł SSH1
     $ ssh -o PreferredAuthentications=password -l username foo.host
         # wumusza używanie haseł SSH2

Z punktu widzenia użytkownika ssh działa jako sprytniejszy i bezpieczniejszy odpowiednik programu telnet ( nie zarzuci nas np. ^]).

9.5.2 Przekierowywanie portów – tunelowanie dla SMTP/POP3

Aby utworzyć potok łączący port 25 komputera zdalny-serwer i port 4025 na komputerze lokalnym, oraz potok łączący port 110 komputera zdalny-serwer z portem 4110 lokalnej maszyny, poprzez ssh, wykonaj na lokalnej maszynie: 

     # ssh -q -L 4025:zdalny-serwer:25 4110:zdalny-serwer:110 \
                użytkownik@zdalny-serwer

Jest to bezpieczny sposób na nawiązywanie połączenia z serwerami SMTP/POP3 w Internecie. Ustaw AllowTcpForwarding na yes w pliku /etc/ssh/sshd_config zdalnego komputera.

9.5.3 Połączenia z mniejszą ilością haseł

Można uniknąc konieczności pamiętania hasła dla każdego używanego zdalnego komputera używając RSAAuthentication (protokół SSH1) lub PubkeyAuthentication (protokół SSH2).

Na zdalnym systemie ustaw odpowiednio pozycje ,,RSAAuthentication yes'' lub ,,PubkeyAuthentication yes'', w /etc/ssh/sshd_config.

Następnie wygeneruj klucze identyfikacyjne lokalnie i zainstaluj klucz publiczny na zdalnym systemie: 

     $ ssh-keygen          # RSAAuthentication: klucz RSA1 dla SSH1
     $ cat .ssh/identity   | ssh użytkownik1@zdalny \
             "cat - >>.ssh/authorized_keys"
     ...
     $ ssh-keygen -t rsa   # PubkeyAuthentication: Klucz RSA dla SSH2
     $ cat .ssh/id_rsa.pub | ssh użytkownik1@zdalny \
             "cat - >>.ssh/authorized_keys"
     ...
     $ ssh-keygen -t dsa   # PubkeyAuthentication: klucz DSA dla SSH2
     $ cat .ssh/id_dsa.pub | ssh użytkownik1@zdalny \
             "cat - >>.ssh/authorized_keys"

Można później zmienić hasło za pomocą polecenia ,,ssh-keygen -p''. Sprawdź ustawienia testując połączenie. W razie nieprawidłowości skorzystaj z polecenia ,,ssh -v''.

Możesz dodać opcje do pozycji w authorized_keys, aby ograniczyć uprawnienia hostów i użyć odpowiedniego polecenia. Po dalsze informacje sięgnij do sshd(8).

Zauważ, że SSH2 obsługuje HostbasedAuthentication. Aby uaktywnić ten mechanizm, musisz zmienić wartość zmiennej HostbasedAuthentication na yes zarówno w pliku /etc/ssh/sshd_config po stronie serwera, jak i w plikach /etc/ssh/ssh_config lub $HOME/.ssh/config na komputerze klienta.

9.5.4 Inne klienty SSH

Istnieje parę klientów SSH na platformy inne niż Unix.

Windows
puTTY (GPL)
Windows (cygwin)
SSH w cygwin (GPL)
Macintosh Classic
macSSH (GPL) [Zauważ, że Mac OS X zawiera OpenSSH; użyj ssh w aplikacji Terminala]

Zobacz także SourceForge.net, site documentation, ,,6. CVS Instructions''.

9.5.5 SSH agent

Bezpieczniej jest chronić swój klucz SSH hasłem. Jeśli nie zostało ono ustawione, użyj polecenia ssh-keygen -p aby to zmienić.

Umieść swój klucz publiczny (np ~/.ssh/id_rsa.pub) w pliku ~/.ssh/authorized_keys na zdalnym hoście, używając połączenia opartego o hasła, tak jak to opisano w Połączenia z mniejszą ilością haseł, Rozdział 9.5.3. 

     $ ssh-agent bash # lub uruchom zamiast tego  zsh/tcsh/pdksh
     $ ssh-add ~/.ssh/id_rsa
     Enter passphrase for /home/osamu/.ssh/id_rsa:
     Identity added: /home/osamu/.ssh/id_rsa (/home/osamu/.ssh/id_rsa)
     $ scp foo user@remote.host:foo
      ... nie potrzebne tu jest moje hasło :-)
     $^D
      ... przerywanie sesji ssh-agent

Dla X-serwera, standardowe skrypty startowe systemu Debian uruchamiają ssh-agent jako proces macierzysty. Musisz więc jedynie uruchomić jednokrotnie ssh-add.

Dla dalszych informacji przeczytaj ssh-agent(1) i ssh-add(1).

9.5.6 Problemy

Jeśli masz problemy, sprawdź prawa dostępu do plików konfiguracyjnych i uruchom ssh z opcją ,,-v''.

Użyj parametru ,,-P'' jeśli jesteś rootem i masz problem z firewallem; pozwala to uniknąć korzystania z portów 1–1023.

Jeśli zdalne połączenie ssh nagle przestaje działać, może być to spowodowane działaniami administratora, a najbardziej, prawdopodobną zmianą w host_key. Po upewnieniu się, że nie jest to jednak sprytna próba włamania poprzez podszywanie się za zdalnej maszyny, możesz odzyskać połączenie usuwając pozycje host_key z $HOME/.ssh/known_hosts na lokalnej maszynie.

9.6 Programy pocztowe

Konfiguracja poczty dzieli się na 3 kategorie:

9.6.1 Mail transport agent (MTA)

Aby mieć w pełni wyposażony MTA użyj exim. Zasoby:

Jeśli troszczysz się o bezpieczeństwo, to jedyną rozsądną alternatywą jest postfix. sendmail i qmail, są również dostępne jako pakiety systemu Debian, ale ich używanie nie jest polecane.

Jeśli nie potrzebujesz ,,relay capability'' MTA, jak to jest w przypadku np. laptopów, możesz rozważyć użycie rozwiązań mniejszego kalibru:

Obecnie uważam, że exim jest bardziej odpowiedni nawet dla mojej stacji roboczej, będącej właśnie laptopem.

Musisz usunąć exim aby zainstalować w/w pakiety, gdyż zachodzi pomiędzy nimi konflikt: 

     # dpkg -P --force-depends exim
     # apt-get install nullmailer         # lub ssmtp

9.6.1.1 Podstawowa konfiguracja Exima

Aby używać exim jako MTA, ustaw odpowiednie opcje w: 

     /etc/exim/exim.conf     ,,eximconfig''  tworzenie i edycja
     /etc/inetd.conf         zakomentuj smtp by używać serwera exim w trybie demon
     /etc/email-addresses    Dodawanie listy fałszywych adresów
     sprawdź filtry, używając exim -brw, -bf, -bF, -bV, ... etc.

9.6.1.2 Wyłapywanie poczty adresowanej do nie istniejących adresów (Exim)

W /etc/exim/exim.conf (Woody lub później), w części DIRECTORS, pod koniec (za 'lokalny użytkownik: przekierowanie') dodaj przekierowanie pasujące do wszystkich adresów, które poprzednie przekierowania nie mogły objąć (przez Miquela van Smoorenburga): 

     catchall:
       driver = smartuser
         new_address = webmaster@mydomain.com

Jeśli chce się mieć bardziej szczegółowy opis każdej wirtualnej domeny itp. dodaj następujące linie pod koniec pliku /etc/exim/exim.conf (nie sprawdzone). 

     *@yourdomain.com ${lookup{$1}lsearch*{/etc/email-addresses} \
             {$value}fail} T

Następnie umieść pozycje ,,*'' w pliku /etc/email-addresses.

9.6.1.3 Zamiana adresów dla wychodzącej poczty (Exim)

Selektywna zamiana adresów dla wychodzącej poczty, aby otrzymać poprawnie nagłówki ,,From: '', może być osiągnięta w programie exim dzięki odpowiedniej konfiguracji pod koniec pliku /etc/exim/exim.conf: 

     *@komp1.gdzieś.dyndns.org \
       "${if eq {${lookup{$1}lsearch{/etc/passwd}{1}{0}}} {1}  \
        {$0}{$1@gdzieś.dyndns.org}}"  frFs

Ta regułka zamienia wszystkie adresy pasujące do *@komp1.gdzieś.dyndns.org.

  1. Najpierw sprawdza w pliku /etc/password czy część lokalna ($1) jest użytkownikiem czy nie.
  1. Jeśli to lokalny użytkownik, przepisuje adres w takiej postaci w jakiej występował.
  1. Jeśli nie, podmienia nazwę domeny.

9.6.1.4 Autoryzacja SMTP w Eximie

Niektórzy usługodawcy SMTP, jak np. yahoo.com, wymagają autoryzacji SMTP. Skonfiguruj /etc/exim/exim.conf następująco: 

     remote_smtp:
       driver = smtp
       authenticate_hosts = smtp.mail.yahoo.com
     ...
     
     smarthost:
       driver = domainlist
       transport = remote_smtp
       route_list = "* smtp.mail.yahoo.com bydns_a"
     ...
     
     plain:
       driver = plaintext
       public_name = PLAIN
       client_send = "^cmatheson3^this_is_my_password"

Nie zapomnij o dwóch znakach cudzysłowia w ostatniej lini

9.6.2 Fetchmail

fetchmail jest uruchamiany w trybie demona, aby pobrać pocztę z konta POP3 u ISP do lokalnego systemu pocztowego. Konfiguracja: 

     /etc/init.d/fetchmail   
     /etc/rc?.d/???fetchmail uruchom update-rc.d fetchmail default priority 30
     /etc/fetchmailrc        plik konfiguracyjny (chown 600, własność fetchmaila)

Uruchomienie fetchmaila jako demona wywoływanego ze skryptu init.d w Potato może być kłopotliwe (w Woodym jest już inaczej). Zobacz przykładowe skrypty.

Jeśli nagłówki poczty elektronicznej są zanieczyszczone znakiem ^M z winy Twojego ISP, dodaj ,,stripcr'' do opcji w pliku $HOME/.fetchmailrc: 

     options fetchall no keep stripcr

9.6.3 Procmail

procmail spełnia rolę lokalnego MDA oraz programu filtrującego. Należy stworzyć plik $HOME/.procmailrc dla każdego konta, które z niego korzysta. Przykłady _procmailrc

9.6.4 Mutt

Użyj mutt jako czytnika poczty ( mail user agent (MUA)) w połączeniu z vim. Dostosuj do własnych potrzeb edytując plik~/.muttrc; na przykład: 

     # używaj trybu wizualnego i ,,gq'' do formatowania cytatów
     set editor="vim -c 'set tw=72 et ft=mail'"
     #
     # usuwanie nagłówków wzięte z podręcznika (Sven's Draconian header weeding)
     #
     ignore *
     unignore from: date subject to cc
     unignore user-agent x-mailer
     hdr_order from subject to cc date user-agent x-mailer
     auto_view application/msword
     ....

Użyj następujących wpisów w plikach /etc/mailcap lub $HOME/.mailcap, aby przeglądać załączniki w formatach HTML i MS Word. 

     text/html; lynx -force_html %s; needsterminal;
     application/msword; /usr/bin/antiword '%s'; copiousoutput;
     description="Microsoft Word Text"; nametemplate=%s.doc

9.7 Lokalizacja i obsługa obcych języków.

Debian jest projektem międzynarodowym, obsługującym rosnącą ilość języków itp. Ta część wymieni kilka obszarów różnic językowych, które Debian obecnie obsługuje. Następne zaś skupią się na lokalizacji, procesie uzyskania wejścia i wyjścia programów w wybranym języku, jak również stosowania wybranych konwencji drukowania daty, liczb i symboli monetarnych, jak również innych różnic, jakie mogą występować na skutek stosowania systemu Debian w Twoim regionie.

9.7.1 Podstawy

Jest kilka aspektów lokalizowania systemu Debian i obsługi języków narodowych.

9.7.1.1 Klawiatura

Debian jest rozpowszechniany z blisko dwoma tuzinami map klawiatur. W Woodym możesz zmienić ustawienia klawiatury poprzez:

9.7.1.2 Dane

Szeroka gama oprogramowania dostępnego jako pakiety Debiana wspiera obsługę znaków graficznych różnych od standardu US-ASCII poprzez zmienną środowiskową LC_CTYPE, udostępnianą przez mechanizm locale w glibc

9.7.1.3 Wyświetlanie

X-y mogą wyświetlać każde kodowanie, włączając UTF-8, i obsługują wszystkie czcionki. Zawierają się w tym nie tylko wszystkie czcionki 8-bitowe, ale także 16-bitowe - np. chińska, japońska czy koreańska. Obsługa wielobajtowych zestawów znaków przy wprowadzaniu danych jest zapewniona przez mechanizm XIM. Zobacz Przykład systemu dwujęzycznego (japoński EUC i ISO-8859-1), Rozdział 9.7.8.

Wyświetlanie japońskiego kodu EUC jest także możliwe w konsoli graficznej, poprzez pakiet kon2. Jest także alternatywny program, używający konsoli framebuffera, pakiet jfbterm. W tych środowiskach sposób zapewnienia wejścia kompatybilnego z językiem japońskim musi być zapewniony przez programy użytkowe. Użyj pakietu egg dla Emacsa lub jvim dla Vima.

9.7.1.4 Tłumaczenie

Dostępne są tłumaczenia wielu komunikatów i dokumentów wyświetlanych w systemie Debian takich, jak komunikaty błędów, standardowe wyjście programów, menu oraz strony podręcznika systemowego. Obecnie istnieją strony podręcznika w języku niemieckim, hiszpańskim, fińskim, francuskim, węgierskim, włoskim, japońskim, koreańskim, polskim, portugalskim, chińskim oraz rosyjskim - wszystkie one są dostępne w pakietach manpages-LANG (gdzie LANG jest dwuliterowym kodem ISO kraju. Użyj apt-cache search manpages-|less aby otrzymać listę dostępnych pakietów.)

Aby korzystać z przetłumaczonych stron podręcznika, użytkownik musi ustawić zmienną środowiskową LC_MESSAGES na odpowiednią wartość. W przypadku języka włoskiego LC_MESSAGES musi zostać ustawione na it. Wtedy man będzie szukał włoskiego tłumaczenia w pliku /usr/share/man/it/.

9.7.2 Locales

Debian oferuje mechanizm locale. Pozwala on programom na dostosowanie wyjścia i możliwości w zależności od ustawień systemowych takich, jak używany zestaw znaków, format wyświetlania daty i godziny, symbol waluty itp. Na przykład, zakładając występowanie zarówno American English oraz French locales w Twoim systemie, komunikat błędu może być wyświetlany w wielu językach: 

     $ LANG="en_US" cat foo
     cat: foo: No such file or directory
     $ LANG="fr_FR" cat foo
     cat: foo: Aucun fichier ou répertoire de ce type

Glibc oferuje tą funkcjonalność dla programów jako bibliotekę. Zobacz locale(7).

9.7.3 Aktywacja wsparcia locale

Debian nie jest instalowany z wszystkimi możliwymi prekompilowanymi wersjami locales . Sprawdź plik /usr/lib/locale, aby zobaczyć, które locale (poza domyślnym ,,C''), są obecne w Twoim systemie. Jeśli potrzebujesz takiego, który nie jest dostępny masz dwie możliwości:

9.7.4 Uaktywnienie określonego locale.

Następujące zmienne środowiskowe są używane, aby dostarczyć ustawień locale dla programów:

  1. LANGUAGE: Ta zmienna składa się z oddzielonej dwukropkami listy locale w porządku ważności. Używaj wyłącznie, jeśli POSIX locale jest ustawione do wartości innej niż ,,C'' [w Woodym; wersja Potato jest zawsze ważniejsza od POSIX locale]. (rozszerzenie GNU)
  1. LC_ALL: Jeśli nie przyjmuje wartości NULL, wartość ta jest użyta dla categories. (POSIX.1) Zwykle ,,'' (null).
  1. LC_*: Jeśli nie przyjmuje wartości NULL, wartość ta jest użyta dla odpowiedniej kategorii (POSIX.1). Zwykle ,,C''.

    Dostępne zmienne LC_*:

  1. LANG: Jeśli nie przyjmuje wartości NULL i LC_ALL jest niezdefiniowane, wartość wszystkich niezdefiniowanych kategorii LC_* jest ustawiana na tą wartość. (POSIX.1) Zwykle ,,C''.

Zauważ, że niektóre programy (np. Netscape 4) ignorują ustawienia LC_*.

Program locale może wyświetlać ustawienia locale i dostępne locale; przeczytaj locale(1). (Zapamiętaj: locale -a podaje wszystkie locale, o których istnieniu wie; nie oznacza to, że wszystkie są dostępne! Zobacz Aktywacja wsparcia locale, Rozdział 9.7.3.)

9.7.5 Format daty ISO 8601

Locale obsługuje międzynarodowy standard formatu daty yyyy-mm-dd (ISO 8601) poprzez locale en_DK, — Angielski w Danii, co jest żartem :-) Wydaje się działać jedynie w trybie tekstowym w ls.

9.7.6 Przykład dla US (ISO-8859-1)

Dodaj poniższe linie do pliku ~/.bash_profile: 

     LC_CTYPE=en_US.ISO-8859-1
     export LC_CTYPE

9.7.7 Przykład dla Francji, z walutą Euro (ISO-8859-15)

Dodaj poniższe linie do pliku ~/.bash_profile: 

     LANG=fr_FR@euro
     export LANG
     LC_CTYPE=fr_FR@euro
     export LC_CTYPE

Skonfiguruj klawiaturę jako francuskie ,,AZERTY'', jak to opisano w Klawiatura, Rozdział 9.7.1.1 i dodaj francuskie strony podręcznika systemowego instalując manpages-fr. Prawy Alt w US to Alt-Gr w Europie. Naciśnięcie tych klawiszy razem z innymi tworzy liczne znaki diakrytyczne oraz znaki specjalne. Np Alt-Gr+E odpowiada za znak Euro.

Większość języków zachodnio-europejskich może być skonfigurowana podobnie.

Zobacz Debian Euro HOWTO, jak dodać obsługę nowej waluty Euro oraz Utiliser et configurer Debian pour le franciçais po więcej informacji w języku francuskim.

9.7.8 Przykład systemu dwujęzycznego (japoński EUC i ISO-8859-1)

Postawmy system dwujęzyczny: ja_JP.eucJP (japoński EUC, tradycyjne japońskie środowisko uniksowe) w X-ach z angielskimi komunikatami oraz datami w formacie ISO, oraz en_US.ISO-8859-1 (prawie wszystkie ASCII z obsługą akcentowanych znaków) w trybie tekstowym.

Zobacz także SuSE pages for CJK.

9.7.9 Przykład UTF-8 w X

Każdy będzie tego potrzebował w przyszłości. Zobacz The Unicode HOWTO.

9.7.10 Przykład UTF-8 w terminalu framebuffer

Wsparcie UTF-8 na terminalu FB jest zapewnione przez bterm używany w debian-installer.

9.7.11 Poza locale

Kiedy po raz pierwszy starasz się skonfigurować narodowe środowisko językowe zastanów się nad użyciem tasksel lub aptitude, aby dowiedzieć się jakie pakiety są instalowane, wybierając odpowiadające im funkcje lokalizacyjne. Wybór pakietów jest przydatny nawet w systemie wielojęzycznym. Jeśli napotkasz konflikty podczas instalacji z Twoim ostrożnie skonfigurowanym systemem, unikaj instalowania pakietu powodującego konflikt. Możliwe, że będziesz musiał użyć update-alternative aby przywrócić oryginalny stan dla niektórych poleceń, gdyż instalowane mogły mieć wyższy priorytet od istniejących.

Ważne nowe programy używają glibc 2.2 i przeważnie są umiędzynarodowione. Więc specjalnie zlokalizowane wersje, jak jvim dla VIM, mogą nie być potrzebne, gdyż wymagana funkcjonalność jest oferowana przez wersję 6.0 vima w X-ach. Chociaż z tym różnie bywa. Np. jvim posiada wersję skompilowaną z bezpośrednim wsparciem dla japońskiej metody wejściowej (canna) nawet w terminalu tekstowym i lepiej rozwiązuje niektóre problemy specyficzne dla japońskiego, więc wciąż możesz na niego reflektować :-)

Programy mogą potrzebować konfiguracji wykraczającej poza locale aby zapewnić komfortowe środowisko pracy. Pakiet language-env i jego polecenie set-language-env w istotny sposób ułatwiają ten proces.

Zobacz także dokument o internacjonalizacji, Introduction to i18n. Przeznaczony jest głównie dla programistów, ale przydatny może być również dla administratorów.

[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference
Część 10 - Tworzenie bramy sieciowej z systemem Debian

Debian oferuje oprogramowanie ogólnego przeznaczenia do uruchomienia bramki sieciowej, która obsługuje NAT, pocztę, DHCP, buforowanie DNS, buforowanie zapytań HTTP (proxy), CVS, NFS i zasoby Samba dla domowej sieci lokalnej. Przeczytaj Netfilter, gdzie jest opisanych wiele problemów z konfiguracją sieci.

10.1 Konfiguracja sieci

10.1.1 Konfiguracja stacji sieciowej przeznaczonej na bramę

Sieć lokalna używa adresów IP z puli prywatnych adresów sieciowych po to, by zapobiec kolizjom adresów z tymi używanymi w Internecie. 

     Klasa A: 10.0.0.0                    z maską 255.0.0.0
     Klasa B: 172.16.0.0 - 172.31.0.0     z maską 255.255.0.0
     Klasa C: 192.168.0.0 - 192.168.255.0 z maską 255.255.255.0

Debian używa pliku /etc/network/interfaces do konfiguracji IP.

Na przykład, jeśli eth0 łączy Cię z Internetem z wykorzystaniem adresu IP pobieranego przez DHCP, a eth1 łączy Cię z siecią lokalną (LAN), plik /etc/network/interfaces wygląda następująco (w przypadku Woodiego lub nowszej dystrybucji): 

     auto eth0
     iface eth0 inet dhcp
     
     auto eth1
     iface eth1 inet static
     address 192.168.1.1
     network 192.168.1.0
     netmask 255.255.255.0
     broadcast 192.168.1.255

Wprowadź poniższe polecenie, by uaktualnić konfigurację sieciową używając nowego pliku /etc/network/interfaces: 

     # /etc/init.d/networking restart

Pamiętaj: Plik /etc/network/interfaces z Woodiego (i późniejszych wersji) nie jest kompatybilny z podobnym plikiem z Potato. (Taka sama sytuacja może zaistnieć między Woody a Sarge.)

Jeśli system używa karty sieciowej PCMCIA, należy skonfigurować sieć w pliku /etc/pcmcia/network.opts (dotyczy tylko Potato). W Woodym ten problem został rozwiązany.

Jeśli nie jesteś pewien, przyjrzyj się wynikowi poniższych poleceń: 

     # ifconfig
     # cat /proc/pci
     # cat /proc/interrupts
     # dmesg|more

Czasami przy łączach DSL (PPPoE) są problemy z MTU. Szczegółowe informacje znajdują się w LDP DSL-HOWTO. Jeśli masz problemy z niektórymi stronami, zobacz Dziwne kłopoty z dostępem do witryn WWW., Rozdział 3.7.5.

10.1.2 Lista ,,do zrobienia'' konfiguracji sieci

Typowy zestaw programów: 

     # apt-get install nfs samba dhcpd dhcp-client bind squid procmail fetchmail 
     # apt-get install ssh cvs

Następnie przyjrzyj się następującym plikom: 

     /etc/init.d/dhcpd       (zmodyfikuj, by mieć tylko LAN = eth1)
     /etc/host.allow         (ALL: 192.168.0.0/16 127.0.0.0/8) dla NFS
     /etc/exports            (potrzebny dla NFS)
     /etc/bind/db.192.168.1  (dodaj)
     /etc/bind/db.lan        (dodaj)
     /etc/bind/named.conf    (zmodyfikuj)
     /etc/resolv.conf        (zmodyfikuj)
     /etc/hosts
     /etc/dhcpd.conf         (zmodyfikuj dla LAN = eth1)
     /etc/dhclient.conf      (zmodyfikuj by wymusić lokalny DNS)
     /etc/samba/smb.conf
     /etc/exim/exim.conf
     /etc/mailname
     /etc/aliases
     /etc/squid.conf         (dodaj adresy IP wszystkich dozwolonych hostów)

bind tworzy lokalny serwer buforujący DNS i zmienia adres serwera DNS na localhost. Przyjrzyj się plikowi /etc/resolv.conf: 

     nameserver 127.0.0.1
     search lan.aokiconsulting.com

10.2 Konfiguracja Netfilter

Projekt netfilter/iptables jest podsystemem ściany ogniowej dla Linuksa 2.4 i nowszych. Udaj się na stronę Netfilter, gdzie opisano i wyjaśniono wiele zagadnień dotyczących konfiguracji sieciowej.

10.2.1 Netfilter - podstawy

Netfilter przetwarza pakiety przy użyciu pięciu wbudowanych łańcuchów: PREROUTING, INPUT, FORWARD, OUTPUT i POSTROUTING. 

                     decyzja
                     routingu
     IN ------> PRE ---> ------> FORWARD -----> ----> POST -----> OUT
     interfejs  ROUTING  \       śledzenie    /       ROUTING     interfejs
                DNAT     |       połączeń     ^       SNAT
                REDIRECT |                    |      MASQUERADE
                         v                    |
                       INPUT                OUTPUT
                         | filtrowanie        ^ filtrowanie,DNAT
                         v                    |
                         \--> Lokalny Proces--/
                                 program przestrzeni użytkownika

10.2.2 Tablice Netfilter

Pakiety są przetwarzane w każdym łańcuchu w poszczególnych tablicach.

10.2.3 Cele Netfilter

Reguły ściany ogniowej mają wiele celów (miejsc przeznaczenia):

10.2.4 Polecenia Netfiltera

Podstawowe polecenia iptables: 

     iptables -N łańcuch                   # tworzy łańcuch
     
     iptables -A łańcuch \                 # dodaje regułkę do łańcuch
              -t tablica \                 # w tablica (filter, nat, mangle)
              -p protokół \                # tcp, udp, icmp lub all
              -s adres-źródłowy[/maska] \
              --sport port[:port] \        # port źródłowy, jeśli -p jest tcp lub udp
              -d adres-docelowy[/maska] \
              --dport port[:port] \        # port docelowy, jeśli -p jest tcp lub udp
              -j cel \                     # co zrobić, jeśli regułka pasuje
              -i interfejs-wejściowy \     # dla INPUT,  FORWARD, PREROUTING
              -o interfejs-wyjściowy       # dla FORWARD, OUTPUT, POSTROUTING

10.2.5 Maskarada IP

Komputery w sieci lokalnej mogą mieć dostęp do Internetu przez bramkę sieciową, na której działa maskarada IP (NAT) dzieląc pojedynczy, osiągalny z zewnątrz adres IP. 

     # apt-get install ipmasq

Zastosuj przykładowe reguły, by zwiększyć zabezpieczenia ipmasq. Przeczytaj /usr/share/doc/ipmasq/examples/stronger/README. W przypadku debianowego kernel-image-2.4 upewnij się, że załadowałeś odpowiednie moduły. Opis potrzebnej konfiguracji jest w Obsługa sieci, Rozdział 7.2.3.

W przypadku debianowego kernel-image-2.2, modyfikuj plik Z92timeouts.rul w katalogu /etc/masq/rules tak, jak pokazano poniżej, by zapewnić dłuższe połączenia ze zdalnymi serwerami (dobre dla dużych listów elektronicznych, itp.): 

     # tcp, tcp-fin, udp
     # 2hr, 10 sec, 160 sec - domyślnie
     # 1 day, 10 min, 10 min - przykład dłuższego czasu życia
     $IPCHAINS -M -S 86400 600 600

Również jeśli sieć jest osiągalna przez kartę PCMCIA, ipmasq musi być wystartowane z pliku /etc/pcmcia/network.opts. Przeczytaj plik /usr/share/doc/ipmasq/ipmasq.txt.gz.

10.2.6 Przekierowanie połączeń SMTP (2.4)

Załóżmy, że masz notebooka, który jest tak skonfigurowany, że używa różnych środowisk sieciowych i chcesz używać swojego agenta (serwer) poczty bez potrzeby ciągłej zmiany jego konfiguracji.

Dodając poniższą regułkę iptables na bramce sieciowej przekierujesz połączenia SMTP do komputera pełniącego funkcję bramki. 

     # iptables -t nat -A PREROUTING -s 192.168.1.0/24 -j REDIRECT \
                -p tcp --dport smtp --to-port 25 # smtp=25, INPUT is open

Jeśli oczekujesz dokładniejszych zestawów regułek, rozważ zainstalowanie pakietu ipmasq i dodanie M30redirect.def do katalogu /etc/ipmasq/rules/.

10.3 Zarządzanie wieloma połączeniami z siecią

[FIXME] Routing rozszerzony (policy routing) (autor: Phil Brutsche pbrutsch@tux.creighton.edu): Zobacz iproute manual, jeśli interesują Cię szczegóły. Kształtowanie ruchu (tc, ang. Traffic control) może być równie interesujące.

Środowisko: 

     eth0: 192.168.1.2/24; brama 192.168.1.1
     eth1: 10.0.0.2/24; brama 10.0.0.1
     Brak maskarady na tym komputerze.

Magiczne zaklęcia:

  1. ip rule add from 192.168.1.2 lookup 1
  2. ip rule add from 10.0.0.2 lookup 2
  3. ip route add to default via 10.0.0.1 metric 0
  4. ip route add to default via 192.168.1.1 metric 1
  5. ip route add table 1 to 192.168.1.0/24 via eth0
  6. ip route add table 1 to 10.0.0.2/24 via eth1
  7. ip route add table 1 to default via 192.168.1.1
  8. ip route add table 2 to 192.168.1.0/24 via eth0
  9. ip route add table 2 to 10.0.0.2/24 via eth1
  10. ip route add table 2 to default via 10.0.0.2

[FIXME] Nigdy tego nie robiłem. Jak ustawić połączenie wdzwaniane jako połączenie zapasowe szybkiego łącza, używając właściwości automatycznego łączenia na żądanie? Wyślij łatkę tutaj :)

[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference
Część 11 - Edytory

11.1 Popularne edytory

Linux oferuje wiele alternatyw dla konsolowych edytorów tekstu. Wśród nich:

Aby zmienić domyślny edytor, użyj update-alternatives --config editor. Wiele programów używa również zmiennych środowiskowych takich jak EDITOR lub VISUAL aby zdecydować, którego edytora użyć. Zobacz Edytor, Rozdział 4.3.5.

Także kilka edytorów środowiska X Window jest godnych uwagi:

Wywołania tych klentów X zawierają standardowe opcje, takie jak -fn a24, które ułatwiają życie starszym użytkownikom, takim jak ja :) Zobacz Klient X, Rozdział 9.4.4.

11.2 Edytory awaryjne

Istnieje kilka edytorów umieszczonych w katalogu /bin. Jeden z nich powinien być zainstalowany do prostego edytowania plików, gdy /usr jest nieosiągalne.

11.3 Emacs i Vim

11.3.1 Wskazówki do Vima

Przeczytaj dokument ,,VIM - main help file'' wciskając <F1> podczas pracy programu. 

     <F1>           Pomoc
     <esc>          Powrót do normalnego trybu
     V              Tryb wizualny
     i              Tryb wprowadzania
     :              Polecenia linii poleceń
     :set tw=72     Ustawia szerokość tekstu na 72
     <F11>          Tryb wprowadzania (wklejania)
     :r! date -R    Wstaw datę zgodną z RFC-822
     qa             Zapisz sekwencję klawiszy w rejestrze a
     q              Zatrzymaj zapisywanie sekwencji klawiszy
     @a             Wykonaj sekwencję klawiszy z rejestru a
     :edit foo.txt   Edytuj inny plik przez wczytanie foo.txt
     :wnext         Zapisz bieżący plik i edytuj następny plik

q i @ mogą być używane do zapisywania i odtwarzania prostych makr. Na przykład, aby utworzyć makro, które wstawia znaczniki pochyłości HTML wokół słowa pod kursorem, możesz wpisać qii<i>^[ea</i>^[q (gdzie ^[ jest klawiszem ESC). Gdy później ustawisz kursor na początku słowa i wpiszesz @i, zostaną dodane znaczniki <i> i </i>.

Zobacz również Używanie GnuPG z Vimem, Rozdział 14.4.2.

11.3.2 Wskazówki do Emacsa

     <F1>                Pomoc
     <F10>               Menu
     C-u M-! date -R     Wstaw datę zgodną z RFC-822

11.3.3 Uruchamianie edytora

     uruchom edytor:                            emacs plik  vim plik
     uruchom w trybie zgodności z vi:                       vim -C
     uruchom w trybie niezupełnie zgodnym z vi:             vim -N
     uruchom z opcjami domyślnymi:              emacs -q    vim -N -u NONE

11.3.4 Podsumowanie poleceń edytorów (Emacs, Vim)

     wyjście:                       C-x C-c         :qa /:wq /:xa /:q!
     Powrót/tryb poleceń:           C-g             <esc>
     Do tyłu (w lewo):              C-b             h
     Do przodu (w prawo):           C-f             l
     W dół:                         C-n             j
     W górę:                        C-p             k
     początek linii(^):             C-a             0
     koniec linii($):               C-e             $
     Polecenia wielokrotne:         C-u nnn polec   nnn polecenie
     Polecenia wielokrotne:         M-cyfra polecenie
     zapisz plik:                   C-x C-s         :w plik
     początek bufora:               M-<             1G
     koniec bufora:                 M->             G
     przewiń 1 ekran do przodu:     C-v             ^F
     przewiń 1/2 ekranu do przodu:                  ^D
     przewiń 1 linię do przodu:                     ^E
     przewiń 1 ekran do tyłu:       M-v             ^B
     przewiń 1/2 ekranu do tyłu:                    ^U
     przewiń 1 linię do tyłu:                       ^Y
     przewiń inne okno:              M-C-v
     skasuj w miejscu kursora:       C-d             x
     skasuj od kurs. do końca linii: C-k             D
     przeszukiwanie w przód:         C-s
     przeszukiwanie wstecz:          C-r
     wyszukaj w przód:               C-s enter       /
     wyszukaj wstecz:                C-r enter       ?
     szukanie wyrażeń regularnych:   M-C-s
     szukanie wyrażeń reg. wstecz:   M-C-r
     znajdź wyrażenie regularne:     M-C-s enter     /
     znajdź wyrażenie reg. wstecz:   M-C-r enter     ?               
     Pomoc:                          C-h C-h         :help
     Pomoc Apropos:                  C-h a
     objaśnienia klawiszy:           C-h b           :help [klawisz]
     Pomoc (Info):                   C-h i
     Pomoc Główny tryb:              C-h m
     Pomoc samouczek:                C-h t           :help howto
     Cofnij (Undo):                  C-_             u
     Anuluj cofnięcie (Redo):        C-f             ^R
     Zaznacz pozycję kursora:        C-@             m{a-zA-Z}
     Zmień zaznaczenie i pozycję:    C-x C-x
     Idź do znacznika w bieżącym pliku:              '{a-z}
     Idź do znacznika w dowolnym pliku:              '{A-Z}
     kopiuj obszar:                  M-w             {w wizualnym}y
     usuń obszar:                    C-w             {w wizualnym}d
     Wklej i zachowaj bufor:         C-y             
     Wklej z bufora usuniętych:      M-y             p
     zmień obszar na duże litery:    C-x C-u         {w wizualnym}U
     zmień obszar na małe litery:    C-x C-l         {w wizualnym}u
     Wstaw znak specjalny:           C-q numer ósemkowo/sekwencja klawiszy 
                                                     ^V dziesiętnie/sekwencja klawiszy
     zastąp:                         M-x replace-string      :%s/aaa/bbb/g
     zastąp wyrażenie regularne:     M-x replace-regexp      :%s/aaa/bbb/g
     zastąp z potwierdzeniem:        M-%                     :%s/aaa/bbb/gc
     zastąp z potwierdzeniem:        M-x query-replace
     zastąp wyrażenie reg. z potwierdzeniem: M-x query-replace-regexp
     Otwórz plik:                    C-x C-f         :r plik
     Zapisz plik:                    C-x C-s         :w
     Zapisz wszystkie bufory:        C-x s           :wa
     Zapisz jako:                    C-x C-w plik    :w plik
     zmień bufor:                    C-x b
     wyświetl bufory:                C-x C-b         :buffers
     Przełącz na tylko-do-odczytu:   C-x C-q         :set ro
     zapytaj i usuń bufor:           C-x k
     Podziel pionowo:                C-x 2           :split
     Podziel poziomo:                C-x 3           :vsplit (wersja 6)
     Przenieś do innego okna:        C-x o           ^Wp
     Usuń to okno:                   C-x 0           :q
     Skasuj inne okno (okna):        C-x 1           ^Wo
     uruchom kompilację w tle:       M-x compile
     usuń kompilację w tle:          M-x kill-compilation
     uruchom make                                    :make Makefile
     sprawdź informacje o błędach:   C-x`            :echo errmsg
     uruchom powłokę logując wyjście: M-x shell      :!script -a tmp
     ...wyczyść znaki backspace, ...                 :!col -b <tmp >record
     ...zapisz/przywołaj zapis powłoki: C-x C-w record  :r record
     uruchom powłokę:                M-! sh          :sh
     uruchom polecenie:              M-! cmd         :!cmd
     uruchom polecenie i wstaw:      C-u M-! cmd     :r!cmd
     uruchom filtr:                  M-| plik        {wizualny}:w file
     uruchom filtr i wstaw:          C-u M-| filter  {wizualny}:!filter
     pokaż opcję:                                    :se[t] {opcja}?
     przywróć wartość domyślną opcji                 :se[t] {opcja}&
     ustaw opcję logiczną (boolean)                  :se[t] no{opcja}
     przełącz opcję logiczną (boolean)               :se[t] inv{option}
     zawiń tekst na 72. kolumnie                     :se tw=72
     nie zawijaj                                     :se tw=0
     automatycznie wcinaj                            :se ai
     rozwijaj tabulator                              :se et
     ustaw znaki komentarza (mail)                   :se comments=n:>,n:\|
     
     uruchom GDB                     M-x gdb                        
     opisz tryb GDB                  C-h m                          
     rusz się o jedną linię          M-s
     następna linia                  M-n
     rusz się o jedną instrukcję     M-i                            
     zakończ bieżącą ramkę stosu     C-c C-f                        
     kontynuuj                       M-c                            
     podnieś ramki argumentów        M-u                            
     upuść ramki argumentów          M-d                            
     skopiuj ilość od punktu, wstaw na końcu: C-x &                          
     ustaw pułapkę                   C-x SPC

11.3.5 Konfiguracja Vima

W celu użycia wszystkich funkcji Vima oraz podświetlania składni, należy dodać następujące linie do ~/.vimrc lub /etc/vimrc: 

     set nocompatible
     set nopaste
     set pastetoggle=<f11>
     syn on

Tryb wklejania umożliwia unikanie wpływu automatycznego wcinania przy operacjach wytnij-i-wklej w terminalu. Robi on więcej niż proste ,,:set noai''.

Jeżeli interesuje Cię integracja z GnuPG, zobacz Używanie GnuPG z Vimem, Rozdział 14.4.2.

11.3.6 Ctags

apt-get install exuberant-ctags i uruchom ctags na plikach źródłowych. Wpisz :tag nazwa_funkcji w Vimie, aby przeskoczyć do linii w której nazwa_funkcji się zaczyna. Znaczniki działają dla C, C++, Javy, Pythona i wielu innych języków.

Emacs posiada te same możliwości ctags.

11.3.7 Konwersja ekranu z podświetlaniem składni do kodu HTML

so \$VIMRUNTIME/syntax/2html.vim wywołane z linii poleceń Vima zamieni podświetlany tekst na kod HTML. Zapisz używając :w plik.html i :q. Użytecznie dla kodu w języku C itd.

11.3.8 Rozdzielanie ekranu w vimie

vim może edytować wiele plików w środowisku z wielokrotnie podzielonym ekranem. W celu uzyskania szczegółowych informacji, wpisz :help usr_08.txt.

Aby rozdzielić ekran między różne pliki, wpisz w lini poleceń vi: 

     :split inny-plik
     :vsplit inny-plik

Lub w linii poleceń powłoki: 

     $ vi -o file1.txt file2.txt   # Podział poziomy
     $ vi -O file1.txt file2.txt   # Podział pionowy

wywoła to vi podzielonego na wiele okien. 

     $ vimdiff file.txt~ file.txt         # sprawdza ostatnie zmiany w file.txt
     $ vimdiff file.en.sgml file.fr.sgml  # sprawdza zamiany w przekładzie/tłumaczeniu
     $ gvimdiff file.txt~ file.txt        # w środowisku X Window

spowoduje wyświetlenie ładnego widoku zmian między oryginałem i kopią zapasową. W przypadku SGML-a dopasowuje znaczniki, więc porównywanie tłumaczeń w tym trybie działa bardzo dobrze.

Specjalne ruchy kursora wywoływane przez Ctrl-W: 

     Ctrl-W +      zwiększa rozmiar okna
     Ctrl+W -      zmniejsza rozmiar okna
     Ctrl-W h      przejdź do okna po lewej
     Ctrl-W j      przejdź do okna poniżej
     Ctrl-W k      przejdź do okna powyżej
     Ctrl-W l      przejdź do okna po prawej
     ...

Aby kontrolować przewijanie ekranu użyj następujących opcji: 

     :set scrollbind
     :set noscrollbind
[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference
Część 12 - Systemy kontroli wersji

12.1 CVS

Przeczytaj (np. przeglądarką lynx) pliki: /usr/share/doc/cvs/html-cvsclient, /usr/share/doc/cvs/html-info, /usr/share/doc/cvsbook lub wykonaj polecenia: info cvs oraz man cvs w celu uzyskania dokładnych informacji.

12.1.1 Instalacja serwera CVS

Poniższe ustawienia pozwalają na wprowadzanie zmian w repozytorium wyłącznie użytkownikom należącym do grupy ,,src'', a na administrację CVS wyłącznie członkowi grupy ,,staff'', redukując w ten sposób szanse zastrzelenia samego siebie. 

     # cd /var/lib; umask 002 ; mkdir cvs # [Woody] FSH
     # apt-get install cvs cvs-doc cvsbook
     # export CVSROOT=/var/lib/cvs
     # cd $CVSROOT
     # chown root:src .	# ,,staff'' dla większych ograniczeń rozpoczynania projektów
     # chmod 3775 .		# Jeśli w powyższym występuje ,,staff'', użyj 2775
     # cvs -d /var/lib/cvs init 	# bezpieczniej jest określić -d tutaj!
     # cd CVSROOT
     # chown -R root:staff .
     # chmod 2775 .
     # touch val-tags
     # chmod 664 history val-tags
     # chown root:src history val-tags

12.1.2 Przykładowe sesje CVS

Poniżej znajdują się przykłady konfiguracji środowiska powłoki dla dostępu do repozytoriów CVS.

12.1.2.1 Anonimowy CVS (tylko pobieranie)

Zdalny dostęp tylko do odczytu: 

     $ export CVSROOT=:pserver:anonymous@cvs.qref.sf.net:/cvsroot/qref
     $ cvs login
     $ cvs -z3 co qref

12.1.2.2 Użycie lokalnego serwera CVS

Dostęp lokalny z powłoki na tej samej maszynie: 

     $ export CVSROOT=/var/lib/cvs

12.1.2.3 Użycie odległego pservera CVS

Zdalny dostęp bez SSH (używając obsługi RSH w cvs): 

     $ export CVSROOT=:pserver:account@cvs.foobar.com:/var/lib/cvs
     $ cvs login

Jest to metoda podatna na podsłuch.

12.1.2.4 Użycie zdalnego CVS przez ssh

Zdalny dostęp z SSH: 

     $ export CVSROOT=:ext:account@cvs.foobar.com:/var/lib/cvs

lub dla SourceForge: 

     $ export CVSROOT=:ext:account@cvs.qref.sf.net:/cvsroot/qref

Możesz również użyć uwierzytelnienia RSA (Połączenia z mniejszą ilością haseł, Rozdział 9.5.3), które eliminuje pytanie o hasło.

12.1.2.5 Tworzenie nowego archiwum CVS

Dla, 

     OBIEKT              WARTOŚĆ                          ZNACZENIE
     Drzewo źródeł:      ~/project-x           Wszystkie kody źródłowe
     Nazwa projektu:     project-x             Nazwa projektu
     Źródło modułu:      Main-branch           Nazwa całego modułu (vendortag)
     Etykieta wydania:   Release-original      Nazwa wydania (releasetag)

Wykonaj, 

     $ cd ~/project-x                 # przejdź do katalogu ze źródłami
      ... stwórz drzewo źródeł ...
     $ cvs import -m "Start project-x" project-x Main-branch Release-original
     $ cd ..; rm -R ~/project-x

12.1.2.6 Praca z CVS

Praca nad projektem project-x przy użyciu lokalnego repozytorium: 

     $ cd                            # przejście do przestrzeni roboczej
     $ cvs co project-x              # pobranie źródeł z CVS-u
     $ cd project-x
      ... wprowadzanie zmian w zawartości ...
     $ cvs diff -u                   # podobne do diff -u repozytorium/ lokalne/
     $ cvs up -C modyfikowany_plik   # cofnięcie zmian w pliku
     $ cvs ci -m "Opisz zmiany"      # wysłanie modyfikacji do CVS
     $ vi nowy_plik
     $ cvs add nowy_plik
     $ cvs ci -m "Dodano nowy_plik"
     $ cvs up                        # pobranie najnowszych wersji z CVS
      ... by utworzyć wszystkie nowoutworzone katalogi w CVS użyj
      ... "cvs up -d -P" w zastępstwie.
      ... uważaj na linie zaczynające się od ,,C nazwa_pliku''
      ... kod niezmodyfikowany przeniesiony jest do `.#nazwa_pliku.wersja'.
      ... szukaj "<<<<<<<" i ">>>>>>>" w nazwa_pliku.
     $ cvs tag Release-1             # dodaj symboliczną nazwę wydania
      ... edytuj dalej ...
     $ cvs tag -d Release-1          # usuń nazwę wydania
     $ cvs ci -m "następne komentarze"
     $ cvs tag Release-1             # ponownie dodaj nazwę wydania
     $ cd                            # wróć do przestrzeni roboczej
     $ cvs co -r Release-initial -d old project-x
      ... pobierz wersję oryginalną do katalogu old
     $ cd old
     $ cvs tag -b Release-initial-bugfixes # stwórz nazwę odgałęzienia (-b)
      ... możesz teraz pracować na starej wersji (Tag=sticky)
     $ cvs update -d -P         # nie twórz pustych katalogów
      ... drzewo źródeł ma teraz trwałą (sticky) nazwę ,,Release-initial-bugfixes''
      ... pracuj na tym odgałęzieniu
     $ cvs up -d -P # zsynchronizuj z plikami modyfikowanymi przez innych w tej gałęzi
     $ cvs ci -m "check into this branch"
     $ cvs update -kk -A -d -P
      ... usuń trwałą nazwę i zapomnij zawartość
      ... aktualizuj z głównego pnia bez rozwijania słów kluczowych
     $ cvs update -kk -d -P -j Release-initial-bugfixes
      ... włączenie z odgałęzienia Release-initial-bugfixes do drzewa
      ... głównego.  Napraw konflikty edytorem.
     $ cvs ci -m "włączono Release-initial-bugfixes"
     $ cd
     $ tar -cvzf old-project-x.tar.gz old     # stwórz archiwum, -j dla bz2
     $ cvs release -d old               # usuń lokalne źródła (opcjonalne)

Miłe opcje do zapamiętania (używaj jako pierwszych opcji dla cvs): 

     -n      pusty przebieg, żadnych efektów
     -t      wyświetl komunikaty pokazujące etapy pracy cvs

12.1.2.7 Eksport plików z CVS

Aby pobrać najnowszą wersję z CVS użyj ,,tomorrow'': 

     $ cvs ex -D tomorrow nazwa_modułu

12.1.2.8 Zarządzanie CVS

Dodaj alias dla projektu (serwer lokalny): 

     $ su - admin           # członek grupy staff
     $ export CVSROOT=/var/lib/cvs
     $ cvs co CVSROOT/modules
     $ cd CVSROOT
     $ echo "px -a project-x" >>modules
     $ cvs ci -m "px jest teraz aliasem project-x"
     $ cvs release -d .
     $ exit                 # Ctrl-D aby wyjść z su
     $ cvs co -d project px
      ... pobierz project-x (alias:px) z CVS to katalogu project
     $ cd project
      ... wprowadź zmiany w zawartości ...

0

12.1.3 Rozwiązywanie problemów z CVS

12.1.3.1 Uprawnienia plików w repozytorium

CVS nie nadpisuje aktualnych plików w repozytorium, tylko zastępuje je innymi. Z tego powodu, pozwolenie na pisanie do katalogu z repozytorium ma kluczowe znaczenie. Dla każdego nowego repozytorium, wykonaj następujące czynności aby zapewnić ten warunek. 

     # cd /var/lib/cvs
     # chown -R root:src repozytorium
     # chmod -R ug+rwX   repozytorium
     # chmod    2775     repozytorium  # jeśli potrzebne, w podkatalogu

12.1.3.2 Bit wykonywalności

Bit wykonywalności pliku jest zachowany przy pobieraniu z CVS. Kiedy tylko zobaczysz problem z prawem do wykonywania w pobranych plikach, zmień uprawnienia pliku w repozytorium następującym poleceniem. 

     # chmod ugo-x nazwa_pliku

12.1.4 Polecenia CVS

Oto polecenia CVS wraz ze skrótami. 

     {add|ad|new} [-k kflag] [-m 'komunikat'] pliki...
     {admin|adm|rcs} [opcje-rcs] pliki...
     {annotate|ann} [opcje] [pliki...]
     {checkout|co|get} [opcje] moduły...
     {commit|ci|com}   [-lnR]  [-m  'podsumowanie_zmian'  |  -f  file] \
             [-r rewizja] [pliki...]
     {diff|di|dif} [-kl] [opcje_rcsdiff] [[-r rev1 | -D data1] \
             [-r rev2 |  -D data2]] [pliki...]
     {export|ex|exp} [-flNn] -r rev|-D data [-d katalog] [-k kflag] moduł...
     {history|hi|his} [-report] [-flags] [-options args] [pliki...]
     {import|im|imp} [-opcje] repozytorium vendortag releasetag...
     {login|logon|lgn}
     {log|lo|rlog} [-l] opcje-rlog [pliki...]
     {rdiff|patch|pa} [-flags] [-V vn] [-r t|-D d [-r t2|-D d2]] moduły...
     {release|re|rel} [-d] katalogi...
     {remove|rm|delete} [-lR] [pliki...]
     {rtag|rt|rfreeze} [-falnR]  [-b]  [-d]  [-r  tag  |  -D  data] \
              nazwa_symboliczna moduły...
     {status|st|stat} [-lR] [-v] [pliki...]
     {tag|ta|freeze} [-lR] [-F] [-b] [-d] [-r tag | -D data]  [-f] \
              nazwa_symboliczna [pliki...]
     {update|up|upd} [-AdflPpR] [-d] [-r tag|-D data] pliki...

12.2 Subversion

Subversion jest systemem kontroli wersji nowej generacji, który tworzony był z myślą o zastąpieniu CVS. Według twórców jest on obecnie w stanie ,,alpha'', jednak prawdopodobnie jest wystarczająco stabilny dla większości użytkowników. W momencie powstawania tego tekstu, Subversion dostępny jest wyłącznie w niestabilnej gałęzi Debiana.

12.2.1 Instalacja serwera Subversion

Meta-pakiet subversion-server jest zależny od wymaganych do użycia systemu Subversion pakietów (libapache2-dav-svn oraz subversion-tools).

12.2.1.1 Tworzenie repozytorium

Aktualnie, pakiet subversion nie tworzy repozytorium, więc musi być ono utworzone ręcznie. Jednym z możliwych miejsc dla repozytorium jest /var/local/repos.

Utwórz katalog: 

     # mkdir -p /var/local/repos

Utwórz bazę danych repozytorium: 

     # svnadmin create /var/local/repos

Daj prawo do zapisu w repozytorium serwerowi WWW: 

     # chown -R www-data:www-data /var/local/repos

12.2.1.2 Konfiguracja Apache2

Aby umożliwić dostęp do repozytorium przez uwierzytelnienie użytkownika, dodaj (lub usuń komentarz) następujące wpisy do /etc/apache2/mods-available/dav_svn.conf: 

     <Location /repos>
       DAV svn
       SVNPath /var/local/repos
       AuthType Basic
       AuthName "Repozytorium Subversion"
       AuthUserFile /etc/subversion/passwd
       <LimitExcept GET PROPFIND OPTIONS REPORT>
         Require valid-user
       <LimitExcept>
     </Location>

Następnie stwórz plik z hasłami użytkowników używając polecenia: 

     htpasswd2 -c /etc/subversion/passwd jakiś-użytkownik

Przeładuj Apache2, a Twoje nowe repozytorium Subversion będzie dostępne pod adresem http://nazwa_hosta/repos.

12.2.2 Przenoszenie repozytorium CVS do Subversion

12.2.3 Przykłady użycia Subversion

Poniższe części pokazują jak używać różnych poleceń w Subversion.

12.2.3.1 Tworzenie nowego archiwum

Aby stworzyć nowe archiwum Subversion, napisz poniższe polecenia: 

     $ cd ~/twój-projekt         # przejdź do katalogu źródeł
     $ svn import http://localhost/repos twój-projekt \
       nazwa-projektu -m "początkowy import projektu"

Tworzy to katalog o nazwie nazwa-projektu w Twoim repozytorium. Katalog ten zawiera pliki Twojego projektu. Sprawdź pod adresem http://localhost/repos/ czy się tam znalazł.

12.2.3.2 Praca z Subversion

Praca z project-y przy użyciu Subversion: 

     $ cd                            # przejdź do przestrzeni roboczej
     $ svn co http://localhost/repos/project-y  # pobierz źródła
     $ cd project-y
      ... wykonaj pracę ...
     $ svn diff                      # podobne do diff -u repozytorium/ lokalne/
     $ svn revert modyfikowany_plik  # cofnij zmiany w pliku
     $ svn ci -m "Opisz zmiany"      # wyślij pliki do repozytorium
     $ vi dodany_plik
     $ svn add dodany_plik
     $ svn add nowy_katalog          # rekursywnie dodaj pliki z nowy_katalog
     $ svn add -N new_dir2           # nierekursywnie dodaj nowy katalog
     $ svn ci -m "Dodano nowy_plik, nowy_katalog, nowy_katalog2"
     $ svn up                        # pobranie najnowszej wersji z repozytorium
     $ svn log                       # pokazuje wszystkie wprowadzone zmiany
     $ svn copy http://localhost/repos/project-y \
           http://localhost/repos/project-y-branch \
           -m "Tworzę własną gałąź project-y"  # rozgałęzienie project-y
     $ svn copy http://localhost/repos/project-y \
           http://localhost/repos/proj-y_release1.0 \
           -m "project-y 1.0 release"    # dodanie tagu release
      ... zauważ, że odgałęzianie i tagowanie są tym samym. Jedyną różnicą jest to,
      ... że gałęzie można uaktualniać, a tagów nie.
     
      ... wprowadzaj zmiany w gałęzi ...
     
     $ # połącz odgałęzienie z gałęzią główną
     $ svn merge http://localhost/repos/project-y \
        http://localhost/repos/project-y-branch
     $ svn co -r 4 http://localhost/repos/project-y # pobierz rewizję 4
[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference
Część 13 - Programowanie

Pamiętaj, by nie używać nazwy ,,test'' do oznaczania pliku wynikowego, ponieważ test jest wbudowanym poleceniem powłoki.

13.1 Gdzie zacząć?

Odnośniki:

Wiele długich dokumentów info można otrzymać w postaci wydrukowanej z GNU.

W następnych czterech rozdziałach znajdziesz przykładowe skrypty, każdy napisany w innym języku, które tworzą plik tekstowy zawierający informacje o koncie, które z kolei mogą być wstawione do pliku /etc/passwd za pomocą przetwarzania wsadowego np. programem newusers. Każdy ze skryptów oczekuje na wejściu pliku, którego linie są następującego formatu imię nazwisko hasło. (Katalogi domowe użytkowników nie będą tworzone przez te skrypty.)

13.2 Powłoka

Najlepszym sposobem na zrozumienie działania systemów uniksowych jest przeglądanie i czytanie skryptów powłoki. Poniżej podam pewne wskazówki i materiały przypominające programowanie w powłoce. Zobacz Pomyłki powłoki by uczyć się na błędach.

13.2.1 Bash – interaktywna powłoka zgodna z GNU

Odnośniki do informacji na temat Bash-a:

Oto krótki, przykładowy program (tworzy on wpisy dt. kont na podstawie danych ze standardowego wejścia dla programu newusers): 

     #!/bin/bash
     # (C) Osamu Aoki Sun Aug 26 16:53:55 UTC 2001 Public Domain
     pid=1000;
     while read n1 n2 n3 ; do
     if [ ${n1:0:1} != "#" ]; then
     let pid=$pid+1
     echo ${n1}_${n2}:password:${pid}:${pid}:,,,/home/${n1}_${n2}:/bin/bash
     fi
     done

13.2.2 Powłoki zgodne z POSIX

W systemie Debian powłoki zgodne z POSIX znajdują się w kilku pakietach:

Jeśli piszesz skrypty powłoki, które mają być przenoszone na inne powłoki/systemy to najlepiej pisać je jako skrypty powłoki POSIX. Użyj /bin/sh dowiązanego do ash lub (dash) aby sprawdzić zgodność z POSIX. Unikaj pisania skryptów z naleciałościami bashowymi lub zshsowymi, które przypominają składnię csh. Na przykład, staraj się unikać:

13.2.3 Parametry powłoki

Kilka parametrów specjalnych do zapamiętania: 

     $0      = nazwa powłoki lub skryptu
     $1      = pierwszy(1) argument powłoki
      ...
     $9      = dziewiąty(9) argument powłoki
     $#      = ilość parametrów pozycyjnych
     "$*"    = "$1 $2 $3 $4 ... $n"
     "$@"    = "$1" "$2" "$3" "$4" ... "$n"
     $?      = kod zakończenia ostatnio wykonywanego polecenia
     $$      = PID aktualnie wykonywanego skryptu powłoki
     $!      = PID ostatnio rozpoczętego zadania w tle

Podstawowe rozwinięcia parametrów(parameter expansion) do zapamiętania: 

            Forma       Jeśli parametr    Jeśli parametr nie
                        jest ustawiony               jest ustawiony
     ${parametr:-słowo}   $parametr            słowo
     ${parametr:+słowo}   słowo                null
     ${parametr:=słowo}   $parametr            słowo 
                                      (i wykonuje parametr=słowo)
     ${parametr:?słowo}   $parametr (wyświetla słowo i kończy działanie)

Dwukropek (`:') we wszystkich powyższych operatorach nie jest tak naprawdę potrzebny.

Podstawowe podstawienia parametrów(parameter substitutions) do zapamiętania: 

         Forma                Wynik 
     ${parametr%końcówka}     Usunięcie najmniejszego wzorca końcówka
     ${parametr%%końcówka}    Usunięcie największego wzorca końcówka
     ${parametr#przedrostek}  Usunięcie najmniejszego wzorca przedrostek
     ${parametr##przedrostek} Usunięcie największego wzorca przedrostek

13.2.4 Przekierowywanie powłoki

Podstawowe operatory przekierowywania do zapamiętania ([n] jest opcjonalną liczbą): 

     [n]> plik     Przekieruj standardowe wyjście (lub n) do pliku.
     [n]>> plik    Dołącz standardowe wyjście (lub n) do pliku.
     [n]< plik     Przekieruj standardowe wejście (lub n) z pliku.
     [n1]>&n2      Przekieruj standardowe wyjście (lub n1) do n2.
     > plik >&2    Przekieruj standardowe wyjście i strumień błędów do pliku.
     | polecenie     Przekieruj standardowe wyjście na wejście
     polecenia. 
     >&2 | polecenie Przekieruj standardowe wyjście i strumień błędów
     na wejście polecenia.

13.2.5 Polecenia warunkowe powłoki

Każde polecenie zwraca kod wyjścia (exit status), który może zostać użyty w wyrażeniu warunkowym:

Zauważ, że użycie wartości 0 w celu wyrażenia ,,prawdy'' różni się od zwykłej konwencji w innych obszarach przetwarzania. Poza tym `[' jest odpowiednikiem polecenia test, które traktuje argumenty aż do `]' jako wyrażenie warunkowe.

Podstawowe idiomy warunkowe (conditional idioms) do zapamiętania to: 

     polecenie && jeśli_sukces_uruchom_również_to_polecenie || true
     polecenie || jeśli_nie_sukces_uruchom_w_zamian_to_polecenie
     
     if [ wyrażenie_warunkowe ]; then  
      jeśli_sukces_uruchom_to_polecenie
     else
      jeśli_nie_sukces_uruchom_to_polecenie
     fi

|| true było potrzebne by upewnić się, że ten skrypt przypadkowo nie zakończy się w tej linii jeśli powłoka była by wywołana z flagą -e.

Operatory porównywania plików w wyrażeniach warunkowych to: 

     -e plik         Prawda, jeśli plik istnieje.
     -d plik         Prawda, jeśli plik istnieje i jest katalogiem.
     -f plik         Prawda, jeśli plik istnieje i jest normalnym plikiem.
     -w plik         Prawda, jeśli plik istnieje i jest zapisywalny.
     -x plik         Prawda, jeśli plik istnieje i jest wykonywalny.
     plik1 -nt plik2 Prawda, jeśli plik1 jest nowszy niż plik2. (modyfikacja)
     plik1 -ot plik2 Prawda, jeśli plik1 jest starszy niż plik2. (modyfikacja)
     plik1 -ef plik2 Prawda, jeśli mają takie same numery urządzeń i iwęzłów.

Operatory porównywania łańcuchów znaków w wyrażeniach warunkowych: 

          -z słowo    Prawda, jeśli długość słowo wynosi zero.
          -n słowo    Prawda, jeśli długość słowo jest różna od zera.
     słowo1 == słowo2   Prawda, jeśli słowa są równe.
     słowo1 = słowo2    Prawda, jeśli słowa są równe.
         (dla ścisłej zgodności z POSIX, zamiast ,,=='' należy używać ,,='') 
     słowo1 != słowo2   Prawda, jeśli słowa nie są równe.
     słowo1 <  słowo2   Prawda, jeśli słowo1 sortuje się przed słowo2 (zleżne od lokalizacji (locale)).
     słowo1 >  słowo2   Prawda, jeśli słowo1
     sortuje się po słowo2 (zależne od lokalizacji (locale) ).

Operatory arytmetycznego porównywania liczb całkowitych

Wyrażenia warunkowe to: -eq, -ne, -lt, -le, -gt, i -ge.

13.2.6 Przetwarzanie linii poleceń

Powłoka przetwarza skrypt tak:

Pojedyncze cudzysłowy pomiędzy podwójnymi cudzysłowami nie dają żadnego efektu.

13.3 Awk

Miejsca, w których można znaleźć informacje o Awk:

Krótki przykład programu (tworzącego wpisy dla newusers): 

     #!/usr/bin/awk -f
     # Skrypt tworzący plik przystosowany do użycia z poleceniem 'newusers'
     # z pliku zawierającego ID użytkowników i hasła w formie:
     # Imię Nazwisko hasło
     # Copyright (c) KMSelf Sat Aug 25 20:47:38 PDT 2001
     # Distributed under GNU GPL v 2, or at your option, any later version.
     # This program is distributed WITHOUT ANY WARRANTY.
     
     BEGIN {
         # Przydzielenie początkowych UID i GID
         if ( ARGC > 2 ) {
             startuid = ARGV[1]
             delete ARGV[1]
         }
         else {
             printf( "Wywołanie: newusers PoczatkoweUID plik\n" \
               "  gdzie:\n"
               "    PoczątkoweUID jest początkowym identyfikatorem dodawanego użytkownika,\n" \
               "    plik jest plikiem wejścia w postaci:\n" \
               "      imię nazwisko hasło\n" \
             )
             exit
         }
     
         infile = ARGV[1]
         printf( "Początkowe UID: %s\n\n", startuid )
     }
     
     /^#/ { next }
     
     {
         ++record
         first = $1
         last = $2
         passwd = $3
         user= substr( tolower( first ), 1, 1 ) tolower( last )
         uid = startuid + record - 1
         gid = uid
         printf( "%s:%s:%d:%d:%s %s,,/home/%s:/bin/bash\n",  \
             user, passwd, uid, gid, first, last, user \
             )
     }

Dwa pakiety w systemie Debian dostarczają awk zgodnego z POSIX:

13.4 Perl

To jest prawdziwy interpreter w systemach uniksowych.

Miejsca, w których można znaleźć informacje o Perl'u:

Krótki, przykładowy program (tworzy wpisy dla polecenia newusers) 

     #!/usr/bin/perl
     # (C) Osamu Aoki Sun Aug 26 16:53:55 UTC 2001 Public Domain
     $pid=1000;
     while (<STDIN>) {
             if (/^#/) { next;}
             chop;
             $pid++;
             ($n1, $n2, $n3) = split / /;
             print $n1,"_",$n2,":", $n3, ":",$pid,
                       ":",$pid,",,,/home/",$n1,"_",$n2,":/bin/bash\n"
     }

Instalacja modułu Perla nazwa_modułu: 

     # perl -MCPAN -e 'install nazwa_modułu'

13.5 Python

Jest to miły, zorientowany obiektowo interpreter.

Miejsca, w których można znaleźć informacje o Pythonie:

Krótki, przykładowy program (tworzy wpisy dla polecenia newusers): 

     #! /usr/bin/env python
     import sys, string
     
     # (C) Osamu Aoki Sun Aug 26 16:53:55 UTC 2001 Public Domain
     # Ported from awk script by KMSelf Sat Aug 25 20:47:38 PDT 2001
     # This program is distributed WITHOUT ANY WARRANTY.
     
     def usages():
         print \
     "Sposób użycia:  ", sys.argv[0], " PoczątkoweUID [plik]\n" \
     "\tPoczątkoweUID jest początkowym identyfikatorem dodawanego użytkownika.\n" \
     "\tplik jest plikiem wejścia. Jeśli nie określony to standardowe wejście.\n\n" \
     "Format pliku wejściowego:\n"\
     "\timię nazwisko hasło\n"
                     return 1
     
     def parsefile(startuid):
         #
         # główne filtrowanie
         #
         uid = startuid
         while 1:
             line = infile.readline()
             if not line:
                 break
             if line[0] == '#':
                 continue
             (first, last, passwd) = string.split(string.lower(line))
             # powyższe rozsypuje się przy złej liczbie parametrów :-)
             user = first[0] + last
             gid = uid
             lineout = "%s:%s:%d:%d:%s %s,,/home/%s:/bin/bash\n" %  \
                 (user, passwd, uid, gid, first, last, user)
             sys.stdout.write(lineout)
             +uid
     
     if __name__ == '__main__':
         if len(sys.argv) == 1:
             usages()
         else:
             uid = int(sys.argv[1])
             #print "# UID zaczyna się od: %d\n" % uid
             if len(sys.argv) > 1:
                 infilename   = string.join(sys.argv[2:])
                 infile = open(infilename, 'r')
                 #print "# Czytaj plik z: %s\n\n" % infilename
             else:
                 infile = sys.stdin
             parsefile(uid)

13.6 Make

Miejsca, w których można znaleźć informacje o Make:

Proste zmienne automatyczne:

Składnia reguł: 

     Cel: [ warunek wstępny ... ]
      [TAB]  polecenie1
      [TAB]  -polecenie2 # ignoruj błędy
      [TAB]  @polecenie3 # wstrzymaj echo

Gdzie [TAB] jest kodem TAB. Każda linia jest intrepretowana przez powłokę po podmianie zmiennych przez make. Użyj \ na końcu linii, by kontynuować skrypt. Użyj $$, by wprowadzić $ dla zmiennych środowiskowych w skrypcie powłoki.

Uwikłane reguły dla celu oraz warunki wstępne mogą być, na przykład, zapisane jako: 

     %: %.c header.h

lub 

     %.o: %.c header.h

Tutaj cel zawiera znak % (dokładnie jeden z nich). Znak % może zastępować jakikolwiek niepusty podciąg aktualnych nazw plików danego celu. W warunkach wstępnych również można użyć znaku % by pokazać jak ich nazwy mają się do aktualnej nazwy celu.

Reguły przyrostkowe są przestarzałym sposobem definiowania reguł uwikłanych dla make. Są nadal obsługiwane w GNU make dla zgodności, ale używaj odpowiednich reguł wzorców, kiedykolwiek to możliwe: 

     stara reguła przyrostkowa --> nowa reguła wzorcowa
     .c:                       --> %  : %.c
     .c.o:                     --> %.o: %.c

Automatyczne zmienne dla reguł: 

     foo.o: new1.c new2.c old1.c new3.c
     $@ == foo.o                         (cel)
     $< == new1.c                        (pierwszy)
     $? == new1.c new2.c new3.c          (nowsze)
     $^ == new1.c new2.c old1.c new3.c   (wszystkie)
     $* == `%' dopasowany rdzeń we wzorcu celu

Opis zmiennych: 

     foo1 := bar    # Jednorazowe rozszerzenie
     foo2  = bar    # Rekursywne rozszerzenie
     foo3 += bar    # Dopisanie
     SRCS := $(wildcard *.c)
     OBJS := $(foo:c=o)
     OBJS := $(foo:%.c=%.o) 
     OBJS := $(patsubst %.c,%.o,$(foo)) 
     DIRS  = $(dir katalog/plik.rozszerzenie) # Wydobywa ,,katalog''
     $(notdir NAZWY...), $(basename NAZWY...), $(suffix NAZWY...) ...

Wprowadź make -p -f/dev/null,by zobaczyć automatyczne reguły wewnętrzne.

13.7 C

Przygotowanie: 

     # apt-get install glibc-doc manpages-dev libc6-dev gcc

Miejsca, w których można znaleźć informacje o C:

13.7.1 Prosty program w C (gcc)

Prosty przykład kompilowania przyklad.c z biblioteką libm do pliku wykonywalnego uruchom_przyklad: 

     $ cat > przyklad.c << EOF
     #include <stdio.h>
     #include <math.h>
     #include <string.h>
     
     int main(int argc, char **argv, char **envp){
             double x;
             char y[11];
             x=sqrt(argc+7.5);
             strncpy(y, argv[0], 10); /* zapobiega przepełnieniu bufora */
             y[10] = '\0'; /* wypełniamy, by upewnić się, że ciąg kończy się '\0' */
             printf("%5i, %5.3f, %10s, %10s\n", argc, x, y, argv[1]);
             return 0;
     }
     EOF
     $ gcc -Wall -g -o uruchom_przyklad przyklad.c -lm
     $ ./uruchom_przyklad
             1, 2.915, ./uruchom_,     (null)
     $ ./uruchom_przyklad 1234567890qwerty
             2, 3.082, ./uruchom_, 1234567890qwerty

W przykładzie -lm jest potrzebne, by zlinkować bibliotekę libm dla sqrt(). Faktycznie biblioteka znajduje się w /lib pod nazwą libm.so.6, która jest dowiązaniem symbolicznym do libm-2.1.3.so.

Spójrz na ostatni parametr w wyjściowym tekście. Jest tam więcej niż dziesięć znaków mimo, że użyliśmy %10s.

Używanie funkcji ze wskaźnikami do operacji na pamięci bez sprawdzania obszarów granicznych, zwłaszcza takich jak sprintf lub strcpy, jest uznawane za przestarzałe, co ma zapobiegać błędom przepełnienia buforu. Zamiast nich należy używać sprintf oraz strncpy.

13.7.2 Odpluskwianie

13.7.2.1 Uruchamianie i testowanie programów przy pomocy gdb

Przygotowanie: 

     # apt-get install gdb

Miejsca, w których można znaleźć informacje o gdb:

Do prześledzenia działania programu skompilowanego z opcją -g użyj programu gdb. Wiele poleceń ma swoje kilkuznakowe skróty. Dopełnianie tabulatorem działa tak samo jak w powłoce. 

     $ gdb program
     (gdb) b 1                # ustaw punkt wstrzymania w linii 1
     (gdb) run arg1 arg2 arg3 # uruchom program
     (gdb) next               # następna linia
     ...
     (gdb) step               # krok do przodu
     ...
     (gdb) p parm             # wyświetl parm 
     ...
     (gdb) p parm=12          # ustaw wartość na 12

Jeśli chcesz się dowiedzieć, jak przeprowadzić odpluskwianie przy pomocy Emacsa, zerknij do Podsumowanie poleceń edytorów (Emacs, Vim), Rozdział 11.3.4.

13.7.2.2 Sprawdzanie zależności od bibliotek

Aby znaleźć wymagane przez program biblioteki skorzystaj z ldd: 

     $ ldd /bin/ls
             librt.so.1 => /lib/librt.so.1 (0x4001e000)
             libc.so.6 => /lib/libc.so.6 (0x40030000)
             libpthread.so.0 => /lib/libpthread.so.0 (0x40153000)
             /lib/ld-linux.so.2 => /lib/ld-linux.so.2 (0x40000000)

By ls mogło pracować w środowisku chroot, muszą się w nim znaleźć powyższe biblioteki.

Następujące polecenia mogą być również użyteczne:

13.7.2.3 Odpluskwianie z użyciem narzędzi do wykrywania wycieków pamięci

Istnieje wiele narzędzi do wykrywania wycieków pamięci w Debianie.

Sprawdź również Debugging Tools for Dynamic Storage Allocation and Memory Management.

13.7.3 Flex – lepszy Lex

flex jest szybkim generatorem analizatorów leksykalnych.

Miejsca, w których można znaleźć informacje o flex:

Musisz utworzyć własną funkcję main() i yywrap(), lub program.l powinien wyglądać tak, jak poniżej, by kompilował się bez biblioteki (yywrap jest makrem; %option main uaktywnia bezwarunkowo %option noyywrap): 

     %option main
     %%
     .|\n    ECHO ;
     %%

Zamiast tego możesz skompilować program podając na końcu polecenia cc opcję -lfl (tak jak przy AT&T-Lex opcję -ll). Nie potrzeba wtedy używać%option.

13.7.4 Bison – lepszy Yacc

Kilka pakietów w Debianie dostarcza zgodny z Yacc generator analizatorów składniowych:

Miejsca, w których można znaleźć informacje o bison:

Musisz utworzyć własne funkcje main() i yyerror(). main() wywołuje yyparse(), która z kolei wywołuje yylex(), zazwyczaj stworzoną przez FleX. 

     %%
     
     %%

13.7.5 Autoconf

autoconf jest narzędziem tworzącym skrypty powłoki, które automatycznie konfigurują źródła oprogramowania by dostosować je do wielu systemów uniksopodobnych używając systemu budowania GNU.

autoconf tworzy skrypt konfigurujący configure, a configure automatycznie dostosowany Makefile używając wzorca Makefile.in.

13.7.5.1 Kompilacja i instalacja programu

Debian nie dotyka plików znajdujących się w /usr/local (zobacz Wsparcie dla różnorodności, Rozdział 2.5). W związku z tym, jeśli skompilujesz program ze źródeł oraz zainstalujesz go w /usr/local nie będzie on kolidował z Debianem. 

     $ cd src
     $ ./configure --prefix=/usr/local
     $ make
     $ make install # to polecenie przekopiuje pliki do systemu

13.7.5.2 Odinstalowywanie programu

Jeśli nadal posiadasz źródła i używają one autoconf/automake oraz pamiętasz parametry z jakimi je konfigurowałeś spróbuj: 

     $ ./configure wszelkie-opcje-jakie-podałeś-przy-konfiguracji
     # make uninstall

Zamiast tego, jeśli jesteś absolutnie pewien, że podczas instalacji pliki kopiowane są tylko do /usr/local i nie ma tam niczego ważnego, możesz usunąć jego zawartość wprowadzając: 

     # find /usr/local -type f -print0 | xargs -0 rm -f

Jeśli natomiast nie jesteś pewien gdzie zostały przekopiowane pliki podczas instalacji, rozważ zastosowanie checkinstall, który pozwala w łatwy sposób odinstalować programy.

13.8 Przygotowanie dokumentu

13.8.1 Skład tekstu roff

Tradycyjnie już, roff jest głównym systemem procesu tekstu w systemach Unix.

Zobacz roff(7), groff(7), groff(1), grotty(1), troff(1), groff_mdoc(7), groff_man(7), groff_ms(7), groff_me(7), groff_mm(7) oraz info groff.

Istnieje dobre wprowadzenie do makr -me. Jeśli posiadasz groff (w wersji 1.18 lub nowszej), znajdź /usr/share/doc/groff/meintro.me.gz i wprowadź poniższe polecenie: 

     $ zcat /usr/share/doc/groff/meintro.me.gz | \
          groff -Tascii -me - | less -R

Kolejne polecenie utworzy zwykły plik tekstowy: 

     $ zcat /usr/share/doc/groff/meintro.me.gz | \
         GROFF_NO_SGR=1 groff -Tascii -me - | col -b -x > meintro.txt

Dla drukowania skorzystaj z wyjścia PostScript. 

     $ groff -Tps meintro.txt | lpr
     $ groff -Tps meintro.txt | mpage -2 | lpr

13.8.2 SGML

Przygotowanie: 

     # apt-get install debiandoc-sgml debiandoc-sgml-doc

Miejsca, w których można znaleźć informacje o debiandoc-sgml:

SGML umożliwia zarządzanie wieloma formatami dokumentu. Jednym z prostszych systemów SGML jest Debiandoc, który jest tutaj używany. Wymaga on pewnych konwersji plików tekstowych dla następujących znaków:

W celu oznaczenia części jako niedrukowalny komentarz wprowadź: 

     <!-- A tu jest właśnie komentarz ... -->

Do oznaczenia miejsca, z którym mamy problemy (brak wiedzy, doświadczenia z danego zakresu) użyj poniższej formy: 

     <![ %FIXME; [ Nie wiem, co tu powinno być ... ]]>

W SGMLu pierwsza definicja entitki wygrywa. Przykład: 

     <!entity % qref "INCLUDE">
     <![ %qref; [ <!entity param "Data 1"> ]]>
     <!entity param "Data 2">
     &param;

W dokumencie wynikowym będzie "Data 1". Jeśli w pierwszej linii byłoby "IGNORE" zamiast "INCLUDE", pojawiłoby się "Data 2" (druga linia jest wyrażeniem warunkowym). Również powtórzone zwroty, wyrażenia mogą być z góry oddzielone od kontekstu. 

     <!entity czyjtojest "mój">
     Witaj  &czyjtojest; przyjacielu.
     To jest &czyjtojest; podręcznik.

Efektem będzie: 

     Witaj mój przyjacielu.
     To jest mój podręcznik.

Przyjrzyj się prostemu przykładowi SGML sample.sgml, znajdującego się w examples.

Niekiedy, gdy dokument SGML rozrasta się, TeX może zacząć generować błędy. Żeby uporać się z tym problemem, musisz zwiększyć parametr pool size w /etc/texmf/texmf.cnf (lub, co bardziej zalecane, zmodyfikować /etc/texmf/texfm.d/95NonPath i uruchomić update-texmf).

13.9 Pakietowanie

Przygotowanie: 

     # apt-get install debian-policy developers-reference \
                       maint-guide dh-make debhelper
     # apt-get install packaging-manual # dla Potato

Miejsca, w których można znaleźć informacje o pakietowaniu:

13.9.1 Pakietowanie pojedyńczego pliku binarnego

Szybka i brzydka metoda pakietowania podesłana przez Joey Hessa. 

     # mkdir -p mypkg/usr/bin mypkg/DEBIAN
     # cp binary mypkg/usr/bin
     # cat > mypkg/DEBIAN/control
     Package: mojpakiet
     Version: 1
     Architecture: i386
     Maintainer: Joey Hess <joeyh@debian.org>
     Description: mój mały pakiecik
      Nie spodziewaj się zbyt wiele.
     ^D
     # dpkg-deb -b mypkg

13.9.2 Pakietowanie z użyciem narzędzi

W celu utworzenia podstawowego pakietu możesz skorzystać z dh_make dostępnego w pakiecie dh-make. Następnie postępuj według instrukcji z dh-make(1). Ten sposób wykorzystuje debhelper w debian/rules.

Starszym sposobem jest użycie deb-make z pakietu debmake. Wtedy korzysta się jedynie z powłoki, zamiast z debhelper.

Przykładem wieloźródłowego pakietu może być ,,mc'' (dpkg-source -x mc_4.5.54.dsc), korzystający z ,,sys-build.mk'' Adama Heatha (doogie@debian.org), oraz ,,glibc'' (dpkg-source -x glibc_2.2.4-1.dsc), który korzysta z innego systemu Joela Kleckera (espy@debian.org).

[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference
Część 14 - GnuPG

Odnośniki:

14.1 Instalacja GnuPG

     $ gpg --gen-key
                 # tworzenie nowej pary kluczy
     $ gpg --gen-revoke ID_użytk
                 # tworzenie certyfikatu unieważnienia klucza dla ID_użytkownika
     $ host -l pgp.net | grep www | less
                 # znajdowanie serwerów kluczy

Jak na razie, dobrymi serwerami kluczy są: 

     keyserver wwwkeys.eu.pgp.net
     keyserver wwwkeys.pgp.net

Musisz uważać, aby nie tworzyć więcej, niż dwa podklucze. Jeśli tak zrobisz, serwery kluczy w pgp.net popsują Twój klucz. Użyj nowszego gnupg (>1.2.1-2), aby obsłużyć te popsute podklucze. Zobacz http://fortytwo.ch/gpg/subkeys.

Miej również na uwadze, że w $HOME/.gnupg/options można ustawić tylko jeden serwer kluczy.

Niestety, następująca konstrukcja już nie działa: 

     keyserver search.keyserver.net
     keyserver pgp.ai.mit.edu

14.2 Używanie GnuPG

Obsługa plików: 

     $ gpg  [opcje]  polecenie  [argumenty]
     $ gpg {--armor|-a} {--sign|-s} plik
                 # zapisanie podpisanego pliku do pliku tekstowego plik.asc
     $ gpg --clearsign plik
                 # złożenie podpisu z zachowaniem czytelności tekstu
     $ gpg --clearsign --not-dash-escaped plik_łaty
                 # podpisanie z zachowaniem czytelności pliku łaty
     $ gpg --verify plik
                 # sprawdzenie podpisu pliku
     $ gpg -o plik.sig {-b|--detach-sig} plik
                 # złożenie podpisu oddzielnego od dokumentu
     $ gpg --verify plik.sig plik
                 # sprawdzenie oddzielonego podpisu plik.sig
     $ gpg -o plik_wynik {--recipient|-r} nazwa {--encrypt|-e} plik
                 # zaszyfrowanie pliku kluczem publicznym użytkownika o danej nazwie
     $ gpg -o plik_wynik {--symmetric|-c} plik
                 # szyfrowanie algorytmem symetrycznym
     $ gpg -o file --decrypt plik_szyfr
                 # odszyfrowanie danych z plik_szyfr

14.3 Utrzymywanie GnuPG

Zarządzanie kluczami: 

     $ gpg --edit-key ID_użytk
                 # ,,help'' w celu uzyskania pomocy, tryb interaktywny
     $ gpg -o plik --exports
                 # eksport wszystkich kluczy do pliku
     $ gpg --imports plik
                 # import wszystkich kluczy z pliku
     $ gpg --send-keys ID_użytk
                 # eksport klucza o podanym ID_użytkownika do serwera kluczy
     $ gpg --recv-keys ID_użytk
                 # pobieranie klucza o podanym ID_użytkownika z serwera kluczy
     $ gpg --list-keys ID_użytk
                 # wypisanie kluczy o podanym ID_użytkownika
     $ gpg --list-sigs ID_użytk
                 # wypisanie podpisów kluczy o podanym ID_użytkownika
     $ gpg --check-sigs ID_użytk
                 # sprawdzenie podpisów na kluczach o podanym ID_użytkownika
     $ gpg --fingerprint ID_użytk
                 # sprawdzenie odcisku klucza o danym ID_użytkownika
     $ gpg --list-sigs | grep '^sig' | grep '[User id not found]' \
       | awk '{print $2}' | sort -u | xargs gpg --recv-keys # get unknown keys
                 # pobranie kluczy dla każdego nieznanego podpisu

Kod zaufania: 

     -         Brak przypisanego poziomu zaufania / jeszcze nie obliczony.
     e         Obliczanie poziomu zaufania nie powiodło się.
     q         Zbyt mało informacji do obliczeń.
     n         Nie ufaj temu kluczowi.
     m         Częściowo zaufany.
     f         W pełni zaufany.
     u         Zaufanie bezgraniczne.

Następujące polecenie eksportuje mój klucz ,,A8061F32'' do wielu serwerów: 

     $ for xx in us es cz de dk uk ch net.uk earth.net.uk; \
     $ do gpg --keyserver wwwkeys.$xx.pgp.net  --send-keys A8061F32; done

14.4 Używanie GnuPG z innymi programami

14.4.1 Używanie GnuPG z Muttem

Aby powstrzymać wolne GnuPG od automatycznego startowania, pozwalając jednocześnie na użycie go przez wpisanie `S', dodaj następujący wpis do ~/.muttrc. 

     macro index S ":toggle pgp_verify_sig\n"
     set pgp_verify_sig=no

14.4.2 Używanie GnuPG z Vimem

Aby w sposób przezroczysty używać GnuPG, dodaj zawartość pliku vimgpg z katalogu z przykładami do ~/.vimrc.

[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference
Część 15 - Rozwiązywanie problemów

Poniższe zasoby dostarczają pomocy, rad i wsparcia dla użytkowników. Postaraj się najpierw użyć tych zasobów zanim zaczniesz płakać na listach dyskusyjnych :).

W swoim systemie masz dostep do obszernej dokumentacji za pomoca programow dhelp, dwww i dowolnej przegladarki WWW.

15.1 Zasoby

Poniższe zasoby są pomocne dla rozwiązywania problemów z Debianem i Linuksem w ogólności. Jeśli ich treść nie pokrywa się w pewnych miejscach, to zawsze bardziej ufaj zasobom oznaczonym jako podstawowe.

Poniższe zasoby traktują o Uniksie w ogólności. Zauważ, że jest wiele kluczowych różnic pomiędzy różnymi systemami Uniksowymi. Nazwy urządzeń i sposoby inicjalizacji systemu wymagają specjalnego zainteresowania.

15.2 Znajdowanie znaczenia słowa

Wiele słów używanych w Debianie to tajemniczy żargon lub akronimy. Poniższe polecenie pomoże Ci zrozumieć większość z nich: 

     $ dict wstaw-tu-dziwne-angielskie-słowo

15.3 Sprawdzanie popularności pakietu Debiana

W Debianie istnieje wiele pakietów i czasami trudno jest się zdecydować, który chcemy najpierw wypróbować. Zobacz Debian Popularity Contest Results, by dowiedzieć się, czego używają inni. Możesz również zainstalować pakiet popularity-contest, by mieć swój wkład w ten serwis.

15.4 System śledzenia błędów Debiana

Dystrybucja Debiana posiada system śledzenia błędów (BTS), który zawiera ich listę zgłoszonych przez użytkowników i deweloperów. Każdy błąd ma przypisany swój numer i jest przechowywany, dopóki nie zostaje on oznaczony jako rozwiązany.

Zanim zgłosisz błąd, sprawdź czy ktoś inny tego nie zrobił. Lista aktualnych błędów jest dostępna na stronie BTS. Możliwe są również inne sposoby dotarcia do tych informacji . Zobacz także Sprawdzanie błędów w Debianie i poszukiwanie pomocy, Rozdział 6.3.1.

Sposób zgłaszania błędów jest opisany w http://www.debian.org/Bugs/Reporting.

15.5 Listy dyskusyjne

Aby być na bieżąco z dystrybucją Debiana, czytaj przynajmniej ,,debian-devel-announce'' (angielska, tylko do odczytu, niewielki ruch).

Najbardziej interesujące użytkowników Debiana listy dyskusyjne to ,,debian-user'' (angielska, otwarta dla każdego, wysoki ruch) oraz listy ,,debian-user-język'' (dla innych języków).

Więcej informacji o tych listach i sposobach ich subskrypcji znajdziesz w http://lists.debian.org/. Przejrzyj archiwa w poszukiwaniu odpowiedzi na stawiane pytanie, zanim je wyślesz na listę. Stosuj się również do przyjętych zasad pisania na listy dyskusyjne.

15.6 Internet Relay Chat (IRC)

IRC (Internet Relay Chat) jest sposobem na rozmowę z innymi ludźmi z całego świata w czasie rzeczywistym. Kanały IRC poświęcone Debianowi znajdują się w sieci IRC freenode. By się połączyć potrzebujesz klienta IRC. Kilka z najbardziej popularnych klientów to XChat, BitchX, ircII, irssi, epic4, KSirc. Wszystkie te są dostępne w Debianie w postaci pakietów. Gdy już masz zainstalowanego klienta IRC, połącz się z serwerem. W większości klientów należy wydać polecenie: 

     /server irc.debian.org

Po połączeniu wejdź na kanał #debian wpisując 

     /join #debian

Uwaga: klienci takie jak XChat często posiadają różne graficzne interfejsy użytkownika do łączenia się z serwerem i wchodzenia na kanały.

15.7 Wyszukiwarki

Jest wiele wyszukiwarek, które pomagają w przeszukiwaniu dokumentacji Debiana:

Szukając na przykład ciągu ,,cgi-perl'', otrzymasz bardziej szczegółowe informacje o tym pakiecie, niż krótki opis z pliku control. Więcej rad na stronie Sprawdzanie błędów w Debianie i poszukiwanie pomocy, Rozdział 6.3.1.

15.8 Strony w sieci

Poniżej znajduje się lista kilku wybranych odnośników na różne okazje.

[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference
Dodatek A - Dodatek

A.1 Autorzy

Debian Reference został zapoczątkowany przez Osamu Aoki osamu@debian.org jako osobisty pamiętnik z instalacji, który w końcu został nazwany ,,Quick Reference...''. Wiele treści znajdujących się tutaj pochodzi z archiwum listy dyskusyjnej ,,debian-user''. Zacytowano również fragmenty dokumentów ,,Debian Installation Manual'' i ,,Debian Release Notes''.

Zgodnie z sugestią Josipa Rodina, który jest bardzo aktywnym członkiem Debian Documentation Project (DDP) i aktualnym opiekunem ,,The Debian FAQ'', nazwa tego dokumentu została zmieniona na "Debian Reference", a zawartość powstała z wybranych części ,,The Debian FAQ''. Następnie dokument został przemianowany na ,,Debian Quick Reference''.

Dokument był edytowany, tłumaczony i rozwijany przez następujących członków zespołu QREF :

QREF była skróconą formą pierwszego tytułu dokumentu, ,,Quick Reference...'' teraz jest również nazwą projektu na qref.sourceforge.net.

Większość Debian – Podstawy, Część 2 pochodzi z ,,The Debian FAQ'' (Marzec 2002):

Powyższe części z ,,The Debian FAQ'' zostały dołączone do tego dokumentu po znacznej reorganizacji, aby odzwierciedlić zmiany w systemie Debian. Obecnie obydwa dokumenty są aktualizowane równolegle.

Pierwotnie opiekunami ,,Debian FAQ'', byli jego twórcy — J. H. M. Dassen (Ray) i Chuck Stickelman. Autorami przepisanej wersji ,,Debian FAQ'' byli Susan G. Kleinmann i Sven Rudolph. Następnym opiekunem był Santiago Vila. Aktualnie dokumentem tym zajmuje się Josip Rodin.

Informacje zawarte w ,,The Debian FAQ'' pochodzą między innymi z/od:

Autorzy chcą podziękować wszystkim tym, dzięki którym możliwe stało się powstanie tego dokumentu.

A.2 Gwarancje

Ponieważ nie jestem ekspertem, nie zamierzam nawet sprawiać wrażenia, że wiem wszystko o Debianie, jak i Linuksie w ogólności. Moje rady odnośnie bezpieczeństwa mogą być w zasadzie dobre tylko do użytku domowego.

Ten dokument nie ma na celu zastąpienia żadnego innego przewodnika lub innej dokumentacji.

Autorzy tego dokumentu nie biorą jakiejkolwiek odpowiedzialności za powstałe szkody. Wszelkie znaki handlowe są własnością ich posiadaczy.

A.3 Pomoc

Komentarze i uzupełnienia do tego dokumentu są zawsze mile widziane. Jeśli masz jakieś sugestie odnośnie pakietu debian-reference lub jego odpowiedniego tłumaczenia, wyślij list na adres Debian BTS system. Możesz użyć także reportbug, który ułatwia wysyłanie dogłębnych zgłoszeń błędów. Oczywiście możesz również wysłać wiadomość w języku angielskim do Osamu Aoki, na adres osamu@debian.org, lub do poszczególnych tłumaczy w odpowiednich językach.

Autor mówi: ,,Mimo, iż mieszkam w USA, język angielski nie jest dla mnie językiem ojczystym. Tak więc, jakiekolwiek poprawki gramatyczne są mile widziane.''

Tłumacze na język Polan dodają: ,,Mimo, że mieszkamy w Polsce i język polski jest dla nas językiem ojczystym, to również, świadomi swojej niedoskonałości, przyjmiemy pomoc w postaci korekty uchybień językowych. Jeszcze bardziej zaś wdzięczni będziemy za korektę ewentualnych uchybień w procesie tłumaczenia.''.

Najmilej widziane są łatki (wyniki działania programu diff) na wersję SGML, ale łatki na wersję tekstową również będą przyjmowane. Zajrzyj na stronę: Oficjalny dokument, Rozdział 1.1.

Oryginalne pliki SGML używane do stworzenia tego dokumentu dostępne są również przez CVS na: :pserver:anonymous@cvs.qref.sf.net/cvsroot/qref lub http://qref.sourceforge.net/Debian/qref.tar.gz.

A.4 Format dokumentu

Dokument ten został napisany przy użyciu DebianDoc SGML DTD (przepisany z LinuxDoc SGML). System DebianDoc SGML pozwala na przetwarzanie plików pochodzących z jednego źródła na różne formaty, np. ten dokument może być przeglądany jako HTML, zwykły tekst, TeX DVI, PostScript, PDF oraz GNU info.

Narzędzia konwertujące DebianDoc SGML są dostępne w pakiecie debiandoc-sgml.

A.5 Labirynt Debiana

System Linux jest potężną platformą dla komputerów podłączonych do sieci. Jednakże opanowanie wszystkich jego możliwości wcale nie jest łatwe. Dobrym przykładem jest podłączenie i konfiguracja drukarki.

Istnieje kompletna i szczegółowa dokumentacja zwana ,,KODEM ŹRÓDŁOWYM''. Jest ona dokładna, lecz trudna do zrozumienia. Dostępne są również źródła informacji w postaci dokumentów HOWTO (HOWTO - Jak To Zrobić (JTZ)) i mini-HOWTO. Są prostsze, ale mają tendencję do opisu zbyt wielu detali, a co za tym idzie, zamglenia praktycznych informacji. Miewam czasem problemy ze znalezieniem pożądanej części długiego HOWTO, gdy muszę wywołać tylko kilka poleceń.

By móc odnaleźć się w gąszczu konfiguracji systemu, zacząłem zapisywać krótkie notatki w pliku tekstowym tak, by stanowiły dla mnie szybkie i proste źródło informacji. Plik ten z czasem zaczął rosnąć, a ja w międzyczasie nauczyłem się DebianDoc. Efektem tego jest właśnie Debian Reference.

A.6 Cytaty o Debianie

Tutaj znajduje się kilka interesujących cytatów z listy dyskusyjnej Debiana.

[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ A ] [ dalej ]

Debian Reference

CVS, wtorek, 9 wrzesień 2003, 09:23:38 UTC
Osamu Aoki osamu@debian.org
Koordynator tłumaczenia: Bartosz Feński aka fEnIo fenio@o2.pl
Autorzy, Rozdział A.1